MENÜ

Osmanlı Dönemi’ndeki ilk toplu konutlar, Beşiktaş’ta inşa edilmiş

Beşiktaş'ta bulunan, her gün binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Akaretler Sıra Evleri, Osmanlı Dönemi'nin ilk toplu konutu olma özelliğini taşıyor.

Yayınlanma: 16 Mayıs 2024 20:25 Güncelleme: 09 Eylül 2025 14:45
Osmanlı Dönemi’ndeki ilk toplu konutlar, Beşiktaş’ta inşa edilmiş

Beşiktaş'ta bulunan, her gün binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Akaretler Sıra Evleri, Osmanlı Dönemi'nin ilk toplu konutu olma özelliğini taşıyor. Sanat Tarihi Uzmanı Dr. Zübeyde Cihan Özsayıner; bu yapıların, saray çalışanlarının konut ihtiyacını karşılamak amacıyla yapıldığını belirtti.

Özsayıner, Atatürk ve ailesinin de Akaretler Sıra Evleri'nde kaldığını söyledi.

Toplu Konut Projeleri, şu anda olduğu gibi, Osmanlı Dönemi'nde de büyük önem taşıdı. Osmanlı'nın ilk toplu konut projesi; İstanbul'un en işlek, en modern ve popüler yerlerinden biri olan Beşiktaş Akaretler'e inşa edildi. 1875 yılında Sultan Abdülaziz tarafından inşa ettirilen Akaretler Sıra Evleri, saray mimarlarından Sarkis Balyan'a yaptırıldı. Dönemin saray çalışanlarının konut ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan bu konutlardan elde edilecek gelirle de Aziziye Camii'nin yapılması planlandı. Bu yapılar, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra ise, "Vakıflar Genel Müdürlüğü" çatısı altına girdi.

"Abdülaziz zamanında saray çalışanlarının ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tesis edilmiştir"

Osmanlı Dönemi'ndeki ilk toplu konutlarla ilgili bilgi veren Sanat Tarihi Uzmanı Dr. Zübeyde Cihan Özsayıner, "Bu gördüğümüz yapılar, 19. yüzyıl ilk toplu konut mantığıyla yapılmış sıra evler olarak geçiyorlar. Bu sıra evler, Abdülaziz zamanında saray çalışanlarının ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tesis edilmiştir. Daha sonra da bunların bir konut olarak kullanılması amacıyla vakfiyelere geçirilerek resmileştirilmiştir. Sultan 2. Abdülhamid'in bu konuda oluşturduğu bir vakfiyesi vardır. Bu vakıflar genel müdürlüğünde muhafaza ediliyor. O vakfiye, "İstanbul Beşiktaş Mustafa Kemal 2010" müzesinde uzun yıllar sergilendi. Şu anda konservasyona alındı. Bu vakfiye o devrin bütün tezhip özelliklerini yansıttığı gibi, bu yapıların ne maksatla oluşturulduğunu ve hangi şartlarda kullanılacağını kapsıyor. Vakfiyenin sonunda ise; bu verilen şartların yerine getirilmemesi takdirde, bedduaları ve duaları bulunuyor. Beddualar bu işin ciddiyetini yansıtmaktadır. Vakfiye şartlarına uyulmaması takdirde bu dualara maruz kalınacağı belirtiliyor" dedi.

"Maksadına uygun uzun yıllar faaliyet gösterdi"

Bu yapıların Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne devredildikten sonra da amacı doğrultusunda kullanıldığını söyleyen Özsayıner, "Sultan 2. Abdülhamid döneminde saray çalışanlarının konutları olarak kullanıldı. Daha sonra ise, "Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetinde olduğu için uzun yıllar vakıf memurlarının ve çalışanlarının oturduğu toplu konutlar olarak kullanıldı. Yani maksadına uygun olarak uzun yıllar faaliyet gösterdi. Daha sonra ise yap, işlet, devret modeline uygun bir şekilde yapılandırılarak turizme kazandırıldı" dedi.

"Mustafa Kemal de burada ailesi ile birlikte kaldı"

Akaretler Sıra Evleri'nde Atatürk ve ailesinin de kaldığını belirten sanat tarihi uzmanı Zübeyde Özsayıner, "Mustafa Kemal Atatürk, annesi Zübeyde Hanım, kardeşi Makbule Ata ve evlatlığıyla birlikte şu anda 76 numaralı olan dairede uzun yıllar kaldılar. Mustafa Kemal Atatürk, 1919 yılında, buradan tophaneye gidip, oradan da Samsun'a doğru hareket ediyor. Burası Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetinde fakat tahsisli olarak bir turizm şirketine bağlı şekilde hizmet veriyor. Günümüz toplu konutlarıyla benzerliği ise, daha çok insanın konut ihtiyacını karşılamak maksadıyla, tamamen sosyal konut mantığıyla hareket edilmiştir. Birde sanatsal olarak bir konu var. Ondan bahsetmek istiyorum. Orta bölümde, 2. Abdülhamid'in tablosunu yapan "Zonaro" isimli İtalyan ressamın atölyesi bulunuyor. Hemen ortada, konutların ikiye ayrıldığı bölümde yer alıyor" ifadelerinde bulundu.

"Amaç insanları rahat ettirmek"

Evlerin insanları rahat ettirmek amacıyla yapıldığına dikkat çeken Özsayıner, "Fark yok. Mantık aynı. Amaç insanları rahat ettirmek. Dünyada mekan, ahirette iman derler. İnsanların başını sokabileceği, kendini güvende hissedebileceği bir eve ihtiyacı var. Osmanlı da bu ihtiyaçları, sıra evler yaparak çözmeye çalışmış. Devletimiz de inşallah bu sorunları, yeni projeleri ile çözüm bulacaktır, inanıyoruz" dedi.

Osmanlı zamanından beri vatandaşlarımızın barınma ihtiyacı konusunda devlet tarafından desteklendiğini belirten Özsayıner, "Her dönemde insanların sosyal statülerine göre geçim sıkıntısı oluyor. Devlet memurları düşük maaşla çalışıyorlar. Onları rahat ettirmek, nefes aldırmak en azından memur olduğu sürece güven içinde az kira ödeyerek barınmalarını sağlıyorlardı. Bu devletimizin Osmanlı zamanından beri çok büyük olduğunu gösteriyor" dedi.

Son olarak Akaretler Sıra Evleri'nin mimari özelliğine de değinen Özsayıner, "Burası çok farklı bir planda tasarlanmıştır. "Sarkis Balyan" isimli bir mimarın eseridir. Cephelerde neo-klasik ögeler görmekteyiz. Bunlar mimarlık sanatında, "kagir" yapılar olarak adlandırılıyor. Bu tür yapılar eskiden ahşap yapıldığı için yangınlarda telef oldular. Daha sonraki dönemlerde kagir olarak yapılmaya başlandılar. Bu şekilde yangınlara karşı daha kalıcı ve dayanıklı olmuş oluyor" dedi.

KAYNAK: İhlas Haber Ajansı

İHA İhlas Haber Ajansı tarafından geçilen tüm Haberler, bu bölümde Malatya Güncel Haber editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi olmadan otomatik olarak ajans kanallarından geldiği şekliyle yer almaktadır. Girilen Haberler alanında yer alan haberlerin hepsinin hukuki muhatabı haberi geçen ajanslardır.

Yorumlar (0)

Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın!

Bir Yorum Bırakın

Güvenlik Kodu

Yasal Uyarı: Haber sitemizde yayınlanan yorumların yasal sorumluluğu tamamen yorumu yapan yazara aittir. Hakaret içeren, kişisel hakları ihlal eden, argo, küfür, tehdit ve nefret söylemi barındıran veya yasalara aykırı olan yorumlar editoryal onay sürecinde doğrudan elenecektir.

Ukrayna, Kerç Köprüsü'nü ikinci kez vurdu

Ukrayna, Kerç Köprüsü'nü ikinci kez vurdu

Ukrayna, Rusya ile işgal altındaki Kırım Yarımadası'nı birbirine bağlayan Kerç Köprüsü'ne üst üste saldırılar düzenledi. Kırım'daki Rusya tarafından atanan yönetim, ikinci saldırının ardından köprüde ulaşımın durdurulduğunu açıkladı. Saldırılar sırasında

ABD Ulusal Güvenlik Ajansının gizli iletişim ağı çöktü

ABD Ulusal Güvenlik Ajansının gizli iletişim ağı çöktü

ABD'nin en önemli istihbarat kurumlarından Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) gizli iletişim ağı devre dışı kaldı. NSA çalışanlarının kurum içindeki gizli bilgileri paylaşmasını sağlayan NSA Net sisteminin çalışmadığı belirtildi. Kesintinin boyutunu ve kayn

Çekya'da iki yolcu treni çarpıştı: 46 yaralı

Çekya'da iki yolcu treni çarpıştı: 46 yaralı

Radio Prague International'ın haberine göre, Çekya'nın başkentinde bulunan Prag Merkez Tren İstasyonu yakınlarında iki yolcu treni çarpıştı. İtfaiye yetkilileri, kazada büyük bölümü hafif, onlarca yolcunun yaralandığını bildirdi. Kaza yerine polis, itfaiy

Van'da 4,3 büyüklüğünde deprem

Van'da 4,3 büyüklüğünde deprem

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre Van'ın Gevaş ilçesinde saat 18.57'de 4,3 büyüklüğünde deprem oldu. Deprem, yerin 13.61 kilometre derinliğinde kaydedildi. (İLKHA) #DEPREM Büyüklük:4.3 (Mw) Yer:Van Gölü - [07.74 km] Gevaş (V

30 yıllık esnaflık tecrübesiyle Ahilik değerlerini sürdürüyor

30 yıllık esnaflık tecrübesiyle Ahilik değerlerini sürdürüyor

İzmir’in Konak ilçesi Gürçeşme Caddesi’nde faaliyet gösteren döner dükkanında babasıyla birlikte çalışan Yasin Altuğ, aile mesleğini devam ettiriyor. Babasının 30 yıllık dönercilik tecrübesiyle küçük yaşlarda tanışan 25 yaşındaki Altuğ, yaklaşık 15 yıldır

HÜDA PAR Ankara 5’inci Olağan İl Kongresine davet

HÜDA PAR Ankara 5’inci Olağan İl Kongresine davet

HÜDA PAR Ankara İl Başkanlığı, 5’inci Olağan İl Kongresi’ni 22 Kasım Pazar günü gerçekleştirecek. “Dürüst Siyaset, Gerçek Adalet” sloganıyla düzenlenecek kongre, saat 14.00’te Ankara’nın Altındağ ilçesinde bulunan Yunus Emre Kültür Merkezi’nde yapılacak.

Iğdır’da hırsızlık şüphelilerinden 2’si tutuklandı

Iğdır’da hırsızlık şüphelilerinden 2’si tutuklandı

Iğdır Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, 30 Ağustos’ta kentteki iki ayrı tekstil mağazasında meydana gelen hırsızlık olaylarına ilişkin yürütülen çalışmalar kapsamında 5 şüphelinin kimliklerinin ve kullandıkları aracın tespit edildiği belirt

Meteoroloji'den Marmara için fırtına uyarısı: Rüzgarın hızı 80 kilometreye ulaşacak

Meteoroloji'den Marmara için fırtına uyarısı: Rüzgarın hızı 80 kilometreye ulaşacak

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uyarısına göre, Marmara'nın kuzey ve doğusunda rüzgarın güney yönlerden kuvvetli, yer yer fırtına ve kısa süreli kuvvetli fırtına şeklinde esmesi bekleniyor. 18 Kasım Çarşamba günü saat 00.00'da başlayacağı tahmin edilen fır

Malatya Namaz Vakitleri

Yükleniyor...

00:00:00

İmsak 05:39
Güneş 07:04
Öğle 12:17
İkindi 14:56
Akşam 17:20
Yatsı 18:39

Süper Lig Puan Durumu

Takım Puan
Galatasaray A.ş. Galatasaray A.ş.
28
Trabzonspor A.ş. Trabzonspor A.ş.
25
Amed Sporti̇f Faali̇yetler Amed Sporti̇f Faali̇yetler
23
Beşi̇ktaş A.ş. Beşi̇ktaş A.ş.
22
Kasimpaşa A.ş. Kasimpaşa A.ş.
20
Fenerbahçe A.ş. Fenerbahçe A.ş.
19
Kocaeli̇spor Kocaeli̇spor
19
İstanbul Başakşehi̇r Fk İstanbul Başakşehi̇r Fk
17
Arca Çorum Fk Arca Çorum Fk
16
Göztepe A.ş. Göztepe A.ş.
15
Çaykur Ri̇zespor A.ş. Çaykur Ri̇zespor A.ş.
14
Erzurumspor Fk Erzurumspor Fk
14
Corendon Alanyaspor Corendon Alanyaspor
12
Gençlerbi̇rli̇ği̇ Gençlerbi̇rli̇ği̇
11
Tümosan Konyaspor Tümosan Konyaspor
8
Gazi̇antep Futbol Kulübü A.ş. Gazi̇antep Futbol Kulübü A.ş.
8
Samsunspor A.ş. Samsunspor A.ş.
7
Eyüpspor Eyüpspor
3