Trump, Netanyahu’ya ne vaat etti? İran mutabakatının perde arkasındaki soru işaretleri

İran ile ABD arasında sağlanan ateşkes ve sonrasında gündeme gelen mutabakat iddiaları, savaşın başlangıcında açıklanan hedeflerle ortaya çıkan tablo arasındaki çelişkiyi yeniden gündeme taşıdı.

Savaşın ilk günlerinde ABD ve siyonist rejim cephesinden İran’da rejim değişikliği, nükleer programın tamamen ortadan kaldırılması, balistik füze kapasitesinin sonlandırılması ve bölgedeki müttefik güçlerin etkisiz hale getirilmesi gibi iddialı hedefler dillendiriliyordu.

Ancak çatışmaların ardından ortaya çıkan tablo, bu hedeflerin gerçekleşmediğine işaret ediyor. İran’ın bölgesel müttefiklerinin tasfiye edilmediği, Tahran’ın ise doğrudan karşılık verebilen bir güç olarak yeni caydırıcılık denklemleri oluşturduğu yönündeki değerlendirmeler dikkat çekiyor.

Bazı siyasi çevreler, ateşkes sonrasında gündeme gelen olası düzenlemelerin İran açısından önemli kazanımlar içerdiğini belirtiyor. Bu değerlendirmelerde, yaptırımların hafifletilmesi, dondurulmuş fonların serbest bırakılması, petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların gevşetilmesi ve savaşın yol açtığı yıkımın onarılmasına yönelik projelerin konuşulmasının dikkat çekici olduğu belirtiliyor.

Bu durum, savaşın başındaki sert söylemlerle sonrasında ortaya çıkan uzlaşma zemini arasındaki farkın nedenlerini sorgulayan tartışmaları beraberinde getirdi. Analistler, enerji fiyatlarının yükselmesi, savaşın uzama ihtimali ve bölgesel çatışmanın kontrolden çıkma riskinin Washington üzerinde baskı oluşturmuş olabileceğini değerlendiriyor.

Bununla birlikte bazı yorumcular, yaşananların kalıcı bir barıştan çok stratejik bir mola olabileceğini öne sürüyor. Buna göre mevcut mutabakat, tarafların yeniden pozisyon almasına imkân tanıyan geçici bir süreç olarak görülüyor.

Öte yandan bölgede İbrahim Anlaşmaları’nın yeniden canlandırılması, enerji koridorları ve yeni ekonomik projeler gibi başlıkların gündeme gelmesi, ateşkesin yalnızca askeri değil jeopolitik hesaplarla da bağlantılı olabileceği yorumlarına yol açıyor.

Temel soru ise cevabını henüz bulmuş değil: Savaşın başında çok daha sert hedefler dile getiren siyonist rejim yönetimi, ortaya çıkan mutabakatı neden kabul etti ve bunun karşılığında hangi siyasi ya da stratejik güvenceleri aldı?

Şimdilik bu soruya ilişkin somut bir yanıt bulunmuyor. Ancak bölgedeki gelişmeler, mevcut ateşkesin nihai bir son mu yoksa daha kapsamlı hesaplaşmalar öncesinde geçici bir durak mı olduğu tartışmasını canlı tutmaya devam ediyor. (İLKHA)