Filipinler'deki Müslüman Bangsamoro bölgesinde ilk seçilmiş başbakan dönemi

Filipinler'in güneyinde Müslüman nüfusun yoğun olarak yaşadığı Bangsamoro Özerk Bölgesi'nde, parlamento ilk kez kendi hükümet başkanını seçti. 30 Ekim'de yapılan oylamada 69 yaşındaki Abdulraof Macacua, eski geçiş dönemi başbakanı Murad İbrahim'i geride bırakarak bölgesel hükümetin başına geçti.

Cotabato kentinde düzenlenen ilk parlamento oturumunda Macacua 51 oy alırken, rakibi İbrahim 27 oyda kaldı. Bir milletvekili çekimser oy kullandı, bir milletvekili ise oturuma katılmadı. Oylama, Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr'ın da katıldığı oturumda gerçekleştirildi.

Macacua'nın seçilmesiyle, 2019'da kurulan özerk bölgede yedi yılı aşkın süredir devam eden geçiş yönetiminden seçimle oluşan kalıcı parlamenter yönetime geçişte önemli bir aşama tamamlandı.

Eski bir askeri komutan olan Macacua, Moro İslami Kurtuluş Cephesi'nin silahlı kanadında genelkurmay başkanlığı görevini yürütmüştü. Filipinler Devlet Başkanı Marcos, Mart 2025'te kendisini geçiş yönetiminin başına atamıştı.

Macacua'nın karşısındaki Murad İbrahim ise Moro İslami Kurtuluş Cephesi'nin liderliğini yürütüyor ve 2019'dan Mart 2025'e kadar bölgenin ilk başbakanı olarak görev yapmıştı.

Macacua'nın liderliğindeki Bangsamoro Federalist Partisi ile İbrahim'in Birleşik Bangsamoro Adalet Partisi, eylül ayında yapılan bölgesel parlamento seçimlerinde yarıştı. Macacua'nın partisi 16, İbrahim'in partisi ise 15 sandalye kazandı.

Parlamentodaki başbakanlık oylaması, seçimlerde hiçbir partinin tek başına gerekli çoğunluğu sağlayamamasının ardından yeni siyasi dengeleri ortaya koydu.

Barış sürecinde yeni dönem

Bangsamoro Özerk Bölgesi, Filipinler hükümeti ile Moro İslami Kurtuluş Cephesi arasında 2014'te imzalanan kapsamlı barış anlaşmasının ardından, 2019'daki düzenlemelerle kuruldu. Bölgedeki özerk yönetim, onlarca yıl süren çatışmaların ardından siyasi çözüm ve yerel yönetimin güçlendirilmesi hedefiyle oluşturuldu.

Eylül 2026'da yapılan seçimler, bölge halkının temsilcilerini ilk kez doğrudan belirlemesini sağladı. Yeni parlamento 80 sandalyeden oluşuyor ve üyeler beş yıllık görev süresi için seçildi.

Macacua, görevi kabul ederken hükümetin yalnızca kendisine destek verenleri değil, farklı siyasi görüşteki tüm Bangsamoro halkını temsil edeceğini söyledi. Yönetiminin ilk 100 gününde önceliklerini belirleyeceğini ifade eden Macacua, hesap verebilir ve halkın beklentilerini karşılayan kurumlar oluşturma sözü verdi.

Filipinler Devlet Başkanı Marcos da parlamentonun açılışında yaptığı konuşmada, seçimlerin ardından en zor görevin başladığını belirtti. Marcos, bölgesel hükümetin barışın kazanımlarını halkın günlük yaşamına yansıtması ve ailelerin bu sürecin somut sonuçlarını görmesini sağlaması gerektiğini kaydetti.

Yeni hükümetin önündeki sorunlar

Bangsamoro, Filipinler'in ekonomik açıdan en yoksul bölgeleri arasında yer alıyor. Eğitim, sağlık hizmetleri, istihdam ve altyapı eksiklikleri yeni yönetimin önündeki temel sorunlar arasında bulunuyor.

Hükümetin ayrıca eski savaşçıların topluma kazandırılması, bölgenin doğal kaynaklarından elde edilen gelirlerin paylaşımı ve Moro halkının kimliğinin korunması gibi başlıklarda da adım atması bekleniyor.

Macacua liderliğindeki yönetimin başarısı, yalnızca parlamentodaki siyasi çoğunluğu korumasına değil, barış sürecini güçlendirmesine ve bölge halkının yaşam koşullarında somut iyileşme sağlamasına da bağlı olacak. (İLKHA)