Araç muayenesinde yapay zekâ dönemi başlıyor: 3 milyar dolarlık yatırım planı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TURKA Yeni Nesil Araç Muayene İstasyonu'nun tanıtım töreninde konuştu. Bir ülkenin ulaşım ağının gelişmişliğinin o ülkenin geleceğe duyduğu güvenin en somut göstergelerinden biri olduğunu dile getiren Uraloğlu, "Bu güven; ancak teknolojiyi, bilgiyi ve insan hayatına verilen değeri aynı çatı altında buluşturduğumuzda gerçek anlamına kavuşur." dedi.

Merkezin sadece bir muayene istasyonu değil, adeta bir laboratuvar olarak Türkiye'nin 81 iline yayılacak bir dönüşümün öncü merkezi olduğunu dile getiren Uraloğlu, "Türkiye'de araç muayenesini artık sadece bir kontrol işlemi olmaktan çıkarıp teknolojinin, güvenliğin, vatandaş memnuniyetinin ve çevre duyarlılığının bir araya geldiği yeni bir sisteme dönüştürüyoruz. Bildiğiniz üzere 3 hafta önce, TURKA ile 2027–2047 döneminde Türkiye genelinde yürütülecek araç muayene hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmesini imzalayarak; 15 Ağustos 2027'den itibaren bu alandaki 20 yıllık yeni dönemin temelini atmıştık. Bugün ise bu vizyonun ilk somut adımını, Yeni Nesil Araç Muayene İstasyonu'nu sizlerle paylaşıyoruz." diye konuştu.

15 Ağustos 2027'ye kadar bu örnek istasyonda; yeni teknolojilerin, yazılımların ve ekipmanların gerçek araçlar üzerinde deneneceğini söyleyen Bakan Uraloğlu, "Ekipman karşılaştırmaları ve yazılım güncellemeleri yapılacak, operasyonel süreçler tek tek doğrulanacak. Burada elde edilecek deneyimlerin sonuçları; ülkemizin dört bir yanında, 81 ilimizde hizmet verecek araç muayene merkezlerine aktarılacak." şeklinde konuştu.

Uraloğlu, "Türkiye'de araç muayenesinin 1953 tarihli Karayolları Trafik Kanunu uyarınca 1985 yılına kadar Karayolları Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yapılıyordu. 1985 yılından itibaren ise araçların teknik denetimleri Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütüldü. O dönemlerde imkânlar sınırlıydı ve muayene hizmetleri olması gereken düzeyde değildi." dedi.

213 milyonun üstünde araç muayenesi

Her alanda olduğu gibi araç muayene hizmetlerinde de vizyoner bir dönüşüm yaşadıklarını belirten Uraloğlu, "2004 yılında başlatılan çalışmalarla devletimizin imkânları ile özel sektörün dinamizmini buluşturarak vatandaş odaklı, modern ve etkin bir hizmet modeli hayata geçirdik. 15 Ağustos 2007 tarihinde imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi ile ilk özel sektör eliyle işletilen araç muayene istasyonunu da Elazığ ilimizde gururla faaliyete geçirdik. O günden bu yana geride bıraktığımız 19 yıllık süre zarfında, Bakanlığımızın titiz denetimi ve gözetimi altında; insan hayatına verilen değerin bir yansıması olarak uluslararası standartlarda, Avrupa ve dünya normlarında kusursuz bir hizmet yürüttük. Bu sürede tekrarlar ile birlikte 213 milyonun üstünde araç muayenesi gerçekleştirdik." diye konuştu.

Araçların MR'ı, tomografisi çekilecek

Örnek merkezin, yalnızca bir test alanı olmayacağını, aynı zamanda eğitim ve Ar-Ge çalışmalarına da ev sahipliği yapacağını vurgulayan Uraloğlu, "Türkiye'nin farklı bölgelerindeki araç muayene merkezlerinde görev yapacak çalışanlar, teorik eğitimlerinin ardından burada gerçek araçlar üzerinde uygulamalı eğitim de alacak. Yeni araç muayene istasyonlarımızda yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemlerinden yüksek çözünürlüklü kameralara, lazer ölçüm teknolojilerinden gelişmiş sensörlere ve robotik sistemlere kadar günümüzün en ileri teknolojilerinden yararlanacağız. Bu anlamda aracın MR'ını, tomografisini çekeceğiz." şeklinde konuştu.

Yapay zekâ destekli muayene

İnsan gözünün fark etmekte zorlanabileceği kusurları dahi teknolojinin imkânlarıyla tespit ederek aracın teknik durumunu çok daha ayrıntılı biçimde ortaya koyacaklarını söyleyen Uraloğlu, "Böylece muayeneyi yalnızca geçti-kaldı anlayışından çıkarıp, aracın teknik sağlık taramasının yapıldığı kapsamlı bir güvenlik kontrolüne dönüştüreceğiz. Bilişim teknolojilerinin en ileri seviyede kullanılacağı istasyonlarımızda; yapay zekâ, teknisyenlerimizin tecrübesini destekleyecek ve işlerini kolaylaştıracak. Yapay zekâ hiçbir zaman insanın yerine geçen bir unsur olmayacak; ama teknik personelimizin kararlarını objektif verilerle güçlendiren, hata riskini azaltan ve denetim kapasitemizi artıran önemli bir yardımcı olacak. Böylece insan kaynaklı hata ihtimalini azaltacak, muayene süreçlerinde standardizasyonu güçlendirecek ve ülkemizin her noktasında aynı yüksek muayene standardının uygulanmasına katkı sağlayacağız." dedi.

3 milyar dolarlık yatırım planı

Yeni nesil araç muayene dönemine ilişkin detayları paylaşan Uraloğlu, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

"Yeni nesil araç muayene dönemi için yaklaşık 3 milyar dolarlık bir yatırım programını hayata geçirmeyi planladık. Planlamalarımız doğrultusunda; 249'u sabit, 103'ü mobil olmak üzere 352 araç muayene merkezimiz ve yaklaşık 900 muayene hattımızla vatandaşlarımıza hizmet sunacağız. Binek ve ticari araçlarımıza yönelik sabit hatlarımızın yanı sıra; motosiklet muayene merkezlerimiz ve traktör gibi tarım araçlarımıza yönelik mobil muayene hizmetleri de sistemimizin bir parçası olacak. Vatandaşlar açısından da yepyeni bir hizmet anlayışına geçeceğiz. Araç sahiplerimiz modern ve konforlu bekleme salonlarında araçlarının muayenesini salondaki dijital ekranlardan ve kamera sistemlerinden takip edebilecek. Muayene sonuçlarına şu anda olduğu gibi e-Devlet üzerinden dijital ortamda da ulaşabilecek ve varsa kusurlarını çok daha ayrıntılı raporlarla açık şekilde inceleyebilecek. Daha önceden de defaatle belirttiğimiz üzere yeni dönemde vatandaşlarımızdan kredi kartıyla yapılan ödemelerde herhangi bir komisyon alınmayacak. Vatandaşlarımız araçların muayene sürecini canlı olarak da takip edebilecek ve araçların teknik durumu hakkında çok daha kapsamlı bilgi sahibi olabilecekler. Yeni teknolojiler ve operasyonel planlamayla; merkezlerimizdeki kapasiteyi daha verimli kullanacak, süreç akışını hızlandıracak ve bekleme sürelerini azami ölçüde azaltacağız." (İLKHA)