Birleşmiş Milletler'in yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davada karar verdi. Divan, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti. Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı, bir devle
Birleşmiş Milletler'in yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davada karar verdi. Divan, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti.
Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı, bir devleti ilk kez soykırımdan sorumlu tuttu. Kararın gerekçesini Divan Başkanı Yuji Iwasawa, Barış Sarayı’nda okudu.
Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili katlettiğini, cinsel şiddet uyguladığını ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını belirtti.
Divan, Arakanlı Müslümanların Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan ayrı bir etnik grup olduğunu tespit etti. Divana göre 2017'de güvenlik güçlerinin yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğü delillerle ortaya konuldu.
Divan, 2005-2018 döneminde getirilen özel evlilik şartları ve çocuk sayısı sınırlamalarının, Arakanlı Müslümanların doğumlarını engellemeyi amaçladığını kaydetti.
1982 Vatandaşlık Yasası'nın ve diğer politikaların kasten ayrımcı olduğunu belirten Divan, Myanmar'ın saldırılarındaki amacını açıklayabilecek tek makul çıkarımın soykırım olduğu sonucuna vardı.
Divan, kıdemli General Min Aung Hlaing'in ve ordunun sosyal medyada koordineli biçimde nefret söylemi yaydığını da tespit etti.
Kararda, Arakanlı Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40'ının yıkıldığı ve yerlerine başka toplulukların yerleştirildiği belirtildi.
Divan, çok sayıda küçük çocuğun öldürüldüğünü ve bu hedeflemenin Arakanlı Müslüman olmak dışında bir gerekçeyle açıklanamayacağını ifade etti.
Soykırım suçuna ilişkin temel hükümde dokuz yargıç lehte oy kullandı. Divan Başkan Yardımcısı Julia Sebutinde ile yargıçlar Peter Tomka, Ronny Abraham, Xue Hanqin, Georg Nolte ve Myanmar'ın atadığı geçici yargıç Claus Kreß ise aleyhte oy kullandı.
Divan, Myanmar'ın Sözleşme'yi uygulayacak yasal düzenlemeler yaparak ihlallere son vermesine, soykırım işleyenleri cezalandırmasına ve delilleri korumasına karar verdi.
Kararda Myanmar'ın 2020'deki geçici tedbir kararına da uymadığı ve soruşturmaları engellediği kaydedildi.
Divan, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanların yararına iade tedbirleri almasını istedi. Bu kapsamda yerinden edilenlerin güvenli ve onurlu biçimde yaşadıkları yerlere dönmesi, ailelerin yeniden bir araya gelmesi ve mülklerin iadesi yer alıyor.
Ayrıca kayıp kişilerin aranması, kültürel geleneklere uygun defin ve fiziksel ile psikolojik rehabilitasyon öngörüldü. Myanmar'ın, uğradıkları zararları tazmin etmesi gerektiğine de hükmedildi.
Myanmar ordusunun Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde düzenlediği saldırılarda katliamlar, tecavüzler ve köy yakmalar yaşandı ve yüz binlerce Arakanlı Müslüman Bangladeş'e sığınmak zorunda kaldı.
Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatı'nın desteğiyle 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine dava açtı.
Divan, 23 Ocak 2020'de geçici tedbir kararı verdi ve 22 Temmuz 2022'de Myanmar'ın ön itirazlarını reddetti.
Davaya 11 ülke müdahil oldu. Esasa ilişkin duruşmalar 12-29 Ocak 2026'da yapıldı.
UAD kararları kesin ve bağlayıcı hükmünde olup, temyiz yolu kapalıdır. (İLKHA)