Çin ordusunda üst düzey subaylar neden görevden alındı?

Çin'in üst düzey askeri yönetiminde dikkat çeken bir tasfiye daha gerçekleşti. Çin Ulusal Halk Kongresi Daimî Komitesinin kararıyla Merkezi Askeri Komisyonun başkan yardımcısı Çang Yoşia ile komisyon üyesi ve Ortak Kurmay Dairesi Başkanı Liu Çınli görevlerinden alındı.

Çin devlet haber ajansı Şinhua'nın duyurduğu kararda, iki general hakkında "ciddi disiplin ve hukuk ihlalleri" şüphesiyle yürütülen soruşturmalar gerekçe gösterildi. Reuters da iki ismin Çin parlamentosunda güncellenen milletvekili listesinde yer almamasının görevlerinin resmen sona erdiğine işaret ettiğini bildirdi.

Merkezi Askeri Komisyonun yapısı değişti

Çang Yoşia, Şi Cinping'in ardından Merkezi Askeri Komisyonun ikinci en güçlü ismi konumundaydı ve aynı zamanda Çin Komünist Partisi Politbürosu üyesiydi. Liu Çınli ise Merkezi Askeri Komisyon üyeliğinin yanı sıra Ortak Kurmay Dairesinin başkanlığını yürütüyordu.

İki generalin görevden alınmasıyla daha önce 7 üyeden oluşan Devlet Merkezi Askeri Komisyonunda aktif görevde yalnızca iki isim kaldı. Bu isimlerden biri doğrudan komisyon başkanı olan Şi Cinping.

Ancak dikkat çeken bir ayrıntı bulunuyor. Çin'de Komünist Partiye bağlı Merkezi Askeri Komisyon ile devlet bünyesindeki Merkezi Askeri Komisyon paralel yapılara sahip olsa da aynı kurum gibi faaliyet gösteriyor. Son karar, Çang ve Liu'nun devlet bünyesindeki komisyon görevlerine ilişkin. İki generalin Komünist Partinin Merkezi Askeri Komisyonundaki görevlerinden de alındığına ilişkin şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı.

Çang Yoşia hakkında ağır iddialar

Çang Yoşia hakkında yürütülen soruşturmanın kapsamına ilişkin ABD basınında daha önce çeşitli iddialar ortaya atılmıştı.

Wall Street Journal'ın haberinde, Çang'ın Çin'in nükleer silah programına ilişkin hassas bilgileri ABD'ye sızdırmakla suçlandığı ileri sürüldü. Aynı haberde generalin üst düzey askeri terfiler karşılığında rüşvet almak, nüfuz ağı oluşturmak ve askeri karar alma mekanizmasındaki yetkilerini kötüye kullanmakla da itham edildiği öne sürüldü.

Çin Savunma Bakanlığı ise ocak ayında Çang Yoşia ve Liu Çınli hakkında soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

Ordu içindeki tasfiye genişliyor

Son gelişme, Şi Cinping'in 2012'de başlattığı ve son yıllarda özellikle Çin Halk Kurtuluş Ordusuna yoğunlaştırdığı yolsuzlukla mücadele kampanyasının yeni aşaması olarak değerlendiriliyor.

Şi, geçen ay Komünist Parti yöneticilerine ordudaki yolsuzlukla mücadele çalışmalarının daha da derinleştirilmesi çağrısında bulunmuştu. Ordu içerisinde yıllardır devam eden soruşturmalar sonucunda çok sayıda üst düzey general ve yetkili görevden uzaklaştırıldı.

Ekim 2025'te de aralarında Merkezi Askeri Komisyonun eski üyelerinden He Veydong'un bulunduğu 8 üst düzey general Komünist Partiden ihraç edilmişti. Son yıllarda iki eski savunma bakanı da yolsuzluk suçlamaları nedeniyle tasfiye edilmişti.

12 milletvekili daha listeden çıkarıldı

Tasfiye yalnızca askeri komisyonla sınırlı kalmadı. Çin parlamentosunun cuma günü yayımladığı güncellenmiş milletvekili listesinde Çang ve Liu'nun yanı sıra 10 kişinin daha isimleri çıkarıldı.

Listeden çıkarılanlar arasında Merkezi Askeri Komisyon Genel Ofisinin eski direktörü Korgeneral Cong Şaoçün ile Çin ordusunun Stratejik Destek Gücünün eski komutanı General Cu Çiyenşeng de bulunuyor. Savunma ve uzay sanayisinde görev yapmış eski Nançang Belediye Başkanı Gao Şiven de listeden çıkarılan isimler arasında yer aldı.

Ayrıca Çin'in en üst siyasi danışma organı, 2020'de Çin-Hindistan sınırındaki çatışmalar sırasında Batı Cephe Komutanlığını yöneten Çao Congçi'nin üyeliğine de son verdi.

Roket Kuvvetlerinde de soruşturma baskısı

Çin ordusundaki tasfiye süreci, yalnızca üst düzey komutanlarla sınırlı görünmüyor. Çin ordusu bu hafta, nükleer ve konvansiyonel füze kapasitesinin önemli bölümünü yöneten Roket Kuvvetlerindeki tedarik süreçlerine ilişkin ihlaller hakkında halktan bilgi toplamaya başladı.

Askeri tedarik portalında yayımlanan duyuruda malzeme, mühendislik projeleri, gıda ve tıbbi malzeme alımlarındaki usulsüzlüklere ilişkin ihbar çağrısı yapıldı. Bu adım, 2023'ten bu yana Roket Kuvvetlerine de yayılan yolsuzluk soruşturmalarının sürdüğünü gösteriyor.

Çang Yoşia ve Liu Çınli'nin görevden alınmasıyla birlikte Çin ordusunun en üst yönetimindeki boşluk ve yeniden yapılanmanın boyutu daha da belirginleşirken, Pekin yönetiminin önümüzdeki dönemde askeri kadrolarda yeni değişikliklere gidip gitmeyeceği yakından takip ediliyor. (İLKHA)