BM Güvenlik Konseyi, İran gündemiyle toplandı

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran’daki protesto gösterileri ve sonrasında yaşanan gelişmeleri ele almak üzere acil toplantı gerçekleştirdi. ABD İran’daki protestolara yönelik desteğini yinelerken, Rusya ve Çin ise uluslararası hukukun önemine dikkat çekerek Washington yönetiminin tutumunu eleştirdi.
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran’da 28 Aralık’ta başlayan protesto gösterileri ve sonrasında yaşanan gelişmeleri ele almak üzere ABD’nin talebi üzerine acil bir toplantı düzenledi. BM Genel Sekreter Yardımcısı Martha Pobee, Tahran’da ekonomik krize tepki olarak başlayan gösterilerin kısa sürede ülke çapında protestolara dönüştüğünü belirterek, "İran’daki durum değişken ve son derece endişe verici" ifadelerini kullandı. ABD’nin İran’a muhtemel saldırısını işaret eden ve bu yöndeki açıklamaları endişeyle karşıladığını vurgulayan Pobee, "Bu dış etkenler, zaten gergin olan durumu daha da istikrarsız hale getiriyor. Durumun daha da kötüleşmesini önlemek için her türlü çaba gösterilmelidir" çağrısında bulundu. Pobee, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in İran ile ilgili sorunların barış ve diploması ile çözülmesinden yana olduğunu ifade etti.

ABD: "Rejim hesap verecek"
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise İran yönetimini eleştirerek, "İran rejiminin kendi vatandaşlarına ve halkına uyguladığı şiddet ve baskı düzeyi, uluslararası barış ve güvenliği etkiliyor" dedi. İran halkının, mevcut rejimin "acımasız" tarihinde hiç olmadığı kadar özgürlük talebinde bulunduğunu söyleyen Waltz, "Başkan Donald Trump ve ABD, İran’ın cesur halkının yanındadır. Rejim, bahaneleri ne olursa olsun, İran halkının ekonomik sefaletinden tek başına sorumludur ve hesap verecektir" diye konuştu. İran rejiminin ağır insan hakları ihlalleri ve nükleer programının yanı sıra terör faaliyetlerinden sorumlu olduğunu iddia eden Waltz, "İranlılar bıktı" şeklinde konuştu.

İran, ABD’yi suçladı
İran’ın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gholamhossein Darzi ise "yas tutan bir ulus" adına konuştuğunu söyledi. Toplantıyı ABD’nin talep ettiğini hatırlatan Darzi, "ABD temsilcisinin, ülkesinin İran’daki huzursuzluğu şiddete yönlendirmedeki doğrudan rolünü gizlemek için yalanlara, çarpıtmalara ve kasıtlı dezenformasyona başvurması son derece üzücüdür" eleştirisinde bulundu. ABD’nin yapılan toplantıyı, "paralı askerlerinin İran’a karşı işlediği suçlardaki doğrudan suç ortaklığını gizlemek" amacıyla talep ettiğini savunan Darzi, "ABD rejimi, sözde insani bir söylem altında siyasi istikrarsızlaştırma ve askeri müdahale için zemin hazırlarken, aynı zamanda kendisini İran halkının dostu olarak göstermeye çalışıyor" şeklinde konuştu. Darzi, toplantıya katılan sivil toplum örgütü temsilcilerinin, ABD ve İsrail rejimlerinin siyasi gündemini temsil ettiğini söyledi.

"İran gerginlik ya da çatışma arayışında değil"
Protestocuları koruma veya İran halkını destekleme iddiaları da dahil herhangi bir bahane ile ülkesine karşı güç kullanma tehdidinde bulunulmasının uluslararası hukukun ve BM Şartı’nın ihlali olduğunu hatırlatan Darzi, "Çok geç olmadan bu tür hukuka aykırı eylemleri kesin olarak reddetmek ve kınamak açık bir hukuki, ahlaki ve siyasi sorumluluktur" dedi. BM’nin güvenilirliğinin, temel yasakların korunmasına ve üyeler tarafından aşındırılmamasına bağlı olduğuna dikkat çeken Darzi, "İran gerginlik ya da çatışma arayışında değildir. Ancak doğrudan veya dolaylı her türlü saldırganlık eylemi, BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca kararlı, orantılı ve yasal bir karşılık bulacaktır. Bu bir tehdit değil, yasal bir gerçekliğin ifadesidir" dedi. Darzi, muhtemel gerginlik ve çatışmaların tüm sonuçlarından bu tür yasadışı eylemleri başlatanların sorumlu olacağı uyarısında bulundu.

Rusya: "ABD histeriyi körüklüyor"
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, Washington yönetiminin İran karşıtı tutumunu eleştirerek, "Dünya ABD’nin İran çevresinde gerilimi tırmandırmaya devam etmesini ve histeriyi körükleyişini izliyor" dedi. Nebenzya, ABD’nin talebi üzerine düzenlenen toplantının "egemen bir devletin iç işlerine yönelik açık saldırganlık" ve "müdahaleyi meşrulaştırmak için yapılan bir diğer girişim" olduğunu ifade eden Nebenzya, "Washington, İran’ı yeni saldırılarla tehdit ederken, ülkenin iç siyasi durumu hakkındaki sözde endişesinin gerçek nedenlerini gizlemeye bile çalışmadı" eleştirisinde bulundu. Nebenzya, toplantının İran’ın iç işlerine odaklanmak yerine, uluslararası barış ve güvenliği sağlama görevini yerine getirmeye odaklanması gerektiğinin altını çizdi. ABD yönetiminin müdahaleci tutumuna yönelik eleştirisini yineleyen Nebenzya, "Washington’un dediği gibi, İranlı yetkililer aklıselim davranmazsa, ABD İran sorununu en sevdiği yöntemle, yani istenmeyen bir rejimi devirmeyi amaçlayan saldırılarla çözecek ve böylece eylemlerine güvenilirlik kazandıracak ve haklı gösterecek" değerlendirmesinde bulundu.

Çin: "Askeri maceracılık bölgeyi uçuruma sürükler"
Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Sun Lei, ABD’nin İran’a karşı açıkça güç kullanma tehdidinde bulunmasına tepki gösterdi. Çin’in her zaman BM ilkelerine ve uluslararası hukuka bağlı kaldığını vurgulayan Sun, egemenlik, eşitlik ve iç işlerine karışmama ilkelerinin uluslararası ilişkilerin "en temel normları" olduğunun altını çizdi. "Güç kullanımı sorunları asla çözemez" diyen Sun, "Askeri maceracılığın bölgeyi uçuruma sürükleyeceği" uyarısında bulundu.

İngiltere, İran rejimini kınadı
İngiltere’nin BM Geçici Daimi Temsilci Yardımcısı Archibald Young İran’da binlerce kişinin öldürüldüğü ve çok daha fazlasının tutuklandığına dair haberlerden derin endişe duyduklarını belirterek, "Rejimin interneti neredeyse tamamen kapatmasına rağmen İran’dan gelen videolar, bu haberlerin şu anda yaşanan dehşetin tam boyutunu hafife aldığını gösteriyor. Rejim bu protestoların yabancı destekli güçler tarafından kışkırtıldığını iddia edecek, ancak yalanlar ve propaganda rejimin eylemlerini haklı çıkaramaz" diye konuştu. İran halkının, özellikle de İranlı kadınların cesaretine saygı duyduklarını kaydeden Young, "Tekrar tekrar açıkça söylemek istiyorum: Rejimin eylemlerini en şiddetli şekilde kınıyoruz" dedi.

Pakistan’dan barışçıl çözüm çağrısı
Pakistan’ın BM Daimi Temsilcisi Asim Iftikhar Ahmad, ülkesinin İran ve çevresindeki son gelişmeleri dikkatle izlediğini belirterek bölgedeki durumun bir an önce normale dönmesini umduğunu ifade etti. Ülkesinin istikrardan yana olduğunun altını çizen Ahmad, "İstikrarlı ve barışçıl bir İran, Pakistan’ın, bölgenin ve ötesinin çıkarlarına uygundur" dedi. BM Şartı’nın temel ilkelerinin devletlerin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı güç kullanımı veya güç kullanma tehdidini yasakladığını hatırlatan Ahmad, "Tüm anlaşmazlıkların barışçıl yollarla ve uluslararası hukuka uygun olarak çözülmesi gerektiğine kararlılıkla inanıyoruz" şeklinde konuştu.

Kolombiya, İran yönetimini eleştirdi
Kolombiya’nın BM Daimi Temsilcisi Leonor Zalabata Torres, ifade ve toplanma özgürlüğünün uluslararası insan hakları hukukunda yer aldığını hatırlatarak İran’ın protestoculara uyguladığı baskı ve sansürün hukukun üstünlüğünü zayıflattığını söyledi. Bu baskının kadınlar üzerinde orantısız bir etkiye yol açmasından özellikle endişe duyduklarının altını çizen Zalabata, "Kadınlar bu protestolarda öncü bir rol oynamıştır" dedi. Zalabata, İran’da uluslararası basına güvenli erişimin derhal garanti altına alınması ve internetin yeniden sağlanması çağrısında bulundu.