Egeli akademisyenler Santorini tehlikesine dikkat çekti

Ege Denizinde son günlerde yaşanan deprem fırtınası, Yunanistan’a bağlı Santorini Adasında yer alan yanardağ ile ilgili soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Nezih Aytaçlar, böylesine büyük bir patlamanın sadece Türkiye için değil, tüm dünya için önemli etkileri olacağını belirtirken, Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Aylin Karadaş ise büyük deprem felaketlerinde karşılaşılabilecek önemli sonuçlara dikkat çekti.

"İzmir’de Tsunami İzleri ve Santorini’nin Kalıntıları"
Santorini yanardağı patlamasının Türkiye için iki büyük tehlikesi olduğunu aktaran Doç. Dr. Mehmet Nezih Aytaçlar, "Santorini’nin büyük yanardağ patlaması kabaca M.Ö. 1600, yani günümüzden yaklaşık 3 bin 650 yıl önce gerçekleşmiş. Ada, yuvarlak bir adayken dörtte üçü yok olmuş ve geriye şimdiki C şeklindeki ada kalmış. Bir dizi tsunami olduğunu biliyoruz. Bizim tespit edebildiğimiz bir tanesi Çeşme’de Bağlararası Höyüğü’nde bulunan tsunami izleridir. İzmir Urla sahilinin güneyinde kalan kıyıların tümünde bu tsunaminin etkilerinin olduğunu tahmin ediyoruz. M.Ö. 1600’lerde olan patlamaya benzer bir patlama olursa, bir diğer ciddi tehlike iklimsel kriz olur. Bu patlama, ciddi bir iklimsel değişikliğe yol açar ve bu yalnızca Türkiye için değil, dünya için de tehlike yaratır" diye konuştu.
Şiddetli volkanik patlamalar sırasında, özellikle kül çıkışı fazla olan bir volkanik aktivite gerçekleştiğinde, atmosfere yayılan volkanik küllerin geniş bir coğrafyayı etkileyecek şekilde uzun yıllar boyunca atmosferde asılı kaldığını ve zamanla yeryüzünde uygun yerlerde biriktiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Aylin Karadaş "Santorini volkanı için konuşmak gerekirse Santorini’nin geçmişte böylesi bir patlama yaptığını biliyoruz. Ege kıyılarında yaptığımız sondaj çalışmalarında bir çok yerde alüvyal sedimanlar arasında Santorini’nin eski patlamalarına ait küllerine rastladık. Günümüzde de gerçekleşecek bir patlamanın deprem yada tsunami gibi direkt etkileri olabileceği gibi dolaylı olarak elbetteki iklim koşullarını değiştirebileceğini beklemeliyiz ve hatta geçmişte örnekleri olduğu gibi büyük kıtlıkların yaşanmasına sebebiyet verebilir. Şu anda Santorini’de bir takım aktiviteler var ancak bu hareketler henüz derinde. Magma, 5 km kadar derinde etkinlik gösteriyor, şiddetli bir volkanik patlama için magmanın yükselmesi gerekmekte" dedi.

Ege kıyıları tehlikede mi?
Gerçekleşebilecek bir tsunami felaketi için tehlikede olan bölgelerden bahseden Doç. Dr. Aytaçlar, "Tsunami tehlikesi İzmir merkez için yok. Tsunaminin, bütün Karaburun Yarımadası’nı dolaşıp gelme şansı pek yok. Ancak İzmir’in Seferihisar, Gümüldür kıyıları için tehlike var. Santorini tekrar patlarsa, Aydın, Muğla ve kıyı şeridi için tsunami tehlikesi mevcuttur" dedi.
Doç. Dr. Aylin Karadaş, "Dünyada volkanlar aynı şekilde faaliyet göstermiyor. Bazı dönemlerde volkanlar atmosfere çok fazla kül bırakıyor. Volkanizma sırasında atmosfer, küllerle kaplanıyor ve bu küller uzun bir dönem boyunca atmosferde asılı kalabiliyor. Bu dönemde, güneş ışınları eskisi gibi kolayca yeryüzüne ulaşamıyor. Alınan radyasyon miktarını azaltarak, bu durum dünyanın o bölgesinde daha soğuk koşullara sebep olabiliyor" dedi.
Santorini’de gerçekleşecek büyük bir patlamanın sonuçlarının sadece Türkiye’yi değil, tüm dünyayı etkileyeceğini belirten Doç. Dr. Aytaçlar, "M.Ö. 1600’lerde oluşan eski patlamada, kutuplardaki buzullaşmalar artıyordu. Yani düşünün, Santorini patlıyor ve kutuplardaki buzullaşmalar artıyor. Hatta Kanada’daki sekoya ağaçlarının halkaları daralıyor; bu da o ağaçların birkaç yıl boyunca düzenli güneş göremedikleri anlamına geliyor. Patlama sonucunda bir takım sülfürler açığa çıkıyor ve bu sülfür yağmurla sülfürik asit olarak yeryüzüne iniyor, bu da tarımı mahvediyor. Tabii bu patlamanın boyutu diğerlerine oranla daha büyük ve etkileri de daha kapsamlıydı" diye konuştu.