Aldatıcı reklamlara karşı sıkı denetim

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte artan reklam faaliyetlerinde tüketicilerin daha etkin korunması hedefleniyor.

Yeni yönetmelik kapsamında, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi veya gruplara gösterilen hedefli reklamlara ilişkin şeffaflık şartı getirildi. Reklam verenler, reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini tüketicilere açık ve kolay erişilebilir şekilde sunmakla yükümlü olacak.

Çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yapılarak hedefli reklam gösterilmesi ise tamamen yasaklandı.

Sosyal medya içerik üreticilerinin herhangi bir ürün veya hizmet karşılığında maddi ya da ayni menfaat elde ederek yaptıkları paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ibaresini açık şekilde kullanmaları zorunlu hale getirildi.

İndirimli satışlara ilişkin kurallar da yeniden düzenlendi. Tüketiciye indirim veya başka bir avantaj sağlanmasını belirli şartlara bağlayan kampanyalar da indirimli satış hükümlerine tabi olacak. İndirimli ürünlerde, indirimin başlamasından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat referans fiyat olarak gösterilebilecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlerde ise indirimden önce uygulanan son fiyat esas alınacak.

Yönetmelikle birlikte falcı, medyum ve astrologlar tarafından sunulan hizmetlerin reklamlarına yönelik yasak genişletilirken, bahis ve kumarın yanı sıra "yasa dışı" şans oyunlarına ilişkin reklamlar da yasak kapsamına alındı. Bu düzenlemelerin 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceği bildirildi.

Tüketici şikayetlerine ilişkin süreçte de değişikliğe gidildi. Şikayetler yayımlanmadan önce satıcı veya sağlayıcılara tanınan açıklama süresi 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre içinde yanıt verilmemesi halinde değerlendirmeler doğrudan yayımlanabilecek.

Yapay zekâ kullanılarak hazırlanan reklamlara yönelik de yeni kurallar getirildi. Reklamlarda gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterler kullanılması halinde bunun açıkça belirtilmesi zorunlu olacak. Ayrıca yapay zekâ ile oluşturulan bir kişinin dijital kopyasının, bir ürün veya hizmeti kullanmış ya da tavsiye etmiş izlenimi veren reklamlarda yer alması yasaklandı.

Çevresel beyan içeren reklamlarda da denetim sıkılaştırıldı. "Çevre dostu" gibi genel ifadelerin açıklama yapılmadan kullanılması yasaklanırken, bu beyanların ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirildi. Çevresel iddiaların ise yetkili kurumlar, üniversiteler veya akredite kuruluşlardan alınacak belgelerle ispatlanması gerekecek.

Takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçiyormuş izlenimi oluşturacak şekilde tanıtılması yasaklandı. Ayrıca ticari reklamlarda akademik unvanların yanıltıcı biçimde kullanılmasının da önüne geçilecek.

Öte yandan, satın alma sürecinin doğrulanamadığı platformlardan alınan tüketici yorumlarının yayımlanmasına izin verilmeyecek. Ürün, hizmet, teslimat ve satıcıya ilişkin değerlendirmelerin ayrı başlıklar altında sunulması halinde ise tüm değerlendirmelerin tüketicilerin kolayca görebileceği şekilde yayımlanması zorunlu olacak. (İLKHA)