Savaşlar buzdağının görünen yüzü değil: Çevre ve sağlık uyarısı

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye’nin çevresindeki savaşların yalnızca can kaybıyla sınırlı olmadığını belirterek, çevresel kirlilikten psikososyal hastalıklara kadar uzanan etkilerin "buzdağının görünmeyen yüzü" olduğunu söyledi.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, dünyada artan savaşların yalnızca çatışma bölgelerinde yaşayan insanları değil, çevre ülkeleri ve gelecek nesilleri de etkilediğini belirterek önemli uyarılarda bulundu. Özkaya, savaşların neden olduğu çevresel ve sağlık sorunlarının uzun yıllar devam ettiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Özkaya, ülkelerin çevresinde yaşanan çatışmaların yalnızca görünen kayıplarla sınırlı olmadığını ifade ederek, "Ülkemizin 3 tarafı artık savaşlarla çevrili. Savaş bölgelerinde insanların ölümü sadece ‘buzdağının görünen yüzü’. Bu savaştan aktif etkilenenler dışında bir de pasif etkilenme var. Buna ‘buzdağının görünmeyen yüzü’ diyebiliriz ve bu savaşlardan sonra bile onlarca yıl hem bizi hem de çocuklarımızı etkileyecek" dedi.

"3 milyardan fazla insan savaşlardan etkileniyor"
Birleşmiş Milletler’in de giderek daha acil bir konu olarak silahlı çatışmaların çevresel etkilerini gündeme aldığını ifade eden Özkaya, "Şu anda dünya nüfusunun üçte biri olan 3 milyardan fazla insan savaştan etkilenen bölgelerde yaşıyor" diye konuştu.
Savaşların yalnızca insan kayıplarına yol açmadığını belirten Özkaya, özellikle Gazze, Ukrayna ve İran gibi bölgelerde yaşanan çatışmaların ciddi çevresel tahribata neden olduğunu söyledi. Bombalamalar sonucu tarım alanlarının yok olduğunu, su kaynaklarının kirlenebildiğini ve doğal habitatların onlarca yıl boyunca toparlanamadığını vurguladı.

"Ekolojik yıkım nesiller boyu sürüyor"
Savaşların oluşturduğu ekolojik felaketlerin uzun vadede gıda ve sağlık güvenliğini tehdit ettiğini belirten Özkaya, yoksulluk ve iklim değişikliğinden etkilenen bölgelerde bu risklerin daha da arttığını dile getirdi. Özkaya, "Ülkemizde zaman zaman yaşanan ani iklim ve hava değişimleri de bölgesel savaşların dolaylı sonuçları arasında olabilir" şeklinde konuştu.

"Nükleer silahlar insanlık için en büyük tehdit"
Nükleer silahların insanlık için en yıkıcı silahlar olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özkaya şunları söyledi:
"Nükleer silahlar insanlık için en yıkıcı ve ayrım gözetmeyen silahlardır. Büyük bir şehirde patlatılan tek bir nükleer bomba milyonlarca insanı öldürebilir. Nükleer patlamalar yalnızca anlık etkilerle sınırlı kalmaz; şok dalgası, yoğun ısı ve radyasyon geniş alanlarda ölüm ve ağır yaralanmalara yol açar. Ayrıca, patlama sonrası ortaya çıkan iyonlaştırıcı radyasyon çevreyi kirletir ve uzun vadeli sağlık sorunlarına, özellikle kanser ve genetik hasarlara neden olur. 1945–1980 yılları arasında yapılan atmosferik nükleer testlerin dünya genelinde yaklaşık 2,4 milyon kanser ölümüne yol açacağı tahmin edilmektedir. Nükleer silahların küçük bir kısmının bile kullanılması küresel iklimi bozabilir ve büyük bir gıda krizine, uzun vadede yaklaşık 2 milyar insanın açlıkla karşı karşıya kalmasına yol açabilir. Binlerce nükleer silahın patlaması ise nükleer kışa neden olur ve kırılgan ekosistemimizi yok edebilir. Savaşlar yalnızca bugünü değil gelecek nesilleri de etkiler; çevresel ve sağlık boyutları göz ardı edilmemelidir."