Uzmanlar uyardı: "Plastisite sağlığı tehdit ediyor"

Acıbadem Bodrum Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Tuğçe Arabalı, modern yaşamda mutfakların vazgeçilmezleri arasında yer alan plastik kap, tabak ve pişirme gereçlerinin sanıldığı kadar masum olmadığını belirterek, "özellikle ısı, yağ ve uzun süreli temas durumlarında ciddi sağlık riskleri oluşturabileceğini göstermektedir" dedi.
Hafif, ucuz, dayanıklı ve pratik olmaları nedeniyle mutfakta; saklama kaplarından spatulalara, tabaklardan tencerelere kadar pek çok alanda plastiklerin kullanıldığına dikkat çeken Acıbadem Bodrum Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Tuğçe Arabalı, "Bu noktada karşımıza çıkan kavram plastisite yani plastikleşmedir. Plastisite, plastik ürünlerin içeriğinde bulunan bazı kimyasalların zamanla ve özellikle ısı etkisiyle gıdaya geçmesi durumudur. Plastikler sanıldığı gibi tek bir maddeden oluşmaz; esneklik, dayanıklılık ve şekil verilebilirlik kazandırmak için çeşitli kimyasallar eklenir" dedi.
Sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı veya plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılmasının kimyasal sızıntıyı kat kat artıracağını kaydeden Arabalı, "En sık karşılaşılan kimyasalların BPA (Bisfenol A), BPS ve BPF (BPA yerine kullanılan benzer maddeler), Fitalatlar, Stiren ve PFAS (sonsuz kimyasallar) olduğunu söyledi. Arabalı, "Bu maddelerin büyük bir kısmı endokrin bozucu olarak tanımlanır; yani hormon sistemini taklit edebilir, baskılayabilir ya da dengesini bozabilir. Özellikle mutfakta risklidirler. Çünkü; sık sık yüksek ısıya maruz kalırlar, yağlı ve asidik gıdalarla temas ederler, uzun süreli saklama yapılır, çizilme ve eskime ile kimyasal geçiş artar. Özellikle sıcak çorbanın plastik kaba konması, mikrodalgada plastik kap kullanımı veya plastik spatula ile sıcak tencerenin karıştırılması, kimyasal sızıntıyı kat kat artırır" uyarısında bulundu.
Uzun süre düşük dozda maruz kalınan plastik kaynaklı kimyasalların neden olabileceği sağlık sorunlarını sıralayan Arabalı, "Hormonal dengesizliklere, infertilite ve adet düzensizliklerine, insülin direnci ve obeziteye, tiroid fonksiyon bozukluklarına, erken ergenlik ve meme-prostat gibi kanser türlerine neden olabilir. Özellikle bebekler, çocuklar, gebeler ve emziren anneler için daha yüksek risk taşır" dedi.

"Yanlış materyal seçimi, en sağlıklı yemeği bile riskli hale getirebilir"
Tencere ve mutfak araçlarının yalnızca pişirme aracı olmadığını vurgulayan Arabalı, "Aynı zamanda yediğimiz besinin kimyasal içeriğini doğrudan etkiler. Yanlış materyal seçimi, en sağlıklı yemeği bile riskli hale getirebilir. Özellikle granit ve teflon (PTFE Kaplama) ürünler çizildiğinde, yüksek ısıya maruz kaldığında toksik gaz ve parçacık açığa çıkabilir. Silikon ürünlerde güvenli kabul edilir ancak düşük kaliteli silikonlar kimyasal salınım yapabilir. Bunların yanı sıra eski, çizilmiş plastik kaplar, melamin tabaklar (ısıda formaldehit salar), alüminyum tencereler (özellikle asidik gıdalarla) ve tek kullanımlık plastik tabak- bardaklardan uzak durulmalıdır" ifadelerini kullandı.
Plastik yerine mutfakta cam saklama kapları, fırın kapları ve cam su şişelerinin tercih edilmesini söyleyen Arabalı, "Borosilikat cam özellikle ani ısı değişimlerine karşı daha dayanıklıdır. Döküm tencereler, paslanmaz çelik ürünler, kaplama olmayan seramikler de tercih edilebilir" dedi.

"Isı ile temas eden alanlarda plastikten uzak durmak en önemli adımdır"
Plastik saklama kabı yerine camın, streç film yerine balmumlu bezin, plastik su şişesi yerine cam şişe veya çelik termosların, plastik doğrama tahtası yerine cam veya çelik kullanılmasının kimyasal maruziyeti ciddi şekilde azaltacağını söyleyen Arabalı, "Plastiklerin tamamen hayatımızdan çıkması mümkün olmasa da, ısı ile temas eden alanlarda plastikten uzak durmak en önemli adımdır" dedi.
Sağlıklı beslenmenin yalnızca yediklerimizden ibaret olmadığına dikkat çeken Arabalı, "Yemeğimizi neyin içinde pişirdiğimiz ve sakladığımızda beslenme ile ilgilidir. Uzun vadede hormon sağlığını korumak, kronik hastalık riskini azaltmak ve özellikle çocukları korumak için mutfakta daha bilinçli tercihler yapmak büyük önem taşır" diye konuştu.