EKOAYRA’dan afet uyarısı: "Bu işin şakası yok"

İzmir’de afet riskinin azaltılmasına yönelik çalışmalar yapmak amacıyla İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) bünyesinde kurulan EKOAYRA, ilk danışma kurulu toplantısını gerçekleştirdi. Deprem, yangın, kuraklık ve sel gibi doğal afetlere karşı dirençli bir kent oluşturulması için yapılacak projelerin ele alındığı toplantıda konuşan EKOAYRA Müdürü Prof. Dr. Gökhan Kılıç, "Sadece depreme odaklanamayız, İzmir’de tüm afetlere hazırlıklı olmalıyız. Daha önce nadir görülen afet türleri, son yıllarda art arda yaşandı. İzmir, doğadan gelen ciddi bir uyarıyla karşı karşıya. Bu işin şakası, kaybedecek zaman yok" dedi.
İzmir Ekonomi Üniversitesi Afet Yönetimi ve Risk Azaltma Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (EKOAYRA) yoğun katılımla düzenlenen danışma kurulu toplantısı, kampüste gerçekleştirildi. Toplantıda; İzmir Vali Yardımcısı İsmail Çorumluoğlu, AFAD İl Müdürü Nazif Ekinci, İEÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Aslı Ceylan Öner, İEÜ Önceki Dönem Rektörü Prof. Dr. Murat Aşkar, Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Levent Eren, Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, Doç. Dr. Sıtkı Egeli, Dr. Ebru Dığrak, Dr. Meriç Karagözler, Öğretim Görevlisi Dr. Serkan Bolat ve Nursun Üstünkarlı, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Alper Baba ve İzmir Ticaret Odası (İZTO) Afet Yönetimi Uzmanı Mert Aşçı hazır bulundu.

Uzaktan bağlantı ile katıldılar
AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu United States Geological Survey’den Prof. Dr. Mehmet Çelebi ve Washington Geological Survey’den Dr. Recep Çakır da çevrim içi bağlantı ile toplantıya katılarak bilgi, tecrübe ve önerilerini paylaştı.

Dirençli yerleşim alanları
Yaklaşık 2 saat süren toplantıda, İzmir’de afetle mücadele alanında atılması gereken adımlar ve çözüm önerileri konuşuldu. Kent genelinde afet riskinin azaltılmasının yanı sıra dirençli yerleşim alanlarının oluşturulması, toplumsal farkındalığın artırılması ve akademik bilginin İzmir için faydaya dönüşmesi için hayata geçirilecek yol haritasının da görüşüldüğü toplantıda; akademi, kamu ve özel sektör arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin önemine de vurgu yapıldı.

Somut adımlar atılmalı
Toplantıda, merkezin yapısı ve hedeflerine ilişkin bir sunum yapan EKOAYRA Müdürü Prof. Dr. Kılıç, İzmir için bütüncül bir risk azaltma yaklaşımının zorunlu hale geldiğini ifade etti. İzmir’in son yıllarda deprem, yangın, sel ve kuraklık gibi farklı afet türlerini yaşadığını hatırlatan Prof. Dr. Kılıç, "Bu tablo, İzmir’in doğrudan ve açık bir tehdit altında olduğunu gösteriyor. Bu nedenle yapılması gereken, yalnızca afet sonrası müdahaleyi konuşmak değil; afet gerçekleşmeden önce riskleri azaltacak somut adımları da hızla atmak" diye konuştu. Afetlere hazırlıksız bir kentin ekonomik olarak da kırılgan hale geleceğini belirten Prof. Dr. Kılıç, afet risk azaltımının aynı zamanda bir kalkınma ve sürdürülebilirlik meselesi olduğunu ifade etti.

Afet hazırlık modeli
Önümüzdeki dönemde hayata geçebilecek bazı projelere ilişkin hazırlık yaptıklarını ve tüm detaylar netleştikten sonra bunları kamuoyu ile paylaşacaklarını söyleyen Prof. Dr. Kılıç, "Okullar, kampüsler, sanayi bölgeleri ve kamu binaları için afet hazırlık modeli geliştirilebilir. EKOAYRA olarak, bu konuda pilot uygulamalar yaparak İzmir geneline örnek olacak bir sistem kurabiliriz. Toplumsal farkındalık ve eğitim de çok önemli. Afet riskini azaltmak, sadece teknik bir konu değil. Davranış değişikliği ve toplumsal bilinç de gerekli. Bu amaçla öğrencilere, ailelere ya da işletmelere yönelik düzenli eğitimler, atölye çalışmaları ve saha uygulamaları yapılabilir. Tüm bunları, ne derece uygulayabiliriz diye düşünüp planlamayı yapacağız" diye konuştu.

‘Dijital ikiz’ modeli gelebilir
Üzerine yoğunlaşmayı düşündükleri bir "dijital ikiz" çalışmasının da bulunduğunu ifade eden Prof. Dr. Kılıç, "Dijital ikiz; bir yerleşim yerinin fiziksel, çevresel ve işleyişsel unsurlarının analiz edilerek dijital ortamda bir kopyasının oluşturulması anlamına geliyor. Yani bölgedeki yolların, binaların, altyapının, nüfus hareketlerinin, trafik akışının ve su hatlarının dijital ortamda modellenip analiz edildiği bir sistem. Bu yaklaşım, afet meydana gelmeden önce risklerin görülmesini ve azaltılmasını hedefliyor. Bir bölgenin dijital ikizinin oluşturulabilmesi için drone fotogrametrisi, LiDAR taramaları, uydu görüntüleri, belediyelere ait GIS verileri, yapı envanteri ve sensör verileri gibi farklı kaynakların entegre edilmesiyle bölgenin detaylı bir sayısal modeli oluşturulmalı ve kapsamlı envanter bilgileri toplanmalı. Bölge yeterince tanındıktan sonra ise afet anında kaçış yollarının neresi olacağı, ilk müdahalenin hangi bölgelere yapılacağı, trafiğin ne yönde akacağı gibi farklı senaryolar üzerinde çalışılarak çözüm önerileri geliştirilebilir. Ayrıca farklı afet türleri için de ayrı senaryolar hazırlanabilir. Bazı pilot bölgelerde bunu hayata geçirme fikrimiz var. Planlamalar sürüyor; bunu başarabilirsek İzmir geneli için de örnek bir model ortaya koymuş oluruz" dedi.