Fransa'da yardımlı ölüm (ötanazi) yasası nihai onay aşamasında

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından üç yılı aşkın süre önce gündeme getirilen düzenleme, Ulusal Meclis'te daha önce yapılan üç oylamada da destek bulmuştu. Parlamentonun alt kanadının son oylamada da tasarıyı kabul etmesi öngörülüyor.

Tasarı, esas olarak tıbbi yardımlı intiharı düzenliyor. Buna göre, ağır ve tedavisi olmayan hastalıklara sahip kişiler, sıkı yasal koşulların karşılanması halinde ölümcül ilacı temin ederek kendi istekleriyle kullanabilecek. Fiziksel durumu buna elvermeyen hastalara ise doktor veya hemşire tarafından yardım sağlanabilecek.

Muhafazakârların çoğunlukta olduğu Senato tasarıyı reddetmişti. Ancak Fransa'daki yasama sistemi uyarınca iki meclis arasında anlaşmazlık yaşanması halinde son sözü Ulusal Meclis söylüyor.

Senato Başkanı Gérard Larcher, yasanın kabul edilmesi halinde düzenlemeyi Anayasa Konseyi'ne taşıyacağını açıkladı. Konseyin, yasanın anayasaya uygunluğunu değerlendirmek için bir aya kadar süresi bulunuyor. Düzenleme, bu incelemenin tamamlanmasının ardından yürürlüğe girebilecek.

Yasadan yararlanabilmek için başvuru sahibinin en az 18 yaşında olması ve Fransız vatandaşı ya da Fransa'da yasal oturma hakkına sahip bulunması gerekecek.

Başvurudan önce doktorun, sağlık uzmanlarından oluşan bir ekiple değerlendirme yapması ve hastanın yaşamı tehdit eden, ciddi ve tedavi edilemez bir hastalığa sahip olduğunu doğrulaması şart olacak. Hastanın ileri veya terminal evrede bulunması, dayanılmaz ya da giderilemeyen ağrılar çekmesi ve ölümcül ilacı kendi özgür iradesiyle talep etmesi gerekecek.

Yalnızca psikolojik acı çekmenin yardımlı ölüm için yeterli gerekçe sayılmayacağı düzenlemede açıkça belirtilirken, ağır psikiyatrik rahatsızlıkları bulunanlar ile Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklara sahip kişiler uygulamadan yararlanamayacak.

Başvurular hastanın kendisi tarafından yapılacak, sağlık uzmanları tarafından 15 gün içinde değerlendirilecek. En az iki günlük düşünme süresinin ardından talebin yeniden teyit edilmesi gerekecek.

Başvurunun kabul edilmesi halinde kişi, ölümcül ilacı evinde veya bir sağlık kuruluşunda, dilerse yakınlarının yanında, kendi belirleyeceği zaman ve yerde kullanabilecek. İşlem sırasında doktor veya hemşire, hastanın kararını son kez doğrulayacak ve olası komplikasyonlara müdahale edebilmek için yakınında bulunacak.

Uygulamayla ilgili tüm masraflar Fransa'nın ulusal sağlık sigortası sistemi tarafından karşılanacak.

2023 yılında yayımlanan bir rapor, Fransız kamuoyunun büyük bölümünün yaşamın sonuna ilişkin seçeneklerin yasallaştırılmasını desteklediğini ortaya koyarken, kamuoyu yoklamaları son yirmi yılda desteğin istikrarlı biçimde arttığını gösteriyor.

"Onurlu Ölme Hakkı Derneği" olarak bilinen kuruluş, düzenlemenin kişilere dayanılmaz acılarını özgür iradeleriyle sonlandırma hakkı tanıyacağını savundu.

Buna karşı çıkan çevreler ise düzenlemenin yaşlılar ile hasta veya engelli bireyler üzerinde dolaylı baskı oluşturabileceğini ileri sürüyor. Ötanazi karşıtı Alliance Vita, önceliğin hastaların palyatif bakım ve destek hizmetlerine erişiminin güçlendirilmesi olması gerektiğini savunuyor.

Son yıllarda Fransa'dan çok sayıda kişi, yardımlı intihar veya ötanazinin yasal olduğu komşu ülkelere gitmeyi tercih ediyor.

Yardımlı intihar, hastanın doktor tarafından reçete edilen ölümcül ilacı kendi isteğiyle almasını ifade ederken, ötanazi ise ölümcül ilacın hastanın talebi üzerine doktor veya sağlık personeli tarafından uygulanmasını kapsıyor.

Ötanazi, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, İspanya, Portekiz, Kanada, Kolombiya, Avustralya ve Yeni Zelanda'da belirli koşullar altında yasal olarak uygulanabiliyor. Yardımlı intihar ise bu ülkelerin bazılarının yanı sıra İsviçre, Avusturya ve ABD'nin bazı eyaletlerinde de yasal statüye sahip bulunuyor. (İLKHA)