IRNA, olası anlaşmanın detaylarını aktardı: 60 günlük müzakerelerde sadece üç konu ele alınacak

İran resmi haber ajansı IRNA'nın  İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı sözcüsüne atıfta bulunduğu habere göre, bir buçuk aylık mesajlaşmanın ardından, İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmeye yönelik mutabakat zaptının genel hatları ve metni neredeyse tamamlandı ve İran'daki karar alma organlarının nihai kararını bekliyor.

Ajansa göre İran İslam İnkılabı Yüksek Lideri Ayetullah Mücteba Hamenei tarafından belirlenen tüm kırmızı çizgiler, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin sürekli gözetimi çerçevesinde metinde dikkate alındı.

Anlaşmanın mevcut taslağı şöyle aktarıldı:

1- Nükleer Dosyası: Mevcut koşullarda nükleer dosyayla ilgili herhangi bir anlaşmaya varılmamaktadır, İran herhangi bir yeni taahhütte bulunmamaktadır ve İran'ın barışçıl nükleer programının çerçevesi, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından dokunulmadan kalmaktadır. İran'ın ilk önerisine göre, herhangi bir nükleer müzakere, mutabakat zaptının imzalanmasından sonraki 60 gün içinde gerçekleştirilecektir. Mutabakat zaptı metninde İran'ın nükleer programına yapılan geçici atıflar, İran için hiçbir yeni yükümlülük oluşturmamakta olup, sadece sonraki müzakerelere ve İran İslam Cumhuriyeti sisteminin her zaman ki politikasına dayanan nükleer silah geliştirmeme konusundaki kesin taahhüdüne atıfta bulunmaktadır. Şüphe yoktur ki, mutabakat zaptının imzalanmasından sonraki 60 günlük müzakerelerde de İran, nükleer programla ilgili olarak sistemin temel prensipleri çerçevesinde müzakere edecek ve İran'ın zenginleştirme hakkı ve zenginleştirilmiş malzemelerin İran İslam Cumhuriyeti'nde kalması gibi hususlar nihai anlaşmada vurgulanacaktır.

2- Hürmüz Boğazı: Bazı medyalardaki tuhaf iddiaların aksine, İran bu metinde, yönetimin devredilmesi veya Hürmüz Boğazı'nın koşullarının ABD ve israilin askeri saldırısından önceki haline döndürülmesi konusunda karşı tarafa herhangi bir taahhütte bulunmamaktadır. Atıfta bulunulan tek konu, savaşın sona ermesi, deniz güvenliğinin kıyı devletleri tarafından sağlanması, yasa dışı ablukanın sona erdirilmesi ve ABD ve israil tarafından ticari gemilerin geçişine yönelik tehditlerin kaldırılması durumunda Hürmüz Boğazı'ndan geçişin normale dönmesidir. İran'ın talebi üzerine, Amerika Birleşik Devletleri'nin Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetiminde esasen hiçbir rolü olmayacaktır ve Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki idaresinin, bölge ülkeleriyle ilgili bir mesele çerçevesinde İran'ın inisiyatifi ve önerisi temelinde yürütüleceği açıkça belirtilmiştir. Bu çerçevede, Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin tartışmalar, mutabakat zaptının imzalanmasından sonraki müzakerelerde dahi yer almayacak ve Tahran, bu sorunu diğer kıyı ülkesi olarak Umman ile doğrudan görüşmeler yoluyla çözecektir.

3- Her Cephede Savaşın Sona Erdirilmesi: Mutabakat zaptının imzalanmasının temel amacı, bölgedeki tüm cephelerde savaşı sona erdirmektir. Bu mutabakat zaptında, İran'a karşı savaşın yanı sıra Lübnan dahil bölgedeki diğer tüm cephelerdeki savaşın sona erdirilmesine atıfta bulunulmuştur. Lübnan ülkesinin adı, mevcut mutabakat zaptı metninin imzalanması durumunda savaşın sona erdirilmesi anlaşmasının bir parçası olarak zikredilmiştir ve ABD, israil rejimini Lübnan'daki savaşı sona erdirmeye zorlama taahhüdünde bulunmaktadır. Mevcut metinde ateşkesin uzatılması ifadesi yer almamaktadır; bazı medya raporlarında böyle bir ifadeye atıfta bulunulması yanlıştır; mutabakat zaptı metni, tüm cephelerde savaşın kesin olarak sona ermesini talep etmektedir.

4- Bloke Edilmiş Varlıklar: Mutabakat zaptının imzalanmasıyla eş zamanlı olarak ve müzakereler süresince İran'ın varlıklarının serbest bırakılması için net bir süreç öngörülmüştür. Tahran, bu varlıkların serbest bırakılması için, belirlenen ve Tahran'ın talep ettiği mekanizmalara dayanan net garantiler almıştır ve Tahran'ın savaşı sona erdirme mutabakat zaptını imzalama kararı alması durumunda, bloke edilen varlıkların bir kısmı derhal, geri kalanı ise müzakereler süresince kademeli olarak serbest bırakılacaktır.

5- Savaş Tazminatı: ABD ve israilin yasa dışı saldırısında İran'a verilen zararlar konusu, mutabakat zaptında atıfta bulunulan hususlar arasındadır. Tahran, gerçekçi ve operasyonel bir bakış açısıyla, tazminatların alınmasını mümkün kılacak bir mekanizma öngörmüştür. Bu çerçevede, savaşı sona erdirme mutabakat zaptında bu tazminatların alınmasının gerekliliği vurgulanırken, uygulama mekanizması, mutabakat zaptının olası imzalanmasından sonraki 60 günlük müzakerelerde üzerinde anlaşılacaktır. Bloke edilmiş varlıklarda olduğu gibi, Tahran tazminatların alınması konusunda üçüncü taraflardan net garantiler almıştır.

6- Yaptırımlar: İran'ın, gerek ABD tarafından gerekse uluslararası kararlar çerçevesinde uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması yönündeki talebi çerçevesinde, bu konu, 60 günlük nükleer müzakere süresince açıkça ele alınacaktır. Savaşı sona erdirme mutabakat zaptında İran nükleer dosyasıyla ilgili yeni bir taahhütte bulunmadığı gibi, karşı taraf da mutabakat zaptında yaptırımların sona erdirilmesi konusunda kesin bir taahhütte bulunmamakta ve yaptırımların akıbetinin belirlenmesi, mutabakatın imzalanması ve 60 günlük müzakerelerin ardındaki sürece ertelenmektedir.

60 günlük sürede sadece 3 sorun müzakere edilecek

7- Gelecek Müzakereler: Mutabakat zaptı çerçevesinde, İran ve ABD arasında 60 günlük müzakereler için bir program öngörülmüştür; bu süre içinde iki taraf, 3 sorunu çözmek için birbirleriyle müzakere edecektir. Müzakere edilecek konular, İran'ın barışçıl nükleer programının devamı, ABD'nin tüm tek taraflı ve yasa dışı yaptırımlarının kaldırılması ve zoraki savaşta İran'a verilen zararların tazmini için mekanizma olacaktır. Müzakerelerin gündeminde başka hiçbir konu yer almayacaktır. Yapılan planlamaya göre, savaşı sona erdirme mutabakat zaptının imzalanması ve 60 günlük müzakerelerde başarı sağlanması durumunda, nihai anlaşma, belirli bir zaman çizelgesi içinde ve karşılıklı adımlar çerçevesinde aşamalı olarak uygulamaya konulacaktır. (İLKHA)