Mekke Anlaşması dünya basınında: Üç bölgesel güçten ortak savunma hattı

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın Mekke'de imzaladığı ortak savunma anlaşması, bölgedeki artan çatışmalar ve güvenlik krizlerinin gölgesinde uluslararası basının gündemine oturdu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in imzaladığı anlaşmanın en dikkat çekici maddesi, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yönelik saldırı kabul edilmesi oldu.

Reuters, anlaşmayı "Orta Doğu'daki kargaşa tırmanırken Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan karşılıklı savunma taahhüdünde bulundu." başlığıyla duyurdu. Ajans, anlaşmanın üç büyük Müslüman ülkeyi ortak savunma anlayışı etrafında bir araya getirdiğine dikkat çekerken, bölgesel çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde imzalanmasının önemine işaret etti.

Associated Press (AP) ise anlaşmanın "güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde üç bölgesel güç arasındaki işbirliğini pekiştirdiğini" belirtti. AP, Suudi Arabistan'ın ekonomik gücü, Pakistan'ın askeri kapasitesi ve Türkiye'nin savunma sanayisi ile askeri gücünün aynı güvenlik çerçevesinde buluşmasına dikkat çekti.

"Birine saldırı, hepsine saldırıdır"

Anlaşmanın merkezinde ortak caydırıcılık bulunuyor.

Üç ülkenin açıklamalarında, herhangi birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış sayılacağı belirtildi. Anlaşmayla savunma alanındaki işbirliğinin genişletilmesi, askeri kapasitenin birlikte kullanılabilirliğinin artırılması ve savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmaların geliştirilmesi hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın "kolektif caydırıcılık" temelinde şekillendiğini belirterek savunma sanayisi projelerinin geliştirilmesi ve terörle mücadelede işbirliğinin güçlendirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.

Erdoğan ayrıca anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde tanımlanan meşru müdafaa hakkına dayandığını, herhangi bir ülkeyi hedef almadığını ve bölgenin barış, refah ve istikrarını isteyen diğer ülkelerin katılımına açık olduğunu bildirdi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise anlaşmayı "tarihi" bir adım olarak nitelendirerek bunun üç ülke ve daha geniş Müslüman toplumu için bir "barış kalkanı" oluşturacağını söyledi.

CNN: Riyad savunmada Müslüman güçlere yöneliyor

ABD merkezli CNN, anlaşmayı bölgedeki savaş ortamı üzerinden değerlendirdi ve Riyad'ın güvenliğini güçlendirmek için Türkiye ve Pakistan gibi önemli Müslüman ülkelere yöneldiğine dikkat çekti.

CNN'nin yaklaşımı, anlaşmanın yalnızca üç ülke arasındaki askeri işbirliği olmadığını, Suudi Arabistan'ın bölgesel güvenlik politikalarında daha fazla seçenek oluşturmaya çalıştığını ortaya koydu.

Wall Street Journal da anlaşmayı bölgedeki güvenlik dengelerinin değiştiği bir dönemde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın askeri bağlarını güçlendirme adımı olarak değerlendirdi. Gazete, ABD'nin bölgedeki güvenlik rolüne ilişkin belirsizliklerin arttığı ortamda üç ülkenin daha yakın savunma ilişkileri kurmasının önemine işaret etti.

Financial Times: Bölgesel güvenlik işbirliği derinleşiyor

Financial Times, Mekke'deki anlaşmanın üç ülkenin savaşlar ve istikrarsızlık karşısında bölgesel güvenlik işbirliğini derinleştirme arayışının sonucu olduğunu belirtti.

Bu yaklaşım, anlaşmanın yalnızca askeri bir metin olarak değil, bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesine yönelik siyasi bir adım olarak da görüldüğünü ortaya koyuyor.

New York Times ise üç ülkenin yetkililerinin anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurgulamasına dikkat çekti. Gazete ayrıca başka ülkelerin de anlaşmaya katılabileceğine ilişkin açıklamaları aktardı.

Al Jazeera de anlaşmayı bölgede kriz ve askeri gerilimlerin yükseldiği bir dönemde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki güvenlik işbirliğini derinleştiren gelişme olarak ele aldı.

Üç farklı güç, tek güvenlik çerçevesi

Mekke Anlaşması'nın dikkat çekici yönlerinden biri, birbirinden farklı stratejik kapasitelere sahip üç ülkeyi aynı savunma mekanizmasında buluşturması.

Türkiye güçlü bir konvansiyonel ordu ve giderek büyüyen savunma sanayisi kapasitesiyle öne çıkarken, Pakistan önemli askeri deneyime ve nükleer caydırıcılığa sahip. Suudi Arabistan ise enerji kaynakları ve ekonomik gücünün yanı sıra bölgedeki stratejik konumuyla anlaşmanın üçüncü ayağını oluşturuyor.

AP, bu üçlü yapının bölgesel güvenlik açısından önemine özellikle dikkat çekti.

Anlaşma aynı zamanda Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin son yıllarda güvenlik ve savunma alanında daha fazla yakınlaşmasının yeni bir aşamaya taşındığını gösteriyor. Pakistan ile Suudi Arabistan arasında ise 2025'te imzalanan ikili karşılıklı savunma anlaşmasının ardından üçlü mekanizmaya geçilmiş oldu.

Yeni bir askeri blok mu?

Uluslararası basında anlaşmanın en fazla tartışılan boyutlarından biri, bunun gelecekte yeni bir bölgesel askeri bloğa dönüşüp dönüşmeyeceği oldu.

Ancak üç ülkenin yetkilileri bu yoruma mesafeli. Anlaşmanın "savunma amaçlı" olduğunu, herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmadığını ve mevcut ikili veya çok taraflı anlaşmaların yerine geçmediğini özellikle vurguladılar.

Dolayısıyla Mekke Anlaşması şimdilik NATO benzeri otomatik bir askeri müdahale mekanizmasından ziyade, üç ülke arasında ortak caydırıcılığı, savunma sanayisi işbirliğini ve askeri koordinasyonu güçlendiren bir güvenlik çerçevesi niteliğinde.

Ancak anlaşmanın "birine saldırı hepsine saldırıdır" ilkesi, üç ülkenin güvenliklerini birbirine bağlayan siyasi mesajı daha güçlü hale getiriyor.

Bölgesel savaşların, enerji ve deniz taşımacılığı krizlerinin ve ABD'nin bölgedeki güvenlik rolüne ilişkin tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde imzalanan anlaşma, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın kendi güvenlik kapasitelerini daha fazla ortaklaştırma arayışının en somut adımlarından biri olarak öne çıkıyor. (İLKHA)