Görme engellilerden erişilebilirlik çağrısı: Erişilebilirlik bir lütuf değil, haktır

Türkiye Görme Engelliler Derneği Batman Şube Başkanı Adnan Kaya, 15 Ekim Dünya Beyaz Baston Görme Engelliler ve Güvenlik Günü dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada, görme engelli bireylerin bağımsız, güvenli ve eşit bir hayat sürdürebilmeleri için fiziksel ve dijital erişilebilirlik sorunlarının giderilmesi gerektiğini belirtti.

Beyaz bastonun görme engelliler için yalnızca bir hareket aracı olmadığını ifade eden Kaya "Beyaz baston, görme engelli bireyler için yalnızca bir hareket aracı değil; bağımsızlığın, özgürlüğün ve toplumsal yaşama eşit katılımın simgesidir. Ancak bağımsız yaşam hakkı, yalnızca bireysel çabayla gerçekleştirilemez. Bunun için fiziksel çevrenin ve dijital dünyanın herkes için erişilebilir biçimde düzenlenmesi zorunludur." ifadelerini kullandı.

"Sokaklarımız güvenli ve erişilebilir olmalıdır"

Görme engelli bireylerin günlük yaşamda çok sayıda fiziksel engelle karşılaştığını belirten Kaya "İşgal edilen kaldırımlar, kaldırımlara park edilen araçlar, gelişigüzel bırakılan elektrikli scooterlar, motosikletler, bisikletler, hatalı uygulanan veya önüne engeller yerleştirilen hissedilebilir yüzeyler, güvenli geçiş imkânı sunmayan kavşaklar ve sesli uyarı sistemlerinin yetersizliği gibi durumlar görme engelli bireylerin bağımsız hareket etmelerini güçleştirmektedir. Görme engelli bir bireyin evinden çıkarken güzergâhını güvenle kullanıp kullanamayacağını düşünmek zorunda kalması, kamusal alanların herkes için erişilebilir biçimde düzenlenmediğinin açık bir göstergesidir." dedi.

Kaldırımların ve hissedilebilir yüzeylerin amacına uygun düzenlenmesi gerektiğini vurgulayan Kaya "Kaldırımların amacı araçlara park yeri sağlamak değil, yayaların güvenli ulaşımını mümkün kılmaktır. Hissedilebilir yüzeylerin amacı yalnızca zemine farklı dokulu taşlar döşemek değil, görme engelli bireylere güvenilir bir yön bulma ve hareket olanağı sunmaktır. Erişilebilirlik, göstermelik düzenlemelerle değil; doğru planlama, uygun uygulama, düzenli denetim ve etkili yaptırımlarla sağlanabilir." ifadelerini kullandı.

"Dijital dünya da herkes için erişilebilir olmalıdır"

Dijital hizmetlerin yaygınlaşmasıyla erişilebilirliğin daha da önemli hâle geldiğini belirten Kaya "Günümüzde eğitimden bankacılığa, alışverişten iletişime, kamu hizmetlerinden sosyal yaşama kadar pek çok işlem dijital ortamlar üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle dijital erişilebilirlik, görme engelli bireylerin bağımsız yaşamı ve toplumsal yaşama eşit katılımı açısından vazgeçilmezdir. Ancak ekran okuyucularla uyumlu çalışmayan mobil uygulamalar, erişilebilir olmayan internet siteleri, etiketlenmemiş düğmeler, okunamayan görseller, erişilemeyen doğrulama sistemleri ve kullanımı mümkün olmayan dijital formlar, görme engelli bireyleri günlük yaşamın önemli bir bölümünde başkalarının yardımına bağımlı bırakabilmektedir." dedi.

Dijital hizmetlerin herkes tarafından bağımsız kullanılabilmesi gerektiğine dikkat çeken Kaya "Bir uygulamanın görsel açıdan kullanışlı olması, ekran okuyucularla da erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Bir kamu hizmetinin internet üzerinden sunulması da o hizmetin herkes tarafından bağımsız kullanılabildiğini göstermez. Sokakta önümüze çıkan fiziksel engeller kadar dijital dünyada karşılaştığımız engeller de bağımsızlığımızı sınırlandırmaktadır. Üstelik dijital hizmetlerin yaygınlaştığı günümüzde, erişilebilirlik eksiklikleri bireylerin eğitim, çalışma, iletişim, alışveriş ve temel hizmetlere ulaşma olanaklarını doğrudan etkileyebilmektedir. Fiziksel dünyada olduğu gibi dijital dünyada da kimsenin geride bırakılmadığı bir yaşam istiyoruz." ifadelerini kullandı.

"Erişilebilirlik için somut adımlar atılmalı"

Yerel yönetimler, kamu kurumları ve teknoloji şirketlerine çağrıda bulunan Kaya, taleplerini şöyle sıraladı:

"Yerel yönetimlerden kaldırımların, yaya yollarının, kavşakların ve toplu taşıma alanlarının erişilebilirlik standartlarına uygun hâle getirilmesini; kaldırımları işgal eden araçlara, gelişigüzel bırakılan scooterlara ve yaya geçişini engelleyen diğer unsurlara karşı etkili denetim ve yaptırımlar uygulanmasını talep ediyoruz. Hissedilebilir yüzeylerin doğru güzergâhlarda, standartlara uygun biçimde yapılmasını, bu yüzeylerin önündeki engellerin kaldırılmasını, yaya geçitlerinde sesli sinyalizasyon sistemlerinin yaygınlaştırılmasını ve mevcut sistemlerin düzenli çalışmasının sağlanmasını istiyoruz. Erişilebilirlik düzenlemelerinin görme engelli bireylerin ve engelli örgütlerinin katılımıyla planlanması, uygulanması ve denetlenmesi gerekiyor."

Açıklamasının devamında Kaya "Merkezi yönetimden ve kamu kurumlarından fiziksel ve dijital erişilebilirlik standartlarının etkin biçimde izlenmesini, eksikliklerin giderilmesini, internet sitelerinin, mobil uygulamaların ve dijital hizmetlerin ekran okuyucularla bağımsız kullanılabilir hâle getirilmesini talep ediyoruz. Kamu hizmetlerinin tasarım, ihale, satın alma ve geliştirme süreçlerinde erişilebilirlik koşulları gözetilmeli, düzenli denetimler yapılmalı ve eksiklikler için takvimlendirilmiş iyileştirme planları hazırlanmalıdır. Teknoloji şirketleri ve uygulama geliştiricileri de mobil uygulamalarını ve internet sitelerini ekran okuyucularla uyumlu geliştirmeli, güncellemelerde erişilebilirliği korumalı ve yeni özellikleri erişilebilirlik testlerinden geçirmelidir. Görme engelli kullanıcıların sorunlarını bildirebilecekleri etkili kanallar oluşturulmalı ve bildirilen sorunlar giderilmelidir. Erişilebilirlik, sonradan eklenen bir özellik değil, ürün geliştirme sürecinin temel bir parçası olarak ele alınmalıdır." dedi.

"15 Ekim somut adımların atıldığı bir gün olmalı"

15 Ekim'in yalnızca bir anma ve farkındalık günü olarak kalmaması gerektiğini vurgulayan Kaya "Bugünün, somut adımların atılmasına, mevcut eksikliklerin giderilmesine ve erişilebilirlik alanında kalıcı iyileştirmeler yapılmasına vesile olmasını bekliyoruz. Erişilebilirlik bir lütuf değil, haktır. Sokaklarda da dijital dünyada da engelsiz, bağımsız ve eşit bir yaşam istiyoruz." ifadelerini kullandı. (İLKHA)