Dünyada yalnızca bir tane kaldı: Bilim insanları bu ağacı kurtarmak için zamana karşı yarışıyor

Dünyanın en nadir bitki türlerinden biri olarak kabul edilen Dendroseris neriifolia, yok olmanın eşiğine geldi. Şili'ye bağlı Juan Fernandez Takımadaları'ndaki Robinson Crusoe Adası'nda doğal ortamında yalnızca tek bir bireyi kalan türü kurtarmak için farklı ülkelerden bilim insanları yoğun bir çalışma yürütüyor.

Uzmanların umudu, son ağaçtan elde edilen tohumlarda. İngiltere'deki Kraliyet Botanik Bahçeleri Kew bünyesinde faaliyet gösteren Milenyum Tohum Bankası'na ulaştırılan 29 tohum üzerinde yapılan incelemelerde, bunların 25'inin filizlenme potansiyeline sahip olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, sera ortamında başlatılan ilk çalışmalar sonucunda yedi yeni fide elde etmeyi başardı. Bu fidelerin büyüyerek yeni tohumlar üretmesi halinde, türün geleceği için kritik bir adım atılmış olacak.

Bir zamanlar adanın simgesiydi

Bugün yalnızca tek bir örneği kalan bitki, geçmişte Robinson Crusoe Adası'nın vadilerinde ve alçak kesimlerinde yaygın şekilde bulunuyordu. Ancak yıllar içinde yaşanan ormansızlaşma, aşırı otlatma ve adaya dışarıdan taşınan bitki ve hayvan türleri, popülasyonun hızla çökmesine neden oldu.

"Ağaç papatyası" olarak da bilinen bu bitki grubu, yalnızca Juan Fernandez Takımadaları'nda görülen özel bir bitki cinsine ait. Odunsu gövdeler üzerinde yükselen papatya benzeri çiçekleriyle dikkat çeken tür, bilim dünyası açısından eşsiz bir miras olarak değerlendiriliyor.

1980 yılına gelindiğinde doğal ortamda yalnızca yedi birey kalmıştı. Sonraki yıllarda yapılan çoğaltma ve yeniden dikim girişimleri ise kalıcı başarı sağlayamadı. Aradan geçen sürede sayı giderek azaldı ve bugün geriye sadece tek bir ağaç kaldı.

Son ağaca ulaşmak bile büyük risk

Bilim insanlarının karşılaştığı zorluk yalnızca türün azalmış olması değil. Son ağacın bulunduğu nokta, dik kayalıklarla çevrili ulaşılması son derece güç bir bölgede yer alıyor.

Araştırma ekipleri ağaca ulaşabilmek için halatlar ve özel tırmanış ekipmanları kullanıyor. Son tohum toplama döneminde yaklaşık 400 tohum elde edildi. Uzmanlar, bu tohumların her birinin artık paha biçilemez değerde olduğunu vurguluyor.

Bir ağacın yok olması, bir ekosistemi etkileyebilir

Dendroseris neriifolia'nın önemi yalnızca nadir olmasından kaynaklanmıyor. Bitki, dünyanın en özgün ekosistemlerinden biri kabul edilen Juan Fernandez Takımadaları'nın biyolojik çeşitliliğinde önemli bir rol oynuyor.

Takımadalara özgü ve nesli tehlike altında bulunan bazı canlılar, özellikle de yerel sinek kuşu türleri, beslenmek için bu bitkinin çiçeklerine bağımlı. Bu nedenle ağacın tamamen ortadan kalkması, bölgedeki diğer türleri de etkileyebilecek zincirleme sonuçlar doğurabilir.

Projede görev alan Şilili araştırmacı Diego Benicamp, yürütülen çalışmaları "zamana karşı gerçek bir yarış" olarak nitelendiriyor. Bilim insanları, elde edilen fidelerin sağlıklı şekilde büyümesi halinde yalnızca bir ağacı değil, milyonlarca yıllık evrimsel geçmişe sahip benzersiz bir canlı soyunu da kurtarmış olacaklarını belirtiyor. (İLKHA)