Kasım Elalmış: Dini bağlılık, kişiye aidiyet duygusu kazandırır ve birçok olumsuz durumdan korur

Modern çağın beraberinde getirdiği yalnızlaşma, toplumsal bağların zayıflaması ve bireysel kaygılar, insanların psikolojik dayanıklılığını korumasını giderek zorlaştırıyor. Bu süreçte dini inanç ve maneviyatın insanın ruhsal dünyasına sağladığı katkılar y

Modern çağın beraberinde getirdiği yalnızlaşma, toplumsal bağların zayıflaması ve bireysel kaygılar, insanların psikolojik dayanıklılığını korumasını giderek zorlaştırıyor. Bu süreçte dini inanç ve maneviyatın insanın ruhsal dünyasına sağladığı katkılar yeniden önem kazanıyor.

Mardin Artuklu Üniversitesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Kasım Elalmış, İLKHA muhabirine yaptığı değerlendirmelerde, insanın doğası gereği sosyal bir varlık olduğunu ve çeşitli aidiyetler aracılığıyla kendisini tanımladığını belirterek, dini bağlılığın bireyin kimlik oluşumunda ve psikolojik sağlamlığında önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

Dini yaşamın yalnızca bireysel ibadetlerden ibaret olmadığını, aynı zamanda insanları ortak değerler etrafında buluşturan sosyal bir yönünün de bulunduğunu belirten Elalmış, camide cemaatle namaz kılmak, aynı inanç ve değerleri paylaşan insanlarla sohbet etmek gibi faaliyetlerin bireyin yalnızlık duygusunu azaltarak ruhsal ve psikolojik sağlığına katkı sunduğunu ifade etti.

"İnsanın fıtratı gereği doğasında olan şey yalnız yaşamamasıdır"

İnsanın sosyal bir varlık olduğuna dikkat çeken Elalmış, aidiyet duygusunun insan kimliğinin oluşmasındaki önemine değinerek, "Bilindiği üzere insanın tanımı yapılırken 'insan sosyal bir varlıktır.' ifadesi üzerinde bilim insanları çokça durur. Bu tanım çerçevesinde baktığımızda, insanlar kendisi dışında bazı şeylerle veya varlıklarla aidiyet kurmak ister. Bu aidiyetler bazen bir topluma, bazen bir etnisiteye, bazen de dini bir gruba karşı bağlılık olarak ortaya çıkar. İnsanı aslında insan yapan, bu aidiyetlerin bütünüdür. Örnek vermek gerekirse, bir kişi kendisini tanıttığında kimliğini oluşturan unsurları sıralar. İsminden sonra mensup olduğu dini görüşü veya memleketini söyler. Aslında bu şekilde ait olduğu grupları ve aidiyetleri belirtir. Bu bağlamda baktığımızda insanın fıtratı gereği doğasında olan şey yalnız yaşamamasıdır. Yalnızlık karşısında insanın yaşadığı depresyonlar ve buhranlar günümüzde çokça karşımıza çıkmaktadır." ifadelerini aktardı.

"Din, insanlara ortak değerlerini hatırlatır"

Modern toplumun insana yüklediği yalnızlık ve sosyal izolasyonun insanları ortak değerlerinden uzaklaştırdığını belirten Elalmış, "Toplumun ve modern çağın insana yüklediği bu yalnızlık ve soyutlanma hali, insanlığı ortak değerlerinden koparmaktadır. Oysa dinler, insanlara bu ortak değerleri hatırlatır ve onları toplum içerisinde yaşanabilir bir hayata kavuşturur. İnsan, dini bir yaşam içerisinde akşam gittiği camide cemaatle namaz kılması, aynı değerleri paylaştığı kişilerle yaptığı sohbetler sayesinde bile yalnızlıktan uzaklaşır. Bu bağ ve iletişim, ruhsal ve psikolojik sağlığımız için son derece önemlidir ve geliştirici bir rol üstlenir." dedi.

"Evlilikleri ve ilişkileri olumsuz etkileyen şey öfke duygusu değildir"

Dini değerlerin insan davranışları ve kişiler arası ilişkiler üzerindeki etkisine de değinen Elalmış, özellikle evliliklerde öfkenin doğru yönetilmesinin önemine dikkat çekerek, "Öfke, temel duygularımızdan biridir. Öfkenin kendisi yanlış veya olmaması gereken bir duygu değildir. Bazı insanlar öfke duygusuyla harekete geçer, dünyayı değiştirecek fikirler üretebilir. Öfkenin kendisi biz insanlar için kötü bir duygu değildir. Ancak öfke karşısında gösterilen tepkiler ve davranışlar, öfkeyi kontrol edilemez hâle getirebilir. Öfkeyi insanın dışa gösterebileceği bir eylem olarak görürsek çoğu zaman bizim için faydalı bir davranış haline gelir. Öfke, özellikle yeni evlenen çiftlerde, henüz birbirini tanıma süreci devam ettiği için öfkeyi yönetememe, karşısındakinin tepkisini kestirememe gibi sorunlara yol açabiliyor. İslam dininin evlilik için kullandığı kavramlardan biri sekinettir. Sekinet, öfkelendiğinde sakin kalabilme, duyguları yönetebilme durumudur. Peygamberimizin 'Öfkelendiğinizde abdest alınız.' tavsiyesi de bize öfkenin olumsuz bir şey olmadığını, doğru yönetilebileceğini gösterir. Evlilikleri ve ilişkileri olumsuz etkileyen şey öfke duygusu değildir. Çiftlerin birbirlerinin dilini, tepkilerini ve ihtiyaçlarını bilmemesidir. Psikolojide ve çift terapisinde de belirtildiği gibi, sevginin farklı dilleri vardır. Kimisi temasla, kimisi sözlerle, kimisi hediyelerle sevildiğini hisseder. Çiftlerin birbirlerinin sevgi dilini ve öfke anındaki tavrını bilmeleri, ilişkinin sağlıklı sürmesi için önemlidir." şeklinde konuştu.

"Hiçbir kişi dini inanışından dolayı ötelenemez, örselenemez"

Elalmış, dini özgürlükler ve dini aidiyetin psikolojik etkileri konusunda şu değerlendirmelerde bulundu:

"Psikolojide 'dini obsesyon' diye bir kavram var. Din, bazı insanlar için gerçekten yaşanamaz bir hâle gelebilir. Bu, kişinin kendi iç dünyasıyla alakalı bir durumdur. Normal hayatta yaşadığımız bütün problemler, dinî yaşantıda da normal hayatın içerisinde olduğu gibi görülebilir. Kişilerin dinini yaşayabilmesi ve dinini yaşadığı şekilde ifade etmesi, demokratik bir ülkede yaşadığımız için temel haklarımızdan biridir. Hiçbir kişi dini inanışından dolayı ötelenemez, örselenemez. Lakin bazen toplumda kendini bilmez, had bilmez insanların ve grupların olduğunu da farkındayız. Kişi dini aidiyetini, dinini açıkça ifade edebilmeli. Bu ifade, onun kimlik oluşumu için çok önemlidir. Sonuçta bir karakter gelişimi, kimliğin oturma süreci yaşanır. Kişinin bunu ifade edememesi bile bir gerilemeye sebep olabiliyor. Bundan dolayı bizler 28 Şubat'ı görmüş, dini görüşlerini ifade ettikleri için engellenmiş kişileriz. Hatta şöyle bir kavram kullanmak istiyorum. Epigenetik durum. Bu durum adeta bizim genetiğimize bile işledi. Bunun karşısında kişi dik durabilmeli ve bunu net bir şekilde ifade edebilmeli."

Dini bağlılığın bireye aidiyet duygusu kazandırarak psikolojik sağlamlığı desteklediğini belirten Elalmış, bilimsel çalışmalarda dindarlık ile depresyon ve sosyal fobi arasındaki ilişkinin de incelendiğini söyledi.

"Dini bağlılık, kişiye aidiyet duygusu kazandırıyor"

Elalmış, dini inancın kişinin kendisini bir topluluğun parçası olarak hissetmesine yardımcı olduğunu ve bu aidiyetin çeşitli psikolojik olumsuzluklara karşı koruyucu bir rol üstlenebildiğini belirterek, "Dini bağlılıklarını net bir şekilde ifade eden, bunu zihninde oturtmuş kişilerin psikolojik sağlamlığı da artıyor. Bilimsel çalışmalarda görüyoruz. Örneğin dindarlık ile depresyon ölçüldüğünde, dindarlığı yüksek olan kişilerde depresyon ve sosyal fobi daha az görülüyor. Burada doğrudan neden-sonuç ilişkisi değil, bir korelasyon ilişkisi söz konusudur. Kişinin dini bağlılığı, ona bir aidiyet duygusu kazandırır ve bu da onu birçok olumsuz durumdan korur. Kişi dini duygularını özgürce yaşayabilmeli. Bu, onun karakter gelişimi, kişilik gelişimi ve kendini gerçekleştirmesi için çok önemlidir. Bunu destekliyoruz." şeklinde kaydetti. (İLKHA)