Bina yıkımlarında yeni dönem: Yüksek yapılarda güvenlik kuralları sıkılaştırıldı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bina yıkımlarının daha güvenli ve kontrollü gerçekleştirilmesi amacıyla yönetmelikte kapsamlı değişiklik yapıldı.

Yeni düzenlemeyle yıkım süreçlerinde teknik sorumluluk, çevre güvenliği ve iş sağlığı ve güvenliği şartları yeniden belirlenirken, özellikle yüksek yapıların ve patlayıcı kullanılarak yıkılacak binaların tabi olacağı kurallar sıkılaştırıldı.

18,5 metre sınırı getirildi

Yeni kurallara göre binaların yıkımındaki fenni mesuliyet, kural olarak inşaat mühendisi tarafından üstlenilecek.

Ancak bina yüksekliği 18,5 metreden az olan yapılarda fenni mesuliyet aranmayacak. Bununla birlikte binanın bitişik nizamda olması, yapısal düzensizlik bulunması, sağlık veya eğitim tesisleri ile kültür ve tabiat varlıklarının yakınında yer alması ya da yıkımın çevre açısından risk oluşturması halinde, bina 18,5 metreden düşük olsa dahi fenni mesuliyet istenebilecek.

Düzenleme böylece yalnızca bina yüksekliğini değil, yıkımın çevrede oluşturabileceği riskleri de dikkate alan bir sistem getiriyor.

Yüksek yapılarda çevre koruması zorunlu olacak

Yüksek yapıların yıkıldığı şantiyelerde çevrenin korunmasına yönelik tedbirler de artırılacak.

Yıkım alanlarının perdeleme, örtülü yollar ve koruma fanları gibi sistemlerle çevrelenmesi gerekecek. İskele ve çalışma kulelerinin de ilgili yönetmelikte belirlenen teknik standartlara uygun olması zorunlu olacak.

Yıkım sırasında ortaya çıkabilecek toz, titreşim ve gürültünün mevzuatta belirlenen sınırlar içinde tutulması gerekecek. Bunun yanında çevre ve iş sağlığı güvenliği mevzuatında öngörülen diğer tedbirlerin de eksiksiz uygulanması istenecek.

Patlayıcılı yıkımlara özel denetim

Patlayıcı kullanılarak yapılacak bina yıkımlarında daha sıkı teknik kontroller uygulanacak.

Yıkımdan önce meteorolojik koşullar değerlendirilecek. Rüzgâr başta olmak üzere hava şartlarının patlatmanın güvenli şekilde gerçekleştirilmesine uygun olup olmadığı dikkate alınacak.

Patlatma sırasında yaşanan sürecin ayrıntılı biçimde izlenebilmesi amacıyla yüksek hızlı kameralar kullanılacak. Böylece yıkımın gerçekleşme biçiminin sonradan teknik açıdan incelenebilmesine imkân sağlanacak.

Patlayıcıyla yıkımda görev alacak sorumlu mühendisin, bu alandaki uzmanlığını belgelemesi gerekecek. Patlatma işlemini gerçekleştirecek ateşleyicide ise B sınıfı yeterlik belgesi bulunması zorunlu olacak.

Her müteahhit yüksek bina yıkamayacak

Mevcut sistemde de yıkım müteahhitlerinin yetki gruplarına göre üstlenebilecekleri yapıların kapsamı farklılık gösteriyor. Bakanlığın yayımladığı bilgilere göre Y1 grubu müteahhitler patlayıcı kullanılarak veya kullanılmadan her türlü binanın yıkımını üstlenebilirken, Y2 grubu 51,50 metreyi, Y3 grubu ise 16,50 metreyi geçmeyen binaların yıkımını üstlenebiliyor. Y2 ve Y3 gruplarının patlayıcı kullanılarak yıkım yapmasına izin verilmiyor.

Yıkım işleri için yetki belgesi sisteminde teknik personel ve ekipman şartları da bulunuyor. Örneğin Y1 grubunda belirli kapasitede ekskavatörler, toz bastırma sistemi ve en az bir inşaat mühendisi gibi teknik yeterlilikler aranıyor.

Amaç güvenli yıkım ve çevresel etkileri azaltmak

Yeni düzenlemeyle özellikle yoğun yapılaşmanın bulunduğu bölgelerde gerçekleştirilen yıkımların çevredeki binalar, insanlar ve altyapı açısından oluşturabileceği risklerin azaltılması hedefleniyor.

Yıkım sırasında ortaya çıkan toz, gürültü ve titreşimin sınırlandırılması, yüksek yapılarda çalışma güvenliğinin artırılması ve patlayıcı kullanılan işlemlerin uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmesiyle kontrollü yıkım standardının yükseltilmesi amaçlanıyor.

Bakanlığın mevcut yıkım mevzuatında da yıkım makinelerinin ilgili Türk Standardı'na uygun olması ve makinelerin mesleki yeterlilik belgesine sahip operatörler tarafından kullanılması şartı bulunuyor.

Düzenleme, özellikle yüksek katlı yapıların ve kontrollü patlatma yöntemiyle yıkılacak binaların çevresinde yaşayanlar açısından yıkım sürecinin daha öngörülebilir ve denetlenebilir hale getirilmesini amaçlıyor. (İLKHA)