Erzurum’un tarihi ve kültürüne katkı anlamında çalışmalarını sürdüren ve bir çok konuda derleyici ve ders niteliğinde yazılar kaleme alan Prof. Dr. Hakan Hadi Kadıoğlu, Çifte Minareli Medrese’nin “Taç Kapısında Türk Evren Algısı Nakışı” ara...
Erzurum’un tarihi ve kültürüne katkı anlamında çalışmalarını sürdüren ve bir çok konuda derleyici ve ders niteliğinde yazılar kaleme alan Prof. Dr. Hakan Hadi Kadıoğlu, Çifte Minareli Medrese’nin “Taç Kapısında Türk Evren Algısı Nakışı” araştırdı.
Prof. Dr. Hakan Kadıoğlu, Çifte Minareli Medresenin portalında çerçeve içerisindeki motifte bir kemer altında, adeta onu omuzlamış haldeki çift başlı karakuş hayat ağacının üzerinde durduğunu hatırlatarak, “Hayat ağacı yerden yükselmekte ay biçimli bir rozetten geçerek Gök’e yükselmektedir. Böri~kurt başlı, pullu gövdeli iki ejderha hayat ağacını sarmaktadır. Hayat ağacının daları hurma biçiminde resmedilmiş, dalları arasında nar biçimli meyveler ve küçük kuş figürleri görülmektedir. Çift başlı karakuş ya da kartalın Umay~Huma kuşunu temsil ettiği de düşünülmektedir. Hayat ağacının dalları göğün katmanlarını karşılamaktadır. Dalları arasında Hüma’nın yavruları ve kutsal meyveler bulunmaktadır. Karakuş Türklerde büyük ve yırtıcı kuşları tanımlar.” dedi.
“Tarih öncesinden bu yana hep vardı”
Hayat Ağacı’nın başlı başına üzerinde durulan bir konu olduğunu ve etraflıca araştırıldığını, doğu ve batı uygarlıklarında değişik biçimlerine rastlandığını ifade eden Kadıoğlu, sözlerine şöyle devam etti, “ Hayat Ağacı’na dair Eliade şunları yazmaktadır; “Tarih öncesinden başlayarak karşılaştığımız en yaygın mitsel dünya merkezi kozmik dağ ve dünya ağacıdır. Bu imgelere hem Altay halklarında hem de Asya’nın her yerinde rastlanır. Altay Tatarları Bay Ülgen’in göğün oratasında, Altın Dağ (Al-tau~ Altay) oturduğuna inanır. Abakan Tatarları buna ‘Demir Dağ’ adını verir.” And, Demir Kazık adlı ağacın yerden Kutup Yıldızına kadar uzandığına inanan eski Türklere göre yedi kat gök olduğu, cennetin burada yerleştirildiği ve göklerin en üstününün dokuzuncu gök olduğu düşüncesinin bulunduğunu ifade etmektedir.”
“Huma Kuşu Erzurum ile özdeşleşmiş gibidir”
Gök ile yeri bağlayan Hayat Ağacı şamanik ayin sırasında şamanın göğe, gezegenlere yükselmesinde aracılık yaptığını belirten Prof. Dr. Hakan Kadıoğlu, Hayat Ağacı’nın dalları arasındaki kuşların doğmamış şaman ruhları olduğuna inanıldığını belirterek, “Bu son fikre göre ağacın tepesinde bulunan çift başlı kartal da muhtemelen Ayıg Toyon’u simgelemektedir. Bir başka düşünceye göre ise bu kuşlar ölümden sonra gidilen öbür dünyaya ruhların geçişini sağlamaktadır. Şaman ayinlerinde, şamanın hayat ağacının dallarını kullanarak göğe çıkışında karakuşun bulunduğu kapıdan geçmesi gerekmektedir. Bu ayinlerdeki şaman hareketlerinin günümüzde Siirt’te “Harahusta”, Urfa ve Adıyaman’da “Karakustana”, Hınıs’ta “Yarkusta” denen kartal oyununda yaşadığı görülmektedir. Yakutiye Medresesi’nin portalında bulunan aynı tabiattaki motifte alt sırada görülen aslan ve pars figürleri ise ayin sırasında göğe yükselen şamanı veya sıradan insanları kötü ruhlardan koruyan bekçilerdir. Umay, hayat ağacının sahibi ana tanrıçadır. Doğum ve doğacak çocukların koruyucusudur. Gök Tengri inancında Tanrıdan sonraki en önemli varlıktır. Eski Türk yazıtlarında Tanrı’nın yanında, ara sıra sadece onun adı geçmektedir. Hakas halkı Imay Ece, Sibirya Yakut’ları Ayısıt adını verdikleri umay bazen de Humay olarak adlandırılır ve Hüma kuşu ile bütünleşik anlamları vardır. Hüma kuşu türküsüyle günümüzde Erzurum ile özdeşleşmiş gibidir.” şeklinde konuştu.
“Motifin derinlemesine anlatılması gerek”
Çifte Minareli Medrese portalında olmayıp Yakutiye Medresesi’nin kapısında bulunan ‘şemse’ denen rozetler ise ay, güneş ve diğer gezegenleri temsil ettiğini söyleyen Kadıoğlu, “ Bu figürler gün ve ay tapıncına ilişkindir. Günümüzde ay ve yıldız olarak bayrağımızda, âlemlerde yer almaktadır. Çifte Minareli Medrese portalındaki motifte yer alan ejderha figürü kozmogonik anlamlıdır. Kâinatı kuşatmaktadır. Zaten buna yılan, nek yılan, büke ya da evren denilmektedir. Türk mitolojisinde yer ve gök evrenleri vardır. Yer evreni pulsuz, düz, boru gibi bedene sahip iken gök evreni pullu, kanatlı olarak tasvir edilmişlerdir. Sağlık, uzun ömür ve hükümranlık anlamları da yüklenmektedir. Evrenlerin zaman içerisinde biçim değiştirerek kurt başı şeklini kazandığı görülür. Bu biçim kayması anlamında kayma olarak görülmektedir. Gök kubbe ve Tanrı’ya ulaşma anlamındaki kozmik simge alp manasında kullanılmıştır. Bu son şekline Gök Türk, Uygur ve Selçuklu dönemi eserlerinde rastlanılmaktadır. Türk düşüncesinin günümüze ulaşan maddi varlığını oluşturan bu eserin yukarıda temas edilen anlamlarını yansıtacak biçimde yayımlanmasını bundan dolayı arzu etmekteyiz. Çifte Minareli Medrese kapısındaki bu motifin derinlemesine anlatılmasının yolu belki de nitelikli bir resimle mümkün olurdu.” diye konuştu.
İHA İhlas Haber Ajansı tarafından geçilen tüm Haberler, bu bölümde Malatya Güncel Haber editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi olmadan otomatik olarak ajans kanallarından geldiği şekliyle yer almaktadır. Girilen Haberler alanında yer alan haberlerin hepsinin hukuki muhatabı haberi geçen ajanslardır.
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın!
Yasal Uyarı: Haber sitemizde yayınlanan yorumların yasal sorumluluğu tamamen yorumu yapan yazara aittir. Hakaret içeren, kişisel hakları ihlal eden, argo, küfür, tehdit ve nefret söylemi barındıran veya yasalara aykırı olan yorumlar editoryal onay sürecinde doğrudan elenecektir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), kuruluşunun 70. yılı kapsamında kültür ve sanat alanındaki geleneklerinden biri olan ODTÜ Sanat’ı, 6 yıllık aranın ardından Türkiye İş Bankası katkılarıyla yeniden hayata geçirdi.ODTÜ, Türkiye İş Bankası’nın katkıları
Neolitik Çağ’dan Bizans dönemine uzanan 130 eserin yer aldığı Antik Tıp Aletleri Sergisi, Denizli Kent Müzesi’nde gerçekleştirildi. Sergi, öğrenciler ve vatandaşlardan yoğun ilgi gördü.Denizli Kültür Varlıkları ve Müzeler Müdürlüğü tarafından düzenlenen A
Milli Eğitim Bakanlığı ve Din Öğretimi Genel Müdürlüğü koordinesinde, Peygamber Efendimez’in doğumunun 1500’üncü yılı anısına, Türkiye genelinde ‘Yapay Zeka ile Dijital İçerik Geliştirme Projesi’ hayata geçiriliyor.Milli Eğitim Bakanlığı, Din Öğretimi Gen
Aydın’ın Didim ilçesinde 1996 yılında gönüllü emeğiyle kurulan kütüphane, bugün binlerce gencin eğitim ve buluşma merkezi haline geldi.Didim Belediyesi Halk Kütüphanesi, 1996 yılında gönüllülerin özverili katkılarıyla kuruldu. Aradan geçen yıllar içinde s
Manisa’nın Saruhanlı ilçesinde bu yıl ikincisi düzenlenen "Saruhanlı Deve Güreşleri Festivali", yoğun katılım ve büyük coşkuyla gerçekleştirildi. Türkiye’nin farklı illerinden getirilen 90 devenin mücadele ettiği festival, binlerce vatandaşı bir araya get
Manisa Büyükşehir Belediyesi, Şehzadeler Belediyesi ve Yunusemre Belediyesi iş birliğiyle Aşağıçobanisa Mahallesi’nde düzenlenen Şalvar Gecesi etkinliği, sıcak ve samimi atmosferiyle unutulmaz anlara sahne oldu.Mahalle kültürünü yaşatmayı, komşuluk bağlar
Burhaniye ilçesinde, kurban bayramına iki ay kala kurbanlık satışları başladı. Kurbanlıklarda büyük baş hisseleri geçtiğimiz yıl, 25-35 bin lira arasında değişirken, bu yıl 40-45 bin lira isteniyor Küçükbaşlarda geçtiğimiz yıl 10-15 bin lira arasında deği
Tokat’ın Niksar ilçesinde bulunan kale binlerce yıllık geçmişi, çok katmanlı yapısı ve eşsiz manzarasıyla zamana meydan okuyarak bölgenin en önemli tarihi ve turistik değerlerinden biri olmayı sürdürüyor.Niksar ilçesinde bulunan Niksar Kalesi, binlerce yı
LİYAKAT CAN ÇEKİŞİYOR, DAYISI OLMAYAN YANDI!
Ensarullah'ın ilerleyişi üzerine Aden yönetimi güçleri Babulmendeb bölgesinden çekildi
03HÜDA PAR Mersin İl Başkanı Salih Demir güven tazeledi
04Muş'ta Peygamber Sevdalılarından Gazze için çağrı
05BATTALGAZİ’DE HİZMET SEFERBERLİĞİ TAŞKIN’IN VİZYONU, DEMİR’İN KATKISI
06MALATYA'DA DEPREMZEDELERE "YENİ YUVA" ÇİLESİ: REZERV ALANLARDA HİZMET YOK, BORÇ VE İHMAL ÇİĞ BÜYÜYOR!
07Gözler Trump, Putin ve Şi görüşmesinde: Kapsamlı anlaşma çıkması beklenmiyor
Yükleniyor...
00:00:00
Galatasaray A.ş.
Trabzonspor A.ş.
Amed Sporti̇f Faali̇yetler
Beşi̇ktaş A.ş.
Kasimpaşa A.ş.
Fenerbahçe A.ş.
Kocaeli̇spor
İstanbul Başakşehi̇r Fk
Arca Çorum Fk
Göztepe A.ş.
Çaykur Ri̇zespor A.ş.
Erzurumspor Fk
Corendon Alanyaspor
Gençlerbi̇rli̇ği̇
Tümosan Konyaspor
Gazi̇antep Futbol Kulübü A.ş.
Samsunspor A.ş.
Eyüpspor