ABD-İran mutabakat taslağı sızdı, Tahran nükleer programını koruyor

ABD merkezli Bloomberg, Washington ile İran arasında üzerinde uzlaşı sağlandığı belirtilen mutabakat zaptının taslak metnine ulaştığını duyurdu. Habere göre tarafların cuma günü İsviçre'de resmen imzalaması beklenen belge, savaşın sona erdirilmesinden yaptırımların kaldırılmasına kadar birçok kritik başlığı içeriyor.

Taslağa göre İran İslam Cumhuriyeti ile ABD ve müttefikleri, tüm cephelerde savaşın derhal ve nihai olarak sona erdiğini ilan edecek. Taraflar ayrıca birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylemde bulunmamayı ve tehditlerden kaçınmayı taahhüt edecek.

Belgede, Washington ve Tahran'ın en geç 60 gün içerisinde nihai bir anlaşmaya ulaşmak için müzakereleri tamamlaması öngörülüyor. Bu sürenin karşılıklı mutabakatla uzatılabileceği belirtiliyor.

Taslak metne göre ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'a yönelik deniz ablukasını kaldıracak ve İran petrolü ile buna bağlı bankacılık hizmetlerini yaptırımlardan muaf tutacak. Washington ayrıca dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve yaptırımların belirlenen takvim çerçevesinde sona erdirilmesini kabul edecek.

Belgede ABD'nin, nihai anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonraki 30 gün içinde bölgedeki güçlerini çekmeyi taahhüt ettiği de yer alıyor. Buna karşılık İran İslam Cumhuriyeti'nin deniz taşımacılığını yeniden başlatmak için gerekli adımları atacağı ifade ediliyor.

Taslakta İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah üretmeyeceği yönündeki taahhüdünü yinelerken, tarafların zenginleştirilmiş uranyum stokları ve diğer nükleer konuları nihai anlaşma görüşmelerinde ele alacağı belirtiliyor. Nihai anlaşmaya kadar mevcut durumun korunacağı, İran İslam Cumhuriyeti'nin mevcut nükleer programını sürdüreceği ve ABD'nin yeni yaptırımlar uygulamayacağı veya bölgedeki askeri varlığını artırmayacağı kaydediliyor.

Belgeye göre taraflar, belirli maddelerin uygulanmasına ilişkin güvencelerin sağlanmasının ardından nihai anlaşma müzakerelerine başlayacak. Nihai anlaşmanın ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı kararıyla uluslararası güvence altına alınması planlanıyor.

Taslak metnin yayımlanması, ABD'de anlaşmanın içeriğine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi. ABD Başkanı Donald Trump daha önce mutabakat metnini kamuoyuyla paylaşacağını ve Kongre'nin incelemesine sunacağını açıklamıştı. Ancak Bloomberg'in yayımladığı metnin, elektronik olarak imzalandığı belirtilen nihai belgeyle birebir aynı olup olmadığı henüz netlik kazanmadı. (İLKHA)