ABD, Reaper dönemini kapatmaya hazırlanıyor: 1,3 milyar dolarlık kayıp

ABD'nin MQ-9 Reaper insansız hava araçları, İran'la savaşta yüksek kayıp veren silah sistemleri arasına girdi. Washington Post'un üç ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberine göre ABD ordusu, savaşın başlamasından bu yana en az 45 Reaper kaybetti.

Bu sayı, ABD ordusunun savaş öncesindeki Reaper filosunun yaklaşık yüzde 25'ine karşılık geliyor. ABD Hava Kuvvetlerinin verilerine göre MQ-9 Reaper'ın maliyeti, kullanılan sensörlere ve taşıdığı silahlara göre 30 milyon ila 50 milyon dolar arasında değişiyor. Son kayıpların toplam maliyetinin ise 1,3 milyar doların üzerinde olduğu hesaplanıyor.

Hürmüz Boğazı Reaper'lar için riskli bölgeye dönüştü

MQ-9 Reaper'lar, İran savaşı sırasında özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yoğun şekilde kullanıldı. ABD yönetimi, stratejik deniz geçişindeki gelişmeleri izlemek, keşif ve gözetleme faaliyetleri yürütmek ve gerektiğinde hassas saldırılar gerçekleştirmek amacıyla bu sistemlerden yararlandı.

Ancak Reaper'ların görece düşük hızlarda ve çoğu zaman alçak irtifalarda uçması, yoğun hava savunmasının bulunduğu bölgelerde onları daha savunmasız hale getirdi.

Kamuya açık bütçe verileri ve ABD ordusunun kayıtlarına göre İran savaşı başlamadan önce ABD ordusunun envanterinde yaklaşık 185 MQ-9 Reaper bulunuyordu.

Bunların 165'i Hava Kuvvetlerinde, 20'si ise Deniz Piyadelerinde görev yapıyordu. Bu rakama ABD istihbarat kurumları tarafından işletilen Reaper'lar dahil değil.

Mayıs ayında ABD Hava Kuvvetlerinden Korgeneral David Tabor, Senato'da yaptığı açıklamada kalan Reaper sayısının yaklaşık 135'e düştüğünü söylemiş ve kayıplardan duyduğu endişeyi dile getirmişti. Hava Kuvvetlerinin filosunu hızlı şekilde yenilemenin yollarını araştırdığı belirtilmişti.

Ancak Washington Post'un son verisi olan en az 45 kayıp, savaş öncesi filo büyüklüğüyle karşılaştırıldığında kaybın çok daha geniş bir boyuta ulaştığını gösteriyor.

ABD, Reaper dönemini kapatmaya hazırlanıyor

Reaper kayıpları, ABD'nin bu platformun geleceğine ilişkin planlarıyla da örtüşüyor.

ABD Savunma Bakanlığı, General Atomics tarafından üretilen MQ-9 Reaper'ları kademeli olarak hizmetten çıkarmayı ve bunların yerine daha düşük maliyetli, silahlı keşif İHA'larından oluşan yeni bir filo oluşturmayı planlıyor.

Yeni yaklaşımın merkezinde, tek tek yüksek değerli platformlara bağımlılık yerine daha fazla sayıda ve daha düşük maliyetli insansız sistemin birlikte kullanılabilmesi bulunuyor. Böylece yoğun hava savunmasının bulunduğu bölgelerde tek bir aracın kaybedilmesinin maliyeti azaltılmak isteniyor.

Bu değişim, İran savaşında ortaya çıkan tablo açısından da dikkat çekiyor: Yüksek teknolojiye sahip, pahalı ve uzun süre havada kalabilen bir İHA'nın, çok daha düşük maliyetli savunma araçları karşısında kaybedilmesi, modern savaşta "maliyet-kayıp" dengesini yeniden gündeme getiriyor.

Reaper kayıpları daha geniş mühimmat krizinin parçası

MQ-9 kayıpları ABD'nin İran savaşı sırasında yaşadığı daha geniş askeri yıpranmanın yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.

Washington Post'un daha önceki verilerine göre savaşın ilk ayında ABD güçleri 850'den fazla Tomahawk seyir füzesi ile 1.000'den fazla Patriot ve THAAD önleme füzesi kullandı. Bu harcamalar, uzun menzilli saldırı kapasitesi ile hava savunma mühimmatı stokları üzerindeki baskıyı artırdı.

Kongre Araştırma Servisi'nin mayıs ayındaki raporunda da İran operasyonları sırasında 24 MQ-9 Reaper'ın kaybedildiği bildirilmişti. Bu nedenle son Washington Post verisi, savaşın ilerleyen döneminde Reaper kayıplarının daha da arttığını gösteriyor.

ABD yönetimi bir yandan mühimmat ve platform stoklarını yenilemeye çalışırken, diğer yandan İran savaşı ile Ukrayna'ya yönelik uzun süreli askeri desteğin oluşturduğu yükü karşılamak zorunda.

1,3 milyar dolarlık kayıp

Washington Post'un hesaplamasına göre yalnızca MQ-9 Reaper kayıplarının potansiyel maliyeti 1,3 milyar doları aşıyor. Bu hesap, kaybedilen araçların yeniden üretilmesi veya filonun yenilenmesi için ortaya çıkabilecek maliyetlerin boyutunu gösteriyor.

Dahası, Reaper kayıpları tek başına değerlendirilmiyor. ABD'nin Patriot ve THAAD hava savunma füzeleri, Tomahawk seyir füzeleri ve çeşitli savaş uçaklarında yaşadığı kayıplar da Washington'ın uzun süreli savaş yürütme kapasitesine ilişkin tartışmaları büyütüyor.

ABD Savunma Bakanlığı stokların kritik seviyelere indiği yönündeki bazı haberleri reddetse de Washington yönetimi, İran savaşının maliyetlerini karşılamak ve Pentagon'un silah stoklarını yeniden doldurmak için Kongre'den 67 milyar dolarlık ek bütçe talep ediyor.

Böylece İran savaşı, yalnızca cephede kullanılan silahların değil, ABD'nin yüksek maliyetli askeri teknolojisinin uzun süreli ve yoğun bir çatışmayı ne ölçüde sürdürebileceğinin de sınandığı bir tablo ortaya çıkarıyor. (İLKHA)