Gazze'de 700 bin öğrenci yıkıntılar arasında geleceğe tutunuyor

Gazze'de yeni eğitim yılının başlaması, milyonlarca çocuğun alışık olduğu anlamda okula dönüş anlamına gelmiyor. Savaşın eğitim altyapısında oluşturduğu büyük yıkım nedeniyle yüz binlerce öğrenci eğitimine geçici merkezlerde, çadırlarda veya uzaktan devam etmek zorunda.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisinin (OCHA) 11 Eylül tarihli raporuna göre, Gazze'de yeni eğitim yılı için 359 geçici öğrenme alanının hazırlığı yapılıyordu.

UNICEF ise yaklaşık 700 bin çocuğun üç eğitim yılına yakın süredir yüz yüze örgün eğitimden mahrum kaldığını, okul binalarının yaklaşık yüzde 98'inin hasar gördüğünü ve yaklaşık 420 bin çocuğun yüz yüze eğitime hiç erişemediğini bildiriyor.

Okula dönüş var, fakat okul binasına dönüş yok

Gazze Eğitim ve Öğretim Bakanlığı, yeni eğitim yılında yaklaşık 350 bin öğrenciyi eğitim sistemine dahil etmeyi hedefliyor. Geçen yıl yaklaşık 270 bin öğrenciye ulaşılabilmişti.

Bakanlığın planında kullanılabilir durumdaki okulların yanı sıra geçici eğitim merkezleri, çadırlardaki öğrenme noktaları ve imkân bulunan bölgelerde dijital eğitim araçları yer alıyor.

Eğitim Bakanlığı yetkilisi Ahmed Ayış en-Neccar'ın açıklamalarına göre, eğitim noktalarının sayısının geçen yılki yaklaşık 270 seviyesinden bu yıl 320'ye çıkarılması hedefleniyor.

Ancak bu rakamlar, Gazze'deki eğitim sisteminin savaş öncesi düzenine döndüğü anlamına gelmiyor. Aksine, öğrencilerin yeniden eğitime ulaşabilmesi için okul kavramının kendisi geçici mekanlarla yeniden tanımlanıyor.

Okulların büyük bölümü kullanılamıyor

Savaşın eğitim altyapısına verdiği zarar, bu dönüşün neden geleneksel bir okul açılışı şeklinde gerçekleşemediğini ortaya koyuyor.

Save the Children'ın eylül ayında yayımladığı değerlendirmeye göre Gazze'deki okul binalarının yüzde 97,5'i hasar gördü.

UNICEF'in nisan ayındaki değerlendirmesinde ise okul binalarının yaklaşık yüzde 98'inin hasarlı olduğu, yüzde 93'ünden fazlasının yeniden kullanılabilmesi için kapsamlı onarım veya tamamen yeniden inşa gerektirdiği belirtildi.

Filistin Merkezi İstatistik Bürosu da 2026 başındaki verilerinde Gazze'de 179 devlet okulunun yıkıldığını, 100 UNRWA okulunun ise saldırılardan etkilendiğini bildirmişti. Aynı veriler, 2025-2026 eğitim yılında yaklaşık 700 bin öğrencinin eğitim hakkından mahrum kaldığını ortaya koyuyordu.

Bu tablo, Gazze'de eğitim krizinin yalnızca "okulların yeniden açılması" ile çözülemeyeceğini gösteriyor. Önce güvenli binaların oluşturulması, enkazın kaldırılması, patlayıcı risklerinin temizlenmesi, öğretmen ve eğitim malzemelerinin temin edilmesi gerekiyor.

Çadır sınıflar eğitimin yeni görüntüsü oldu

Gazze'de eğitim faaliyetlerinin önemli bir bölümü geçici alanlara taşınmış durumda.

Çadırlar kısa vadede çocukları eğitim sürecine döndürse de uzun vadeli okul ortamının yerini tutmuyor. Sıcak hava, kışın soğuk ve yağış, yetersiz donanım, elektrik ve internet sorunları bu alanlardaki eğitimin niteliğini doğrudan etkiliyor.

Üstelik bazı okul binaları hâlâ yerinden edilen Filistinlilerin barınma alanı olarak kullanılıyor. Bu durum, aynı yapının hem barınma hem eğitim ihtiyacına cevap vermeye çalışmasına ve eğitim kapasitesinin daha da daralmasına neden oluyor.

BM verileri de geçici öğrenme alanlarının yaygınlaşmasına rağmen güvenli eğitim mekanlarının, eğitim malzemelerinin ve finansmanın ciddi sorun olmaya devam ettiğini gösteriyor. OCHA, 2026'nın ilk yarısında 435 bin çocuğa 610 geçici öğrenme alanı üzerinden yapılandırılmış öğrenme desteği sağlandığını bildirmişti.

UNRWA'dan yüz yüze ve uzaktan eğitim modeli

Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) ise yüz yüze eğitim ile uzaktan eğitimi birlikte yürütüyor.

Ajansın Gazze'deki eğitim modelinde yüz yüze eğitimin kademeli biçimde genişletilmesi, bunun mümkün olmadığı öğrencilerin ise dijital ve düşük teknolojili eğitim araçlarıyla desteklenmesi öngörülüyor.

UNRWA'nın daha önceki uygulamalarında 280 binden fazla çocuğa dijital araçlarla temel okuma, yazma ve matematik eğitimi ulaştırılmış, binlerce öğretmen bu sürece dahil edilmişti.

Ancak uzaktan eğitim de Gazze'de başlı başına başka bir eşitsizlik üretiyor. Elektrik, internet, telefon ve bilgisayar gibi araçlara erişimdeki farklılıklar, öğrencilerin eğitime aynı koşullarda ulaşmasını engelliyor.

Bu nedenle eğitim kurumları basılı materyaller ve internet bağlantısı gerektirmeyen düşük teknolojili çözümlere de yöneliyor.

Asıl sorun: Üç yıllık eğitim kaybı

Gazze'deki eğitim krizinin en ağır sonuçlarından biri, çocukların yalnızca okul binalarını değil, öğrenme sürelerini de kaybetmiş olması.

Yaklaşık üç eğitim yılına yaklaşan kesinti, okuma, yazma, matematik ve temel bilimsel becerilerde ciddi gerileme riskini beraberinde getiriyor.

Bu nedenle yeni eğitim yılında yalnızca müfredatın yeniden başlatılması yeterli görülmüyor. Eğitim Bakanlığı, öğrencilerin hangi bilgi ve becerileri kaybettiğini belirlemeye ve buna göre telafi programları uygulamaya hazırlanıyor.

Hızlandırılmış Öğrenme Programı da bu amaçla kullanılacak. Programın hedefi, öğrencileri kısa sürede yoğun bir müfredatla karşı karşıya bırakmak yerine, öncelikle kaybolan temel becerileri yeniden kazandırmak.

Arapça, İngilizce, matematik ve temel bilimler öncelikli alanlar olurken, din eğitimi ve sosyal bilgiler de destekleyici içerikler arasında yer alacak.

UNICEF ile iş birliği içinde öğretmen ve okul yöneticilerinin öğrencilerin seviyelerini belirleme ve ihtiyaçlarına uygun eğitim programları hazırlama konusunda desteklenmesi planlanıyor.

Eğitim krizinin bedeli sadece binalarla ölçülmüyor

Gazze'deki eğitim kaybı, yıkılan okul binalarının çok ötesine geçiyor.

Filistin Eğitim Bakanlığı verilerine göre savaş boyunca yaklaşık 17 bin öğrenci ve 770 eğitim çalışanı şehit oldu.

Filistin Merkezi İstatistik Bürosunun Şubat 2026'da yayımladığı verilerde ise 7 Ekim 2023 ile 17 Şubat 2026 arasında 18 bin 971 öğrencinin ve 794 öğretmenin şehit olduğu bildirilmişti.

Farklı tarihlerde açıklanan rakamlar arasındaki değişiklik, sahadaki kayıpların sürekli güncellenmesinden kaynaklanıyor.

Eğitim Bakanlığının merkezi ve idari binaları da ağır hasar gördü veya tamamen yıkıldı. Böylece savaş, yalnızca öğrencilerin eğitim aldığı mekanları değil, eğitim sisteminin idari kapasitesini de etkiledi.

Bu nedenle Gazze'deki eğitim mücadelesi aynı anda üç farklı soruna cevap vermek zorunda; öğrenciyi yeniden eğitimle buluşturmak, kaybedilen öğrenme becerilerini telafi etmek ve yıkılan eğitim sistemini yeniden inşa etmek.

Yeni eğitim yılı normalleşme değil, hayatta kalma mücadelesinin parçası

Gazze'de yüz binlerce çocuğun yeniden ders başına oturması önemli bir gelişme olsa da mevcut tablo, eğitim sisteminin normale döndüğünü göstermiyor.

Birleşmiş Milletler verileri, öğrencilerin halen geçici mekanlarda eğitim gördüğünü, okul altyapısının büyük ölçüde kullanılamaz durumda olduğunu ve eğitim hizmetlerinin finansman, güvenlik, enerji ve malzeme sıkıntılarıyla karşı karşıya bulunduğunu ortaya koyuyor.

Bu nedenle 2026-2027 eğitim yılı Gazze'deki çocuklar için yalnızca yeni bir ders yılının başlangıcı değil, savaş nedeniyle kesintiye uğrayan eğitim hakkının yeniden tesis edilmesi için atılan zorunlu bir adım niteliği taşıyor.

Ancak kalıcı çözüm, çadırların veya dijital platformların yaygınlaştırılmasından geçmiyor. Gazze'deki yüz binlerce çocuğun yeniden güvenli sınıflara kavuşması, okulların temizlenmesi, onarılması veya yeniden inşa edilmesi, öğretmenlerin desteklenmesi, eğitim materyallerinin sağlanması ve yıllarca biriken öğrenme kaybının giderilmesini gerektiriyor.

Bugün Gazze'de ders zili yeniden çalsa da öğrencilerin önündeki en büyük soru, eğitime ne zaman başladıkları değil, güvenli ve düzenli bir okul hayatına ne zaman yeniden kavuşabilecekleri. (İLKHA)