Türkiye’nin nörobilim merkezi NATO teknolojilerini test edecek

Gazi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi iş birliğiyle kurulan ve Türkiye’nin üniversiteler arası ortak araştırma modeli olarak faaliyet gösteren ilk nörobilim merkezi NÖROM, bu alanda Türkiye’den ağa giren ilk ve tek test merkezi oldu.

NÖROM, insan odaklı nöroteknolojilerden beyin-bilgisayar arayüzlerine, bilişsel performansın değerlendirilmesinden yapay zekâ destekli sinyal analizine kadar ileri araştırma altyapısıyla DIANA projelerinin test ve değerlendirme süreçlerine katkı sağlayacak.

NÖROM’un uluslararası ağa katılmasıyla Türk araştırmacılar, uluslararası bilim insanları ve teknoloji ekipleriyle ortak projeler geliştirme, araştırmalarını patent, prototip ve ürüne dönüştürme konusunda yeni iş birliği imkânlarına kavuşacak.

NATO’nun, teknolojik gelişmeleri erken aşamada desteklemek amacıyla yürüttüğü DIANA programı, üniversiteleri, araştırma merkezlerini ve teknoloji şirketlerini yapay zekâ, biyoteknoloji, otonom sistemler, kuantum, uzay ve yeni nesil haberleşme gibi alanlarda bir araya getiriyor. NATO’nun ihtiyaçları doğrultusunda açılan çağrılarda seçilen ekipler, DIANA’nın uluslararası test merkezi ağıyla buluşturuluyor. Test merkezlerinde geliştirilen teknolojilerin denenmesi, doğrulanması ve gerçek kullanım alanlarına hazırlanması amaçlanıyor.

NÖROM, beyin görüntüleme, nöromodülasyon, robotik sistemler ve yapay zekâ destekli sinyal analizi alanlarındaki altyapısıyla bu süreçlere katkı sunacak.

“NÖROM’un başarısı başka merkezlerin kurulmasına da önayak olacak”

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, NÖROM’un NATO DIANA ağına kabul edilmesinin üniversiteler arası güç birliğinin ulaştığı seviyeyi gösterdiğini belirterek, “Üniversitelerimizin güçlü yönlerini bir araya getirdiğimizde çok daha büyük bir bilimsel kapasite ortaya çıkıyor. NÖROM bunun güzel bir örneği. Türkiye’nin bilimsel araştırma gücünü dünyaya taşıyor. Üç üniversitemizin ortak bilimsel gücünün uluslararası bir teknoloji ağının parçası hâline gelmesini son derece kıymetli buluyorum.” dedi.

NÖROM’un uluslararası projelere yeni kapılar açacağını vurgulayan Özvar, “Bilim insanlarımızın uluslararası araştırmacılar ve teknoloji ekipleriyle ortak projeler geliştirmesini, üretilen bilginin patente, teknolojiye ve ürüne dönüşmesini önemsiyoruz. NÖROM’un ülkemizin araştırma ve teknoloji geliştirme kapasitesini daha ileri taşıyacağına inanıyorum.” ifadelerini kullandı.

NÖROM modelinin yaygınlaşmasını istediklerini belirten Özvar, “Bu merkezin başarısı benzer başka merkezlerin kurulmasına da önayak olacaktır.” dedi.

Kısa sürede uluslararası ağa girdi

NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen, 29 Kasım 2023’te açılan merkezin kısa süre içinde uluslararası standartlara uygun araştırma altyapısıyla NATO DIANA’nın test merkezleri arasına girmesinin gurur verici olduğunu belirtti.

NÖROM’un DIANA ağına özellikle insan sağlığı ve performansı alanındaki araştırma kapasitesiyle katkı sağlayacağını ifade eden Belen, merkezde preklinik testlerin de gerçekleştirilebileceğini ve DIANA kapsamında desteklenen şirketlerle yeni iş birlikleri kurulacağını söyledi. Belen, “Bizim katkımız daha çok insan sağlığı ve performansı üzerine olacak. Bazı preklinik testlerin de yapılabileceği bir alan. Bu gerekçeyle başvurabilecek olan pek çok şirketle iş birliği yapacağız.” dedi.

"Bilim laboratuvarda kalmayacak, ürüne dönüşecek"

NÖROM Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Meltem Bahçelioğlu, merkezin kısa sürede ulaştığı kapasitenin arkasında NÖROM bünyesindeki araştırmacıların uzun yıllara dayanan bilimsel deneyiminin bulunduğunu belirtti. DIANA sürecinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının teşvikiyle kapsamlı bir hazırlık yürütüldüğünü anlatan Bahçelioğlu, NÖROM’un kurumsal kapasitesinin, uzmanlık alanlarının ve araştırma altyapısının ayrıntılı biçimde ortaya konulduğunu söyledi.

NATO DIANA ağının Türkiye araştırmacıların uluslararası bilim insanları ve teknoloji ekipleriyle daha büyük projeler geliştirmesi açısından yeni fırsatlar sunacağını belirten Bahçelioğlu, “Türk araştırmacıların NATO içerisindeki bilim insanlarıyla birlikte patente ve ürüne gidebilecek daha büyük çaplı projeler geliştirebilecek olması Türkiye için anlamlı.” ifadelerini kullandı.

NÖROM Araştırmacısı ve Bilişsel Elektrofizyoloji Altyapısı Sorumlusu Prof. Dr. Hulusi Kafalıgönül de merkezin sağlık teknolojilerinde geliştirilen prototipleri test eden uluslararası DIANA ekosistemine insan odaklı nöroteknoloji altyapısıyla katkı sunacağını belirtti.

NÖROM Araştırmacısı Umut Aygün de merkezdeki robotik sistemlerin çocukların rehabilitasyonu, otizm spektrumundaki bireylerin sosyal yaşama katılımı ve inme sonrası kol rehabilitasyonu gibi alanlarda değerlendirildiğini söyledi.

Merkezde beynin yapısı ve işleyişi, bilişsel nörobilim, göz izleme, uyku, fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi, sosyal nörobilim, nörorobotik ve nörorehabilitasyon gibi farklı disiplinler üzerinden araştırılıyor. NÖROM’un uluslararası ağlara dâhil olmasıyla genç araştırmacılar için de yeni eğitim, araştırma ve iş birliği fırsatlarının önü açılıyor. (İLKHA)