Taşların üzerindeki sessiz metinler anlam kazanıyor

Türkiye’nin Avrupa’ya açılan kapısı olan Balkanlarda Türk izlerinin silinmemesi adına yürütülen çalışmalara bir yenisi daha eklendi. Önünden yürüyüp geçerken fark edilmeyen birçok Osmanlı eseri ve anıtı; tarihin derinliklerine kaybolmasın ve unutulan değerler yaşatılsın hedefiyle faaliyete geçen proje ile Balkanlardaki Türk izleri yaşatılmaya devam edilecek.
Türkiye ve Balkan ülkeleri arasında çok eski tarihlere dayanan ve oldukça köklü olan ikili ilişkiler günümüzde de sürdürülmeye devam ediyor. Türkiye’nin bu coğrafyadaki izlerinin silinmemesi adına yürütülen çalışmalara bir yenisi daha eklendi.
120 kitabe incelendi, 4 farklı dile çevrildi
‘Kuzey Makedonya Kitabeler Projesi’ Makedonya’daki Osmanlı eserlerinin gün yüzüne çıkarılması adına oldukça kapsamlı bir şekilde yürütülüyor. Konu hakkında bilgi veren Uluslararası Balkan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Lütfi Sunar bu projenin Balkanlar’da uzun yıllar boyunca sessiz kalan anlamlı eserlerin yeniden görülebilir ve anlaşılabilir kılınması adına yürütüldüğünü söyledi. Sunar, "Kuzey Makedonya’daki Osmanlı eserlerinin kitabelerinin ortaya çıkarılması, okunması, tercümesi ve kayıp olanların yerine konulmasını hedefleyen projemiz, Uluslararası Balkan Üniversitesi’nin misyonunun tam merkezinde yer almaktadır. Kültürlerin birbiri ile temasını sağlayan IBU, eğitimin geçmiş ile bugün arasında ve bu bölgeyi zenginleştiren farklı kültürler arasında köprüler kurmak için en güçlü araç olduğu inancıyla kurulmuştur. Kuzey Makedonya Kitabeleri Projesi, bir fikirden çok bir gözlemle başladı. Balkan şehirlerinde gezen uyanık ve duyarlı birisinin, tarihe şahitlik eden Osmanlı mimari eserlerinin duvarlarına kazınmış, çoğu zaman silikleşmiş, bazen de fark edilmeyen alın yazılarını yani kitabeleri görmemesi imkânsızdır. İşte biz Kuzey Makedonya’daki Osmanlı dönemi mimarî eserlerinin kitabelerini kayıt altına almak, okumak, çevirmek ve yorumlamak amacıyla bir ekip oluşturduk. Sahada yapılan tespitlerle birlikte hem mevcut literatürden hem de ulaşılması güç kaynaklardan yararlanarak yaklaşık 120 kitabe inceledik. Çalışma, yalnızca bir dil aktarımı değil; aynı zamanda bir epigrafi, tarih, sanat tarihi ve kültürel miras projesi olarak şekillendi. Bu metinleri titizlikle deşifre ederek ve Türkçe, Arnavutça, Makedonca ve İngilizce olarak, dört dilde yeniden sunarak, akademik arkeolojiden daha fazlasını yapıyoruz ve ortak bir hafıza platformu inşa ediyoruz. Bu projenin çıktıları bize tarihin yaşanmış bitmiş bir şey değil, yaşayan canlı bir diyalog alan olduğunu gösteriyor. Geçmişi incelikli bir şekilde anlayarak günümüzde daha fazla empati, saygı ve iş birliği geliştirebiliriz. Bu proje, tarihî mirası bölünmenin kaynağı olmaktan çıkarmak ve karşılıklı anlayışın temeli ve ortak bir gurur kaynağı haline getirmek konusundaki kararlılığımızın somut bir ifadesidir" dedi.
"Taşların üzerindeki sessiz metinler anlam kazandı"
Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’te hikayesi bugüne taşınamamış, ruhu silikleşmeye ve zamanla tarihi tozlu raflarına gömülmeye yüz tutmuş pek çok eser bu proje ile canlandırılıyor. Yıllardır sessiz kalan hikayelerin ruhu yeniden gün yüzüne çıkartılıyor. Sunar, "Bu süreçte en değerli kazanım, taşların üzerindeki sessiz metinlerin yeniden anlam kazanması oldu. Her bir satır, hem Osmanlı kültür mirasının Balkanlardaki devamlılığını gösterdi hem de geçmişle bugün arasında yeni bir kültürel bağ kurdu. Böylece proje, yalnızca bir belge çalışması değil; bir hafızayı yeniden okuma, anlamlandırma ve paylaşma girişimi olarak tarihe not düşülmüş oldu" dedi.
Projenin uygulama sürecinin resmi olarak başlatılması adına Kuzey Makedonya’daki Mustafa Paşa Camii’nde düzenlenen törene, Kuzey Makedonya Meclis Başkanı Afrim Gaşi, Kuzey Makedonya Milletvekili Salih Murat, Yalova Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Bahçekapılı, çok sayıda davetli katıldı.
Mustafa Paşa Camii’nde gerçekleştirilen törenin ardından Üsküp Çifte Hamam’da proje kapsamında sergi ve panel düzenlendi. IBU Genel Sekreteri ve Türkçe Öğretmenliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Seyhan M. İbrahimi’nin moderatörlüğünü yaptığı panelde; Prof. Dr. Mehmet Samsakçı ve Prof. Dr. Ertuğrul Karakuş projeyi kapsamlı bir şekilde anlattı.
Ayrıca sergi kapsamında, proje çıktılarının yer aldığı ve Kuzey Makedonya’nın kültürel mirasına önemli bir katkı sağlayan kitabın da tanıtımı yapıldı.