İpeğin ilmeklerinde yaşayan kültür

UNESCO Dünya Doğal ve Kültürel Miras listesinde yer alan Kapadokya yalnızca doğal oluşumlarıyla değil, yüzyıllardır yaşatılan el sanatlarıyla da dünyanın ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu kültürel mirasın günümüzdeki güçlü temsilcilerinden biri olan ipek halı ustası Ayşe Üvez 30 yıldır ipek kozasını önce ipe, sonra da sanata dönüştürüyor.
Geleneksel dokuma sanatına sunduğu katkılar nedeniyle "Kapadokya’ya Değer Katan Sanatçı Ödülü"ne layık görülen Ayşe Üvez, çalışmalarını Uçhisar’da Dorak Holding bünyesinde faaliyet gösteren Carpet House’da sürdürüyor. Dorak Holding, Türk kültür mirasına sahip çıkan yaklaşımıyla yalnızca bir turizm aktörü değil, aynı zamanda bu mirasın dünyaya açılan önemli vitrinlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Kozadan tezgâha uzanan sanat yolculuğu
Yaklaşık 30 yıldır halı dokuduğunu belirten Üvez, mesleğe Avanos’ta başladığını ve zamanla kendisini geliştirerek ipek halı ustası olduğunu söyledi.
İpek halının çok sabır ve incelik isteyen bir sanat olduğunu ifade eden Üvez, "İlk başladığım yıllarda yün halı dokuyordum. Daha sonra ipek halıya geçtim. Önce 10x10 santimetrelik düğüm sıklığında çalıştım, ardından 20x20 ve 30x30 düğüm sıklığına ulaştım. Yıllar içinde ustalaştım" dedi.

İpeği kozadan kendisi elde ediyor
Sadece halı dokumakla kalmadığını, ipek kozasının ipe dönüşüm serüvenini de öğrendiğini anlatan Üvez, "İpek böceğinin kozalarını yaklaşık bir saat haşlıyoruz. Yumuşayan kozaları yaklaşık 50 tanesini bir araya getirerek büküm haline getiriyoruz. Daha sonra bu ham ipler boyanıp tekrar bize geliyor ve biz de bu ipek ipleri halılarımızda kullanıyoruz. Sürecin her aşamasını büyük bir zevkle yapıyorum."

Japon turistlerin büyük ilgisi
Carpet House’da sergilenen ipek halılar, Kapadokya’yı ziyaret eden turistlerin en çok ilgi gösterdiği kültürel duraklardan biri haline geldi. Özellikle Japon turistlerin ipek halılara büyük ilgi gösterdiğini belirten Üvez, ziyaretçilerin dokuma sürecini hayranlıkla izlediğini söyledi.
Üvez, "Turistlerin bizi izlerken alkışlaması, emeğimize değer vermesi bizi çok mutlu ediyor. Halılar bittikten sonra imzamızla satın almaları bizim için ayrı bir gurur kaynağı oluyor" diye konuştu.

Kapadokya’nın renkleri halılara yansıyor
Halılarında genellikle Kapadokya’nın turkuaz tonlarını kullandığını ifade eden Üvez, dünyaca ünlü bir ressamın Kapadokya gezisinde çizdiği bir deseni de halıya aktardığını ve bu çalışmanın özellikle Japon turistler tarafından yoğun ilgi gördüğünü dile getirdi.

30 yıllık emeğe gelen ödül
2025 yılında Nevşehir Gazeteciler Cemiyeti tarafından düzenlenen Kapadokya Değer Ödülleri kapsamında sanat ödülüne layık görüldüğünü söyleyen Üvez, "Bu ödül, 30 yıllık emeğimin karşılığı oldu. Benim için çok büyük bir gurur" dedi.
Ayşe Üvez’in hikâyesi, Kapadokya’da bir halı tezgâhının başında başlayan ancak Türk el sanatlarını dünyaya tanıtan büyük bir kültürel anlatıya dönüştü. İpek halıların ilmeklerinde geçmişin bilgeliği ve bugünün emeği yan yana duruyor.