İran ve ABD çatışmayı sona erdirmek için bir mutabakat zaptı imzaladı

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekai, gece saatlerinde yaptığı açıklamada, İran ve Amerika Birleşik Devletleri temsilcilerinin çatışmayı sona erdirmeye yönelik mutabakat zaptının son halini imzaladığını duyurdu.

Bekai, devlet televizyonu IRIB TV'ye verdiği röportajda, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın, iki ülke arasında savaşı sona erdirmeye yönelik mutabakat zaptını (MoU) dijital ortamda imzaladığını söyledi.

İran medyasının aktardığına göre, "Mutabakat metni nihayet kararlaştırıldı ve her iki taraf da imzaladı."

Mutabakata ilişkin bir tören düzenlenmediği; tarafların birbirlerine anlaşmanın imzalı birer kopyasını gönderdikleri kaydedildi.

Trump, İran ile bir mutabakat zaptı bizzat imzaladı

Axios, kaynaklara dayanarak, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile bir mutabakat zaptı imzaladığını bildirdi.

Ona göre Trump, belgeyi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un ev sahipliğinde Versay'da düzenlenen bir gala yemeğinde imzaladı.

İmzalanan belgenin nüshaları İran'a ve aracı ülkelere gönderildi.

Batı medyasında yer alan haberlere göre, Washington ve Tahran'ın üstlendiği yükümlülükler ancak mutabakat zaptının imzalanmasından sonra yürürlüğe giriyor.

14 maddelik mutabakat zaptı

Tesnim'in haberine göre, İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, müştereken ve iyi niyetle 14 maddelik hususta anlaştı.

Haberde maddeler şöyle aktarıldı:

1. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri ile onların mevcut savaştaki müttefikleri, bu mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan eder ve bundan böyle birbirlerine karşı hiçbir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, birbirlerine karşı güç kullanma tehdidinde bulunmamayı veya güç kullanmamayı ve Lübnan'ın toprak bütünlüğü ile egemenliğini güvence altına almayı taahhüt ederler. Nihai anlaşma, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona ermesini ve bu bendin geri kalan hükümlerini teyit edecektir.

2. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, birbirlerinin egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin içişlerine müdahale etmekten kaçınmayı taahhüt eder.

3. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, tarafların rızasıyla uzatılabilecek azami 60 günlük bir süre içinde nihai bir anlaşmaya varmak üzere müzakereleri yürütmeyi taahhüt eder.

4. Bu mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte Amerika Birleşik Devletleri derhal, deniz ablukasını ve İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik her türlü taciz veya engellemeyi kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde deniz ablukasını tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında gemi geçişleri, İran İslam Cumhuriyeti tarafından tesis edilecek savaş öncesi trafik sayısıyla orantılı olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde askeri kuvvetlerini İran İslam Cumhuriyeti'nin çevresinden çekmeyi taahhüt eder.

5. Bu mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti, sadece 60 günlüğüne ve ücretsiz olmak üzere, ticari gemilerin Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde güvenli geçişi için azami gayretiyle düzenlemeler benimseyecektir. Ticari gemilerin geçişi derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından teknik ve askeri engellerin giderilmesi ile mayın temizliğinin gerekliliği dikkate alınarak 30 gün içinde tesis edilecektir. İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimini ve deniz hizmetlerini belirlemek üzere, yürürlükteki uluslararası hukuk ve Hürmüz Boğazı'na kıyıdaş devletlerin egemenlik hakları uyarınca Umman Sultanlığı ile görüşmeler yapacak ve Basra Körfezi'ne kıyıdaş diğer ülkelerle de fikir alışverişinde bulunacaktır.

6. Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarıyla birlikte, İran İslam Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için taraflarca üzerinde mutabık kalınacak, en az 300 milyar dolar finansman sağlayan kesin bir program oluşturmayı taahhüt eder. Bu programın uygulama mekanizması, nihai anlaşmanın bir parçası olarak 60 gün içinde nihai hale getirilecektir. İlgili mali işlemler için gerekli tüm onaylar, muafiyetler ve izinler Amerika Birleşik Devletleri tarafından sağlanacaktır.

7. Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Guvernörler Kurulu kararları ve gerek birincil gerek ikincil tüm tek taraflı Amerikan yaptırımları da dahil olmak üzere İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik her türlü yaptırımı, nihai anlaşmanın bir parçası olarak üzerinde mutabık kalınacak bir zaman çizelgesi uyarınca sona erdirmeyi taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yukarıda belirtilen yaptırımların sona erdirilmesi konusunun esaslı önemini kabul eder ve bunlara ilişkin karşılıklı anlaşmaya varmak amacıyla bu konuları müzakerelerde ivedilikle ele alma niyetlerini beyan eder.

8. İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini bir kez daha teyit eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, stoklanmış zenginleştirilmiş maddenin durumunu, taraflarca üzerinde mutabık kalınacak bir mekanizma aracılığıyla ve 7. bentte belirtilen zaman çizelgesine uygun olarak, en azından Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın denetimi altında mahallinde seyreltme yöntemiyle çözüme kavuşturmayı kabul eder. İki taraf ayrıca, zenginleştirme konusunu ve İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer ihtiyaçlarıyla bağlantılı olarak üzerinde mutabık kalınacak diğer konuları, nihai anlaşmada kararlaştırılacak tatmin edici bir çerçeve temelinde tartışmayı kabul eder. Nihai anlaşma bu bendin hükümlerini teyit edecektir. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yukarıda belirtilen nükleer konuların esaslı önemini kabul eder ve bunlara ilişkin karşılıklı anlaşmaya varmak amacıyla bu konuları müzakerelerde ivedilikle ele alma niyetlerini beyan eder.

9. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmaya kadar mevcut statükoyu korumayı kabul eder; İran İslam Cumhuriyeti nükleer programında mevcut statükoyu koruyacak, Amerika Birleşik Devletleri ise İran'a yönelik hiçbir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri kuvvet konuşlandırmayacaktır.

10. Amerika Birleşik Devletleri, bu mutabakat zaptının imzalanmasıyla birlikte ve yaptırımlar sona erene kadar, İran'ın ham petrol, petrokimya ürünleri ve bunların türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortalar, taşımacılık ve benzeri tüm ilgili hizmetler için Hazine Bakanlığı muafiyet belgelerini derhal çıkarmayı taahhüt eder.

11. Amerika Birleşik Devletleri, bu mutabakat zaptının uygulanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti'nin kısıtlanmış veya bloke edilmiş fon ve varlıklarını tamamen kullanıma hazır hale getirmeyi taahhüt eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usul üzerinde müzakereler sırasında ikili olarak mutabakata varırlar. Bu fonlar, ister ana hesapta tutulsun ister transfer edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehdara ödenmek üzere tamamen kullanılabilir olmalıdır. Amerika Birleşik Devletleri bu konuda gerekli tüm onay ve izinleri çıkarmayı taahhüt eder.

12. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte riayet edilmesini denetlemek üzere bir uygulama mekanizması kurmayı kabul eder.

13. Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından ve bu zaptın 1, 4, 5, 10 ve 11. bentlerinin uygulanmaya başlanması ve bu eylemlerin uygulanmasının sürdürülmesi şartıyla, İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmaya ilişkin müzakereleri münhasıran diğer bentler üzerinde başlatacaktır.

14. Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla teyit edilecektir." (İLKHA)