Uzayda bir ilk: NASA teleskobu kurtarmak için ilk kez robotik bir uzay kurtarma operasyonu başlattı

NASA, Dünya'ya doğru alçalan ve kısa süre içinde atmosferde yanması beklenen Neil Gehrels Swift Uzay Teleskobu'nu kurtarmak amacıyla robotik bir uzay görevi başlatıyor.

Aylar sürmesi planlanan operasyon, ABD'li girişim Katalyst tarafından geliştirilen kurtarma robotunun Pegasus roketiyle fırlatılmasıyla başlayacak.

Pegasus roketi klasik bir fırlatma rampasından değil, havalanan bir jet uçağından bırakılarak ateşlenecek.

LINK adı verilen robot, Swift teleskobunun bulunduğu yörüngeye ulaştıktan sonra uzayın geniş boşluğunda teleskobu bulmaya çalışacak.

Daha sonra üç hareketli koluyla teleskoba kenetlenmesi ve onu yaklaşık bir ay sürecek manevralarla mevcut konumundan yaklaşık 300 kilometre daha yüksek, güvenli bir yörüngeye taşıması hedefleniyor.

Böylece teleskobun Dünya atmosferine girerek yanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

2004 yılında uzaya gönderilen Neil Gehrels Swift, başlangıçta yalnızca iki yıl görev yapacak şekilde tasarlanmıştı.

Teleskopun temel görevi, evrende meydana gelen en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını gözlemlemekti.

Gama ışını patlamaları çok kısa sürdüğü için Swift, araştırmacılarla sürekli iletişim kurabilmesi amacıyla yaklaşık 600 kilometre yükseklikte alçak Dünya yörüngesine yerleştirildi.

Ancak bu yörüngenin önemli bir dezavantajı bulunuyor.

Kendi itki sistemine sahip olmayan Swift, Güneş'in aktif dönemlerinde Dünya atmosferinin genişlemesi nedeniyle oluşan sürtünmenin etkisiyle zamanla irtifa kaybediyor.

2025 yılının başlarında yapılan hesaplamalar teleskobun görev ömrünün sonuna yaklaştığını ortaya koyunca NASA kurtarma seçeneğini değerlendirmeye başladı.

20 yılı aşkın süredir görev yapan Swift, özellikle gama ışını patlamalarına çok kısa sürede yönelerek gözlem yapabilmesi sayesinde bilim adamları tarafından hala yoğun şekilde kullanılıyor.

Teleskobun hizmet dışı kalması halinde aynı kapasiteyi sağlayacak yeni bir sistemin kısa sürede devreye alınması mümkün görünmüyor.

Görev, uzayda daha önce denenmemiş birçok manevrayı içerdiği için önemli riskler barındırıyor.

Mühendislerin teleskobun arka kısmına ait ayrıntılı görüntülere sahip olmaması, robotun tam olarak nereye kenetleneceğini önceden bilememesi anlamına geliyor.

Buna rağmen NASA ve Katalyst, görevin başarılı olması halinde yakıt ikmali, yörünge değiştirme, onarım ve modernizasyon gibi işlemlerle eski uyduların yeniden kullanılmasının önünü açabileceğini düşünüyor. (İLKHA)