Gıda fiyatlarındaki artışın önüne nasıl geçilecek?

Batman Gıda Toptancılar Derneği Başkanı Süleyman Emek, İLKHA muhabirine yaptığı değerlendirmede gıda fiyatlarındaki artışın nedenlerine, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farklılıklarına, lojistik giderlerine ve denetim mekanizmasının önemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Gıda fiyatlarındaki artışın yalnızca üretim maliyetlerinden kaynaklanmadığını belirten Süleyman Emek, özellikle ürünlerin çiftçinin elinden çıktıktan sonra aracılar ve market zincirleri üzerinden fiyat artışına uğradığını ifade etti.

Gıda sektöründe devletin kapsamlı bir politika belirlemesi gerektiğini dile getiren Emek, fiyatların kontrol altına alınabilmesi için üretimden tüketiciye ulaşana kadar bütün aşamaların denetlenmesi gerektiğini kaydetti.

Süleyman Emek

"Gıda ile ilgili devletin bir politikası olması lazım"

Emek, denetim mekanizmanın eksikliğinin fiyat spekülasyonlarına ve artışlara yol açabildiğini vurgulayarak şunları söyledi:

"Gıda ile ilgili devletin bir politikası olması lazım. Devletin, bunun üretiminden tüketiciye buluşuncaya kadar bir denetim mekanizmasının olması gerekir. Yoksa bu denetim mekanizması olmadığı zaman fiyatların spekülasyonlara açık olduğunu, bu spekülasyonların sıkça görüldüğünü ve fiyat artışlarına neden olabildiğini görüyoruz. Bu fiyatların da kontrolünü sağlamalıdır."

Üretim girdilerindeki maliyet artışlarının ürün fiyatlarına yansıdığını belirten Emek, lojistik giderlerinin de önemli bir maliyet kalemi olduğunu ancak asıl sorunun aracıların bulunduğu aşamalarda fiyat kontrolünün yetersiz kalması olduğunu ifade etti.

Emek "Girdilerin maliyeti yüksek olunca bu da ürünlere ister istemez yansıyor. Bugün lojistiğin fiyatlara yansıması başlıca nedenlerden biri. Ama en büyük neden bence aradaki aracılarda fiyat kontrolü olmadığı zaman fiyatların aniden yükselmesidir." diye konuştu.

İthalat ve ihracat politikalarının da iç piyasadaki fiyatları etkilediğine dikkat çeken Emek, bir ürünün arzının azalması durumunda ihracatın sınırlandırılmasının, dışarıdan ürün getirilmesinin ise iç piyasadaki fiyatların düşmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Ürünlerin maliyetleri, üretim girdileri ve lojistik giderlerinin denetlenmesi gerektiğini vurgulayan Emek, özellikle perakendeci ve tüketiciye ulaşan aşamalarda yapılacak kontrollerin aşırı fiyat artışlarının önüne geçebileceğini söyledi.

"İnsanların ticaretini vicdani yapması gerekir"

Fiyat artışlarında maliyetlerin yanı sıra ticaret ahlakının da önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren Emek "İnsanların vicdani noktasında bir eksiklik var. Daha adamın cebine bir lira zam yansımadan bu hemen fiyatlara yansıyor. Birincisi, insanın ticaretini vicdani yapması gerekir. İkincisi, insanlar başında bir kontrol mekanizmasının da olmayışını bildiği an fiyatların artışının önüne geçilemiyor." ifadelerini kullandı.

"Toplum, temel ihtiyaçlara ulaşma noktasında önemli sıkıntılar yaşıyor"

Vatandaşların alım gücünün düşmesinin ürünlere olan talebi de azalttığını belirten Emek "Alım gücü düştüğü zaman ürüne talep azalıyor. Ürüne talep azalınca ister istemez bu da mevcut satıcılara yansıyor. Satıcılar da ürünün talebi ve arzı noktasında çok önemli bir strateji geliştirmelidirler. Bugün toplum, temel ihtiyaçlara ulaşma noktasında önemli sıkıntılar yaşıyor. Lojistik, başlıca bir gider kalemi olmuş. Bunu karşılayamadığı zaman fiyatlara da yansıtabiliyor." dedi.

Mazot ve benzin fiyatlarının lojistik maliyetlerinde belirleyici olduğunu kaydeden Emek, bu giderlerin düşük maliyetli olmasının ürün fiyatlarındaki artışın önlenmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

"Çiftçinin elinde ürün varken fiyat düşük, aracılara geçince yükseliyor"

Bu yıl Türkiye'nin iyi yağış aldığını ve çiftçiler açısından bereketli bir sezon yaşandığını belirten Emek, ürün rekoltelerinin yüksek olmasına rağmen çiftçinin elinden çıkan ürünün sonraki aşamalarda fiyat artışına uğradığını söyledi.

Emek "Bu sene gerçek manada Türkiye iyi bir yağış aldı. Yağışların gelmesiyle çiftçilerimiz bereketli bir yıl yaşadı. Ürün mahsullerinin rekolteleri yüksekti, ürünler genellikle herkesi memnun etti, herkesin elinde bir ürün var. Ama şu ürün çiftçinin elindeyken fiyat çok düşük; çiftçinin elinden çıktığı zaman aracılar veya market zincirleri ya da bu işin tekelleşmesini yapan kartellerin eline geçtiği zaman bunlar her ay periyodik olarak fiyat artışına gidiyorlar. Bunlar mevcut tüketiciye yansıyor." diye konuştu.

Bu durumun önüne geçilmesi için denetimlerin önemine değinen Emek "Bizim bu durumlarda yapmamız gereken kontrollü bir denetimdir. Kontrollü bir denetim olmadığı zaman bu karteller ister istemez fiyatları yükseltiyor." ifadelerini kullandı.

"Tekelleşmeler fiyatları artırıyor"

Çiftçinin üretim döneminde elde ettiği fiyat ile ürünün sonraki aşamalarda tüketiciye ulaştığı fiyat arasında ciddi fark oluştuğunu dile getiren Emek, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Bugün düşünün; buğday, her şeyin başında gelen temel bir ürün. Mahsul çıktığında 14 liraydı, şimdi 20 liraya geldi. Nereden bakarsanız yüzde 40'lık bir artış oldu. Bu mercimekte böyle, arpada böyle, yaş meyve sebzede böyle. Yağışlarla birlikte Allah'u Teala bu sene çiftçilerimize bereketli bir yıl yaşattı. Ama ürün başında, mahsul çıktığında fiyatlar düşük. Bu sefer bu ürünler tekelleşmenin eline geçtiği zaman, bunlar her ay periyodik olarak fiyatları artırıyor." (İLKHA)