Yüksek faturalar çiftçiyi üretimden uzaklaştırıyor

Diyarbakır’ın Çınar ilçesi Yaprakbaşı Mahallesi’nde tarımla uğraşan çiftçiler, bu yıl pamuk ekiminde ciddi düşüş yaşandığını belirtti. Çiftçiler, özellikle elektrik maliyetleri ve sulama kuyularına yönelik uygulamaların üretimi olumsuz etkilediğini ifade etti.

Geçen yıl bölgede yaklaşık 10 bin dönüm pamuk ve mısır ekimi yapıldığını, ancak bu yıl ekim alanlarının büyük ölçüde daraldığını söyleyen üreticiler, bölgede bulunan yaklaşık 100 sondaj kuyusundan sadece 10’unun çalıştığını belirtti.

Çiftçi Talat Fırat, bölgede pamuk üretiminde yaşanan düşüşün nedenlerini anlatarak, artan girdi maliyetleri, düşük ürün fiyatı ve Dicle Elektrik kaynaklı sorunların üretimi ciddi şekilde etkilediğini söyledi.

Talat Fırat

"Ekim alanı 25-30 bin dönümden bine düştü"

Mahallede normal şartlarda 25-30 bin dönüm pamuk ekimi yapıldığını ancak bu yıl en fazla bin dönüm ekilebildiğini belirten Fırat, "Pamuk ekimi mahallemizde 25-30 bin dönüm normalde fakat bu yıl en fazla bin dönüm ekebildik. Pamuk ekmeme sebebinin başında Dicle Elektrik, sonra fiyat. Girdi maliyetlerinin yükselmesi ve fiyatın düşük olması çiftçileri pamuktan soğuttu. Biz bu yıl ektik fakat böyle giderse herhalde bunu da bırakacağız. Geçen sene zaten biraz kuraklık olmasına rağmen ekmiştik. Şahsen 350-400 dönüm arası pamuğumuz vardı. Biz tam yedinci aya kadar getirdik. Orada Dicle Elektrik ile çiftçilerimiz arasında bir sıkıntı çıktı ve o sıkıntıdan dolayı enerji verilmedi." şeklinde konuştu.

"Elektrik kesintileri verimi düşürdü"

Geçtiğimiz yıl yaşanan elektrik kesintilerinin üretimi olumsuz etkilediğini söyleyen Fırat, sulama döneminde yaşanan aksaklıklar nedeniyle dönüm başına alınan verimin ciddi şekilde düştüğünü aktardı.

Fırat, "Pamuk birkaç gün suyu geçse, artık ne kadar gübre ve su versen de fayda etmez. Dönüme 400-500 kilogram alıyor iken geçen sene 150-200 kilogram arası pamuk aldık. Fiyat düşüklüğünden dolayı pamuğun tohum ve gübre parasını bile zor çıkardık, faturaları ve diğer işçi masraflarını cebimizden ödedik. Bu yüzden çiftçi pamuktan kaçıyor. Böyle giderse kalan çiftçiler olarak biz de mecburen bırakacağız, arpa, buğday ve mercimeğe döneceğiz. Elektrik maliyeti böyle olsa zaten sulamayacağız. Sulasak, sattığımız ürünün üzerine para koyup fatura ödüyoruz. Diğer masrafları nasıl karşılayacağız? Bir Suriyeli işçimiz var. Çalıştırdığımız işçiye aylık 30-35 bin lira veriyoruz. Yetiştiremediğimiz için üstelik işçi de alıyoruz. Ben çiftçilikle uğraşıyorum. Burada geçimimi sağlayamazsam, borçlarımı ödeyemezsem bu işi bırakacağız. Çiftçilikte durum şu an böyle gözüküyor." ifadelerini kullandı.

"Çiftçi geleceğinden endişeli"

Yağışların bu yıl sulama ihtiyacını azalttığını ve çiftçiye bir miktar maliyet avantajı sağladığını belirten Fırat, buna rağmen elektrik faturalarının nasıl yansıtılacağı konusunda endişe duyduklarını ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

"Normalde nisanın 10-15'inde hava sıcaklığı 18-20 derecelere geldiğinde pamuk ekilebiliyor iken bu sene Allah'a çok şükür yağış olduğu için ekim işi mayıs ayına sarktı. Şimdi bunun etkisiyle pamuk bir ay geç çıkacak. Bunun için yetiştirmek adına gübre ve ilaç vereceğiz. Sonbaharda hava soğumadan, yağışlar başlamadan bu ürünü tarladan alabilmemiz için daha sık çalışmamız lazım. Daha fazla masraf olacak ve girdi maliyeti de bize yük olacak. Çiftçinin elinde pamuk olmadığı zaman piyasa güzel. Ama ne zaman çiftçi pamuğu fabrikacılara verse, fabrikacılar kendi aralarında anlaşıyorlar mı bilmiyoruz. Dünya piyasasında pamuk şu an 35-40 lira civarında. Ama biz toplayıp fabrikaya verdiğimizde fiyat düşecek. Bu sene de fazla bir şey beklemiyoruz. 30 lira olsa eyvallah diyeceğiz, şükredeceğiz. Allah'tan bu sene yağış vardı. Şimdi haziranın ortasındayız daha sulamamışız. Suya ihtiyacı olmadığı için biraz da faturadan kâr ediyoruz. İnşallah Dicle Elektrik bunu yine kendi hesabına saymaz, bize fazla fatura göndermez."

Kerbala Demirtaş

"Pamuk ekimi büyük ölçüde azaldı"

Çiftçi Kerbala Demirtaş ise pamuk üretimindeki düşüşün temel nedeninin elektrik maliyetleri ve Dicle Elektrik’in uygulamaları olduğunu ifade ederek şunları söyledi:

"Bu yıl bu bölgede pamuk ekimi çok az yapıldı. Bunun sebebi, Dicle Elektrik'in bazı uygulamalarıdır. Dicle Elektrik'in geçen yıl çiftçilere yüksek maliyetler çıkarması nedeniyle birçok çiftçi bu yıl korkarak pamuk ekmedi. Geçen yıl bölgemizde 10 bin dönüm pamuk ve mısır ekilirken, bu yıl ekim alanları büyük oranda azaldı. Yaklaşık 100 sondaj kuyusundan sadece 10'u çalışıyor. Geçen yıl 500 dönüm pamuk eken çiftçiler, bu yıl en fazla 150 dönüm ekebildi. Dicle Elektrik çok yüksek faturalar çıkarıyordu. Kaçak elektrik kullanan ya da kullanmayan birçok kişinin elektriği kesildi. Geçen yıl Dicle Elektrik'in bu uygulamaları nedeniyle birçok çiftçi zarar etti. Bunun yanında ilaç, gübre, işçilik ve diğer maliyetler de arttı. Bu sebeplerden dolayı çiftçilerin bir kısmı pamuk ekimi yapmadı."

"Maliyetler çiftçiyi zorladı"

Çiftçilerin bir kısmının Dicle Elektrik'in uygulamaları yüzünden buğday ve arpa ekimine yöneldiğini belirten Öğrük, "Geçen yıl pamuğun kilogram fiyatı 24-26 TL arasındaydı. Bu fiyat çiftçiyi kurtarmıyordu. Çiftçi, Dicle Elektrik'e ve diğer borçlarını ödedikten sonra elinde çok az kazanç kalıyordu. Pamuk ekimi yapmayan çiftçilerin bir kısmı buğday ve arpa ekimine yöneldi. Bu yıl yağışlar oldukça fazla oldu. Eğer bu yağışlar olmasaydı çiftçinin durumu çok daha kötü olurdu. Bu nedenle tahılların durumu bu yıl iyi seviyededir. Eğer Dicle Elektrik bu uygulamaları yapmamış ve çiftçilerle ortak bir yol bulmuş olsaydı, yine binlerce dönüm pamuk ekilirdi. Ayrıca buğday ve arpa hasadından sonra ikinci ürün olarak mısır da ekilirdi. Ancak Dicle Elektrik'in uygulamaları nedeniyle birçok çiftçi mısır da ekmiyor. Geçen yıl elektrik verilmemesi nedeniyle binlerce dönüm mısır tarlada kuruyup yandı." şeklinde konuştu. (İLKHA)

Yüksek faturalar çiftçiyi üretimden uzaklaştırıyor#Diyarbakır #PamukEkimi #DicleElektrik pic.twitter.com/xaBDCAKSYp

— İLKHA Video (@ilkhavideo) 17 Haziran 2026