Sosyal medyada çocuk hesapları için yeni dönem ne getiriyor!

15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya hesabı açmasını engelleyen düzenlemeyle birlikte dijital platformlarda yeni bir dönem başladı.

Doç. Dr. Zindan Çakıcı, 1 Kasım'da yürürlüğe giren ve 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getiren düzenlemenin teknik altyapısını, yaş doğrulama sistemini, ebeveyn denetimini ve çocukların dijital güvenliği açısından alınması gereken önlemleri değerlendirdi.

15 yaş altındaki çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak!

Yeni düzenlemenin temel mekanizmasının e-Devlet üzerinden oluşturulacak yaş doğrulama belirteci olduğunu belirten Doç. Dr. Zindan Çakıcı, “Kullanıcı, e-Devlet üzerinden kimliğini doğrulayarak Siber Güvenlik Başkanlığının sunduğu hizmet aracılığıyla bu belirteci oluşturacak ve sosyal medya platformuna yükleyecek. Platform da belirteci doğrulayarak kullanıcının yaş grubunu belirleyecek. Belirteçte kişinin kimlik bilgileri veya doğum tarihi bulunmayacak. Yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerini karşılayıp karşılamadığı bilgisi yer alacak.” dedi.

Düzenlemenin yaş gruplarına göre farklı uygulamalar öngördüğünü ifade eden Doç. Dr. Çakıcı, “15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmete alınacak.” diye konuştu.

Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027!

Sosyal medya platformlarının mevcut kullanıcı hesaplarını da yaş doğrulama sistemine dâhil etmekle yükümlü olduğunu kaydeden Doç. Dr. Çakıcı, “Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla platformların yalnızca yaş kontrolü yapması yeterli değil. Çocuk hesaplarının gizlilik ayarlarını, içerik sunumunu, iletişim özelliklerini ve öneri sistemlerini de Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirmeleri gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Çocukların kimlik bilgileri sosyal medya şirketlerine aktarılmayacak

Yaş doğrulama sisteminin kişisel verilerin korunması açısından önemli bir yaklaşım içerdiğini belirten Doç. Dr. Çakıcı, “Yaş doğrulama belirteci, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını gösteriyor. Kimlik bilgileri sosyal medya platformlarına aktarılmıyor. Platform yalnızca kullanıcının ilgili yaş eşiğini karşılayıp karşılamadığını öğreniyor. Bu yaklaşım kişisel verilerin korunması açısından olumlu.” ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte hiçbir dijital doğrulama sisteminin tamamen risksiz olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Çakıcı, “Sistemin güvenilirliği, belirtecin güvenli biçimde oluşturulmasına, platformlar tarafından doğru şekilde doğrulanmasına ve uygulamanın denetlenmesine bağlı.” dedi.

Sahte yaş doğrulama mesajlarına dikkat!

Yeni sistemin dolandırıcılar tarafından kötüye kullanılabileceği konusunda da uyarıda bulunan Doç. Dr. Çakıcı, “Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, sahte SMS, e-posta ve bağlantılar üzerinden kişisel ve finansal bilgilerin ele geçirilmeye çalışılabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu nedenle yaş doğrulama işlemleri yalnızca resmî e-Devlet Kapısı veya resmî mobil uygulama üzerinden yapılmalı. Kullanıcılar mesajlarla gönderilen şüpheli bağlantılara tıklamamalı ve e-Devlet şifrelerini üçüncü kişilerle paylaşmamalı.” uyarısında bulundu.

VPN kullanmak yaş doğrulama zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak

Çocukların yaşlarını yanlış beyan ederek, ebeveyn hesaplarını kullanarak veya VPN gibi yöntemlere başvurarak kısıtlamaları aşma ihtimalini de değerlendiren Doç. Dr. Çakıcı, “Çünkü doğrulama kullanıcının beyanına değil, resmî yaş doğrulama sürecine dayanıyor. Buna karşılık bir çocuğun ebeveynine ait hesabı kullanması gibi durumları tamamen engellemek daha güç. VPN kullanımı da yaş doğrulama belirtecinin yerine geçemez veya bu belirteci geçersiz kılamaz. Çünkü yaş tespiti kullanıcının konumuna değil, doğrulanmış yaş bilgisine dayanıyor.” dedi.

Platformların hesap açılışı sonrasında da denetim yapması gerektiğini belirten Doç. Dr. Çakıcı, “Kullanıcının yaş grubuyla uyumsuz hareket ettiğine ilişkin makul şüphe oluşursa hesap askıya alınabilecek ve yeniden yaş doğrulaması istenebilecek. Dolayısıyla düzenleme bu tür girişimleri zorlaştırabilir ancak bütün aşma yöntemlerini kesin olarak ortadan kaldıracağını söylemek gerçekçi değil.” diye konuştu.

15 yaş altındaki çocukların mevcut hesapları kapatılacak

Geçiş sürecinde mevcut hesapların nasıl yönetileceğine ilişkin bilgi veren Doç. Dr. Çakıcı, “15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcıların hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet koşullarına geçirilecek. Hesabı kapatılan kullanıcı başvuru veya itiraz mekanizmasını işletirse, süreç sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerikler ve kişisel veriler silinemeyecek. İtiraz prosedürü işletilmezse verilerin gecikmeksizin silinmesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

İtiraz süreçlerinde insan denetiminin zorunlu olduğuna işaret eden Doç. Dr. Çakıcı, “İtirazlar yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek. Platformların ücretsiz, Türkçe ve erişilebilir bir başvuru mekanizması sunması ve anlamlı insan incelemesi yapması zorunlu.” dedi.

Doç. Dr. Çakıcı ayrıca, 31 Mart 2027'ye kadar yaş doğrulamasını tamamlamayan bütün hesapların otomatik olarak kapatılmasının veya verilerinin silinmesinin Yönetmelikte ayrıca düzenlenmediğini, bu nedenle doğrulama yükümlülüğü ile hesaplara uygulanacak yaptırımların birbirinden ayrılması gerektiğini kaydetti.

Çocuklara algoritmaların nasıl çalıştığı da öğretilmeli

Okullarda dijital okuryazarlık eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Doç. Dr. Çakıcı, çocukların yalnızca teknolojiyi kullanmayı değil, dijital ortamın risklerini tanımayı da öğrenmesi gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. Çakıcı, “Çocuklara kişisel verilerini koruma, siber zorbalığı tanıma, yanlış bilgiyi ayırt etme ve algoritmaların içerik tercihlerini nasıl etkilediğini anlama becerileri kazandırılmalı.” dedi.

“Başarı yalnızca kapatılan hesap sayısıyla ölçülmemeli”

Düzenlemenin etkinliğinin bilimsel ve ölçülebilir göstergeler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Çakıcı, “Yaş doğrulama sisteminin doğruluk oranı, çocukların yaş kısıtlamalarını aşma girişimleri, zararlı içeriklere maruz kalma ve siber zorbalık vakalarındaki değişim, kişisel veri ihlalleri ve dijital okuryazarlık düzeyi birlikte değerlendirilmelidir. Bu göstergelerin bağımsız araştırmalarla düzenli olarak izlenmesi de önemli.” diye konuştu.

Çocukların dijital dünyada güvenli biçimde var olabilmesinin yalnızca yasal sınırlamalarla sağlanamayacağını vurgulayan Doç. Dr. Zindan Çakıcı, “Asıl amaç çocukları yalnızca sosyal medyadan uzaklaştırmak değil, dijital ortamda daha güvenli ve bilinçli bireyler olarak yetiştirmek.” şeklinde sözlerini tamamladı. (İLKHA)