MENÜ

Diyarbakır’da mezar tercihleri ve ritüeller tarihe ışık tutuyor

Diyarbakır, 33 medeniyete ev sahipliği yaparken, bölgede hüküm sürmüş toplumların mezar tercihleri ve ritüelleri tarihe ışık tutuyor.İnsanlık tarihi için önemli bir yere sahip olan Diyarbakır, birçok medeniyete ev sahipliği yapmışlığıy...

Yayınlanma: 17 Ocak 2024 12:06 Güncelleme: 02 Eylül 2025 19:52
Diyarbakır’da mezar tercihleri ve ritüeller tarihe ışık tutuyor

Diyarbakır, 33 medeniyete ev sahipliği yaparken, bölgede hüküm sürmüş toplumların mezar tercihleri ve ritüelleri tarihe ışık tutuyor.
İnsanlık tarihi için önemli bir yere sahip olan Diyarbakır, birçok medeniyete ev sahipliği yapmışlığıyla biliniyor. Bölgede hüküm süren toplumlar, inançlarına göre mezar tercihleri ve ritüellerini yerine getirerek günümüzde tarihe ışık tutuyor.
İnsanlar, statülerine göre hocker/cenin (anne rahmindeki halimiz)pozisyonundan, küp mezarlar, kremasyon( yakma) geleneğinden, çoklu kullanımlı anıt mezarlara kadar tercihlerde bulundukları tarihi kayıtlarda ve arkeolojik kazılar sonucunda yerini alıyor.
Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Eski Çağ Tarihi Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi İsmail Baytak, İHA muhabirine, Zerzevan Kalesi, diğer kültürler öncesinde ve biraz daha eskiye bakıldığında insanoğlunun ilk yerleşim alanlarından itibaren ölü gömme geleneğinin de varlığını gördüklerini söyledi.
Bir bölgede insan ve yaşam varsa inancın ve mezarında olduğuna değinen Baytak, yazı öncesi dönemlerde kendilerine en iyi bilgileri verecek olan verilerin mezarlar olduğunu dile getirdi.

“Kafatasları ve bedenleri ayrı hücrelerde bulunduğu tespit edildi”
“Neolitik dönemden itibaren ve Diyarbakır özelinde baktığımızda yakın bölgelerde Körtik Tepe örneği, Çayönü örnekleri var” diyen Baytak, “Bölgede aslında Türkiyenin en yoğun 150-160 höyük yerleşimi var. Bunlardan kazısı yapılanların ölü gömme geleneklerinden biz; bir toplumun kültürünü, sosyal statüsünü, insanların gelir durumuna göre nasıl gömüldüklerini ve buna benzer birçok şeyi öğrenmekteyiz. Kurtarma kazısı olarak başlanan Çayönü kazasında kafatası dediğimiz bir yapı var. Kafatasları ve bedenleri ayrı hücrelerde bulunduğu tespit edildi. Bir ritüel var. Yine ana rahminde olduğumuz şekilde, hocker pozisyonu diyoruz buna. Gömü tarzı oluşturmuşuz. Bazı gömülerde bunu görürüz. Bazen düz gömüler vardır” dedi.

“Beş bin yıllık bir süreçte ağırlıklı olarak küp gömü geleneğini görüyoruz”
Yine kent içi, kent dışı gömüler olduğunu aktaran Baytak, “Erken dönemde insanlar ölülerinden uzak durmak istemiyor. Atasını, büyüğünü yanında tutmak istiyor. Bu aslında şimdiki kültürlerde de var. Birkaç tane gömü tarzı var. Küplerin içerisinde de gömüler var. Erzak küpü yeri geliyor mezar küpü olarak da görülüyor. Tunç Döneminde Milattan Önce (MÖ) 3000’lerde 2000 de burada 5000 yıllık bir süreçte ağırlıklı olarak küp gömü geleneğini görüyoruz. Anadolu da çok var. Zerzevan’ında ölü gömme geleneği oldukça önemli veriler sunuyor. Orada ağırlıklı olarak kaya mezar geleneği görüyoruz. Sur içerisinde görevli olan kişilere ait olduğunu mezarları anlıyoruz” diye konuştu.
Normal vatandaşların mezarlarına ulaşmalarının mümkün olmadığını, kaya mezarları gördüklerini kaydeden Baytak, şöyle konuştu:
"Aile mezarları gördük. Bazen ikili, bazen beşli gömüler oluyor. Sonrasında mekan yeniden açılır, var olan mezar içeride başka yere bırakılır, sonrasında oraya ikinci bir gömü yapılır. Bu böyle tekrarlanır. 50-100-200-300 yıl. Bazen ikinci, beşinci kullanımlar görürüz. Bu da bize aile mezarı olduğunu gösteriyor. Bazen de bize sürpriz yapıp kitabesini de da veriyor. İlginçtir, kremasyon (yakarak) gömüde var. Anıt mezarlar var. Özel biriyse.”
İlginç olan ise Diyarbakır Arkeoloji Müzesinde kavuşan höyük diye bir yer olduğunu aktan Baytak, “Kavuşan höyükte kaplumbağalı mezar var. Bu çok ilginç ve dünyada ilktir. Kaplumbağalar ile birlikte iki tane gömüden bahsedeceğiz. Kazılarda bu şekilde ortaya çıkıyor. Kaplumbağalar acaba buraya düştü mü, sonradan mı konuldu gibi soru işaretlerini karşımıza çıkarıyor. Şunu gördük, kaplumbağaların çoğunu ritüel amaçlı. Kaplumbağa bilgeliği, zamanı, asilliği temsil eder. Orta Asya’dan da biliyoruz. 10 binlerde varlığını bildiğimiz ve ritüellerde kullanılan bir şeydir. Kavuşan höyükteki kaplumbağalı mezarlarda önemli mezarlar arasındadır” ifadelerinde bulundu.

KAYNAK: İhlas Haber Ajansı

İHA İhlas Haber Ajansı tarafından geçilen tüm Haberler, bu bölümde Malatya Güncel Haber editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi olmadan otomatik olarak ajans kanallarından geldiği şekliyle yer almaktadır. Girilen Haberler alanında yer alan haberlerin hepsinin hukuki muhatabı haberi geçen ajanslardır.

Yorumlar (0)

Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın!

Bir Yorum Bırakın

Güvenlik Kodu

Yasal Uyarı: Haber sitemizde yayınlanan yorumların yasal sorumluluğu tamamen yorumu yapan yazara aittir. Hakaret içeren, kişisel hakları ihlal eden, argo, küfür, tehdit ve nefret söylemi barındıran veya yasalara aykırı olan yorumlar editoryal onay sürecinde doğrudan elenecektir.

Ukrayna, Kerç Köprüsü'nü ikinci kez vurdu

Ukrayna, Kerç Köprüsü'nü ikinci kez vurdu

Ukrayna, Rusya ile işgal altındaki Kırım Yarımadası'nı birbirine bağlayan Kerç Köprüsü'ne üst üste saldırılar düzenledi. Kırım'daki Rusya tarafından atanan yönetim, ikinci saldırının ardından köprüde ulaşımın durdurulduğunu açıkladı. Saldırılar sırasında

ABD Ulusal Güvenlik Ajansının gizli iletişim ağı çöktü

ABD Ulusal Güvenlik Ajansının gizli iletişim ağı çöktü

ABD'nin en önemli istihbarat kurumlarından Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) gizli iletişim ağı devre dışı kaldı. NSA çalışanlarının kurum içindeki gizli bilgileri paylaşmasını sağlayan NSA Net sisteminin çalışmadığı belirtildi. Kesintinin boyutunu ve kayn

Çekya'da iki yolcu treni çarpıştı: 46 yaralı

Çekya'da iki yolcu treni çarpıştı: 46 yaralı

Radio Prague International'ın haberine göre, Çekya'nın başkentinde bulunan Prag Merkez Tren İstasyonu yakınlarında iki yolcu treni çarpıştı. İtfaiye yetkilileri, kazada büyük bölümü hafif, onlarca yolcunun yaralandığını bildirdi. Kaza yerine polis, itfaiy

Van'da 4,3 büyüklüğünde deprem

Van'da 4,3 büyüklüğünde deprem

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre Van'ın Gevaş ilçesinde saat 18.57'de 4,3 büyüklüğünde deprem oldu. Deprem, yerin 13.61 kilometre derinliğinde kaydedildi. (İLKHA) #DEPREM Büyüklük:4.3 (Mw) Yer:Van Gölü - [07.74 km] Gevaş (V

30 yıllık esnaflık tecrübesiyle Ahilik değerlerini sürdürüyor

30 yıllık esnaflık tecrübesiyle Ahilik değerlerini sürdürüyor

İzmir’in Konak ilçesi Gürçeşme Caddesi’nde faaliyet gösteren döner dükkanında babasıyla birlikte çalışan Yasin Altuğ, aile mesleğini devam ettiriyor. Babasının 30 yıllık dönercilik tecrübesiyle küçük yaşlarda tanışan 25 yaşındaki Altuğ, yaklaşık 15 yıldır

HÜDA PAR Ankara 5’inci Olağan İl Kongresine davet

HÜDA PAR Ankara 5’inci Olağan İl Kongresine davet

HÜDA PAR Ankara İl Başkanlığı, 5’inci Olağan İl Kongresi’ni 22 Kasım Pazar günü gerçekleştirecek. “Dürüst Siyaset, Gerçek Adalet” sloganıyla düzenlenecek kongre, saat 14.00’te Ankara’nın Altındağ ilçesinde bulunan Yunus Emre Kültür Merkezi’nde yapılacak.

Iğdır’da hırsızlık şüphelilerinden 2’si tutuklandı

Iğdır’da hırsızlık şüphelilerinden 2’si tutuklandı

Iğdır Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, 30 Ağustos’ta kentteki iki ayrı tekstil mağazasında meydana gelen hırsızlık olaylarına ilişkin yürütülen çalışmalar kapsamında 5 şüphelinin kimliklerinin ve kullandıkları aracın tespit edildiği belirt

Meteoroloji'den Marmara için fırtına uyarısı: Rüzgarın hızı 80 kilometreye ulaşacak

Meteoroloji'den Marmara için fırtına uyarısı: Rüzgarın hızı 80 kilometreye ulaşacak

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uyarısına göre, Marmara'nın kuzey ve doğusunda rüzgarın güney yönlerden kuvvetli, yer yer fırtına ve kısa süreli kuvvetli fırtına şeklinde esmesi bekleniyor. 18 Kasım Çarşamba günü saat 00.00'da başlayacağı tahmin edilen fır

Malatya Namaz Vakitleri

Yükleniyor...

00:00:00

İmsak 05:39
Güneş 07:04
Öğle 12:17
İkindi 14:56
Akşam 17:20
Yatsı 18:39

Süper Lig Puan Durumu

Takım Puan
Galatasaray A.ş. Galatasaray A.ş.
28
Trabzonspor A.ş. Trabzonspor A.ş.
25
Amed Sporti̇f Faali̇yetler Amed Sporti̇f Faali̇yetler
23
Beşi̇ktaş A.ş. Beşi̇ktaş A.ş.
22
Kasimpaşa A.ş. Kasimpaşa A.ş.
20
Fenerbahçe A.ş. Fenerbahçe A.ş.
19
Kocaeli̇spor Kocaeli̇spor
19
İstanbul Başakşehi̇r Fk İstanbul Başakşehi̇r Fk
17
Arca Çorum Fk Arca Çorum Fk
16
Göztepe A.ş. Göztepe A.ş.
15
Çaykur Ri̇zespor A.ş. Çaykur Ri̇zespor A.ş.
14
Erzurumspor Fk Erzurumspor Fk
14
Corendon Alanyaspor Corendon Alanyaspor
12
Gençlerbi̇rli̇ği̇ Gençlerbi̇rli̇ği̇
11
Tümosan Konyaspor Tümosan Konyaspor
8
Gazi̇antep Futbol Kulübü A.ş. Gazi̇antep Futbol Kulübü A.ş.
8
Samsunspor A.ş. Samsunspor A.ş.
7
Eyüpspor Eyüpspor
3