Yapay zekâ tasarımı koronavirüs aşısı insanlarda ilk kez test edildi

Haziran 2026'da Journal of Infection dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, "pEVAC-PS" adı verilen deneysel aşı, SARS ve COVID-19 ile ilişkili çok sayıda koronavirüse karşı geniş kapsamlı koruma sağlamayı hedefliyor.

Cambridge Üniversitesi tarafından yapılan açıklamada, aktif bileşeni tamamen bilgisayar simülasyonları kullanılarak tasarlanan bir aşının ilk kez insanlar üzerinde test edildiği belirtildi. Aşı, Southampton Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi ve biyoteknoloji şirketi DIOSynVax Ltd. tarafından geliştirildi.

Araştırmacılar, yapay zekâ tarafından tasarlanan "süper antijen" teknolojisinin virüslerde meydana gelen mutasyonlara rağmen geniş kapsamlı bağışıklık oluşturmayı amaçladığını ifade etti. Bu yaklaşımın, sık sık güncellenmesi gereken mevcut aşı teknolojilerine alternatif oluşturabileceği kaydedildi.

Birinci faz klinik çalışma kapsamında, 18 ila 50 yaşları arasındaki 39 sağlıklı gönüllüye farklı dozlarda pEVAC-PS aşısı uygulandı. Katılımcılar daha önce iki veya üç doz COVID-19 aşısı olmuş kişilerden seçildi.

Aşı, geleneksel enjektörler yerine "PharmaJet Tropis" adlı iğnesiz bir sistemle deri altına uygulandı. Araştırmacılar, bu yöntemin hem uygulamayı kolaylaştırabileceğini hem de sağlık altyapısının sınırlı olduğu bölgelerde lojistik avantaj sağlayabileceğini belirtti.

Deneme süresince ciddi bir yan etkiye rastlanmadı. Katılımcılarda görülen yan etkilerin çoğu hafif veya orta şiddette olup uygulama bölgesinde hassasiyet ve geçici yorgunluk gibi beklenen reaksiyonlarla sınırlı kaldı.

Bununla birlikte, aşının bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerinin sınırlı düzeyde olduğu gözlendi. Araştırmacılar, daha önce COVID-19 aşısı olmuş veya virüsle karşılaşmış bireylerde aşının oluşturduğu ilave antikor yanıtını ölçmenin zorlaştığını belirtti.

En yüksek dozun uygulandığı grupta, aşının hedeflediği belirli protein bölgelerine karşı antikor seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı ancak sınırlı bir artış tespit edildi. Bazı SARS-CoV-2 varyantlarına karşı nötralizan antikor aktivitesinde yükseliş görülse de, elde edilen korumanın tüm koronavirüsleri kapsayacak düzeyde olmadığı ifade edildi.

Araştırmacılar, çalışmanın pEVAC-PS'nin güvenli olduğunu ve iğnesiz olarak uygulanabileceğini gösterdiğini, ancak aşının daha güçlü ve geniş kapsamlı bağışıklık sağlayıp sağlayamayacağının belirlenmesi için daha büyük ölçekli klinik denemelere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Uzmanlar, yapay zekânın gelecekte aşı geliştirme süreçlerini önemli ölçüde hızlandırabileceğini ve grip, HIV gibi hızlı mutasyona uğrayan hastalıklara karşı evrensel aşı çalışmalarında da kullanılabileceğini değerlendiriyor. (İLKHA)