Çin’de Noul’un ardından kırmızı alarm: Şiddetli yağış ve sel riski sürüyor

Çin Meteoroloji İdaresi’nin verilerine göre Noul, 26 Temmuz Pazar günü saat 03.50 civarında Guangdong eyaletinin Huizhou kentindeki Huidong ilçesine bağlı Pinghai kıyısından karaya ulaştı. Merkez yakınındaki maksimum rüzgar hızı saatte yaklaşık 162 kilometreye, rüzgar şiddeti ise 14. seviyeye ulaştı. Çin devlet medyası Noul’u, 2026’da Çin ana karasına ulaşan en güçlü tayfun olarak nitelendirdi.

Tayfunun özellikle Guangdong’un doğusundaki Huizhou, Shanwei ve Shenzhen çevresinde etkili olması üzerine geniş çaplı tahliye operasyonu yürütüldü. Çin’in resmi Xinhua haber ajansının aktardığı son verilere göre Guangdong’da 801 binden fazla kişi güvenlik gerekçesiyle tahliye edildi. Bir önceki resmi açıklamada bu sayı 715 bin 351 olarak verilirken, operasyonların genişletilmesiyle tahliye edilenlerin sayısı 800 bini aştı. Bölgedeki 15 kentte can kayıplarını ve kazaları önlemek amacıyla okullar, şantiyeler, üretim tesisleri, ulaşım hatları ve bazı işletmeler geçici olarak durduruldu.

Noul’un Çin ana karasındaki etkileri açısından 27 Temmuz itibarıyla Çinli makamlar tarafından açıklanmış teyitli bir can kaybı sayısı bulunmuyor. Aynı şekilde Guangdong için güvenilir resmi kaynaklarda teyit edilmiş toplu bir yaralı bilançosu da açıklanmış değil.

Bununla birlikte tayfunun Çin dışında da etkileri oldu. Hong Kong’da şiddetli rüzgar ve yağış nedeniyle en az 21 kişinin yaralandığı bildirildi. Kentte yaklaşık 350 uçuş iptal edilirken, fırtına sırasında yüksek katlı bir binadaki iskelenin bir bölümünün çökmesi de dahil olmak üzere çeşitli hasarlar meydana geldi.

Noul’un beraberinde getirdiği sağanak yağış ve fırtına, Guangdong’un özellikle doğu ve güney kesimlerinde altyapıyı zorladı. Huizhou, Shanwei ve Shenzhen çevresinde ağaçların, reklam panolarının ve bazı küçük yapıların devrildiği, yolların su altında kaldığı bildirildi. Huizhou’nun bazı bölgelerinde yükselen nehir suları nedeniyle yerel ekipler ev ev dolaşarak mahsur kalan kişilerin tahliyesini gerçekleştirdi. Huidong ilçesinde bazı bölgelerde su baskınlarının derinliği 2 metreye ulaştı.

Yağışın boyutu da tehlikenin yalnızca tayfunun doğrudan rüzgar etkisiyle sınırlı olmadığını gösterdi. Çin Meteoroloji İdaresi verilerine göre 25 Temmuz’dan bu yana Guangdong’un Jieyang ve Shanwei bölgelerinin bazı kesimlerinde toplam yağış miktarı 600 milimetreyi aştı. Bazı noktalarda tekil aşırı yağış miktarı 250-436 milimetre aralığına ulaştı.

Tayfunun ardından Çin yönetimi hasarın giderilmesi için mali kaynak da devreye soktu. Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Guangdong’daki tayfun sonrası toparlanma çalışmalarına destek amacıyla merkezi bütçeden 100 milyon yuan tahsis etti. Kaynağın zarar gören altyapı, okullar, hastaneler ve diğer kamu tesislerinin onarımında kullanılması planlanıyor. Ayrıca Ulusal Afet Önleme, Azaltma ve Yardım Komisyonu Guangdong için 4. seviye afet yardım acil müdahalesini başlattı.

Guangdong eyaletinin afet yardım stoklarından da Shanwei ve Jieyang’a acil malzeme sevk edildi. Eyalet yönetiminin açıklamasına göre 27 Temmuz sabahı bölgelere 473 parça aydınlatma ve acil müdahale ekipmanı ulaştırıldı.

Noul’un kendisi açısından önemli değişiklik ise 27 Temmuz’da yaşandı. Çin Merkezi Meteoroloji İstasyonu, tayfunun 26 Temmuz gecesi tropikal depresyon seviyesine kadar zayıfladığını ve 27 Temmuz sabahı Hunan eyaletine ilerlediğini açıkladı. Saat 05.00 itibarıyla sistemin merkezi Hunan’daki Yongxing ilçesi üzerindeydi; çevresindeki maksimum rüzgar hızı yaklaşık 15 metre/saniye olarak ölçüldü. Bunun üzerine Çin Meteoroloji İdaresi saat 06.00’da tayfun için yayımlanan mavi alarmı kaldırdı.

Ancak bu gelişme tehlikenin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Noul’un zayıflayan kalıntı sistemi, Çin’in güney ve orta kesimlerinde şiddetli yağış, ani sel, nehir taşkını ve heyelan riskini sürdürüyor. 27-28 Temmuz döneminde Guangdong, Fujian, Guangxi, Hunan, Jiangxi, Hubei, Henan ve Anhui’nin bazı bölgelerinde kuvvetli yağışlar bekleniyor. Bazı bölgelerde yağışın 100-230 milimetreye ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Çin Su Kaynakları Bakanlığı ile Meteoroloji İdaresi, tayfunun ardından bazı bölgelerde ani sel riskine karşı en yüksek seviyedeki kırmızı alarmı devreye soktu. Yetkililer özellikle dağlık bölgeler, nehir vadileri, küçük ve orta ölçekli akarsular, inşaat alanları ve heyelan riski bulunan bölgelerde gerçek zamanlı izleme yapılmasını ve gerektiğinde halkın hızla tahliye edilmesini istedi. Reuters’ın aktardığı resmi değerlendirmelere göre şiddetli yağışların güney ve güneybatı Çin’in bazı kesimlerinde Salı gününe kadar sürmesi bekleniyor.

27 Temmuz’da Guangdong’un Jieyang kentinde de yağış alarmı yeniden yükseltildi. Jieyang Meteoroloji İdaresi, bazı bölgelerde üç saat içinde yağış miktarının 100 milimetreye yaklaştığını belirterek kırmızı seviyede şiddetli yağış uyarısı yayımladı. Bu durum, tayfunun karaya çıkıp zayıflamasına rağmen yağış kaynaklı afet riskinin halen yüksek olduğunu ortaya koydu.

Noul yalnızca yerleşim alanlarını değil, Çin’in güneyindeki ulaşım ağını da ciddi biçimde etkiledi. Guangdong’da tren seferleri durdurulurken, Guangzhou ve Shenzhen havalimanlarında 700’den fazla uçuş iptal edildi. Hong Kong’da ise yaklaşık 350 yolcu uçuşu iptal edildi. Kentte tayfun uyarısı daha sonra kaldırılırken hava ulaşımı kademeli olarak yeniden başladı.

Tayfunun etkilediği bölgenin ekonomik önemi de hasarın boyutunu artırıyor. Guangdong; Shenzhen, Guangzhou ve Pearl River Deltası gibi Çin ekonomisinin en yoğun sanayi, teknoloji ve ticaret merkezlerinden bazılarını barındırıyor. Bu nedenle yetkililer, acil müdahalenin yanı sıra altyapının ve kamu hizmetlerinin mümkün olduğunca hızlı biçimde yeniden işler hale getirilmesine odaklanıyor.

Noul, Çin açısından yalnızca tek başına büyük bir meteorolojik olay değil; aynı zamanda son haftalarda art arda gelen tayfunların üçüncüsü oldu. Noul, 2026’nın 12’nci tayfunu ve temmuz ayında Çin ana karasını vuran üçüncü tayfun olarak kayıtlara geçti. Ondan önce Maysak güney Çin’i, Bavi ise ülkenin doğu kıyılarını etkiledi. Bu nedenle Noul’un sebep olduğu baskı, halihazırda yoğun yağış ve sel riskleriyle mücadele eden bölgelerde daha da arttı.

27 Temmuz itibarıyla Noul artık tayfun gücünde değil ve Çin Meteoroloji İdaresi tayfun alarmını kaldırmış durumda. Ancak sistemin kalıntıları Hunan ve çevresine doğru ilerlerken geniş bir alanda kuvvetli yağış bırakmaya devam ediyor. Dolayısıyla Çin’de kriz aşaması tamamen sona ermiş değil; aksine yetkililerin önündeki temel risk, doğrudan tayfun rüzgarlarından ziyade sel, ani su baskını, nehir taşkınları ve heyelanlar.

Şu ana kadar Çin ana karasında resmi olarak teyit edilmiş bir ölüm bilançosunun açıklanmamış olması, 801 binden fazla kişinin tahliye edildiği ve yüzlerce ulaşım seferinin iptal edildiği afetin boyutunu değiştirmiyor. Çinli makamların önceliği halen riskli bölgelerde yaşayanların güvenliğini sağlamak, su baskınlarına müdahale etmek ve tayfunun geride bıraktığı altyapı hasarını gidermek. (İLKHA)