YÖK'ten kritik teknolojilerde insan kaynağı hamlesi

Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre, programın ilk yılında “Bilişim Teknolojileri”, “Donanım ve Bilgisayar Sistemleri”, “Siber Güvenlik” ile “Yapay Zekâ ve Akıllı Sistemler” alanlarında toplam 550 doktora mezunu yetiştirilecek. Beş yıllık programın sonunda yaklaşık 3 bin genç araştırmacının Türkiye’nin bilim ve teknoloji ekosistemine kazandırılması hedefleniyor.

Türkiye'nin bilim ve teknoloji ekosistemini güçlendirmeyi, stratejik kalkınma hedeflerine nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi amaçlayan yeni model kapsamında 550 doktora öğrencisi merkezi sınavla seçilecek. Türkiye’nin yüz akı 23 araştırma üniversitesinde eğitim alacak genç araştırmacılar aynı zamanda araştırma görevlisi olarak istihdam edilecek. Böylece bilgi üretimi ile akademik insan kaynağı aynı süreçte desteklenecek.

Merkezî esaslı sistemle seçilecek genç araştırmacılar, doktora eğitimlerini sürdürürken aynı zamanda araştırma görevlisi olarak istihdam edilecek. Böylece doktora eğitimi, bilimsel araştırma ve akademik istihdam aynı model içinde buluşturulacak.

Programla Türkiye’nin kritik teknolojilerde uzun vadeli araştırmacı insan kaynağının güçlendirilmesi, araştırma üniversitelerinin bilimsel kapasitesinin ülkenin stratejik öncelikleriyle daha güçlü biçimde buluşturulması ve üniversitelerde üretilen bilginin teknolojiye, ürüne, patente ve ekonomik değere dönüşümünün hızlandırılması amaçlanıyor.

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, Türkiye’nin bilim ve teknoloji alanındaki iddiasını güçlü ve nitelikli insan kaynağıyla destekleyecek yeni bir adım attıklarını belirterek “Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı ile gençlerimizi geleceğin kritik teknolojilerinde bilimsel üretimin merkezine taşıyacak, araştırma üniversitelerimizin kapasitesini ülkemizin stratejik hedefleriyle daha güçlü biçimde buluşturacağız.” dedi.

Küresel rekabette artık yalnızca teknolojiye sahip olmanın yeterli olmadığını, asıl belirleyici unsurun o teknolojiyi tasarlayacak, geliştirecek ve daha ileriye taşıyacak nitelikli insan kaynağı olduğunu vurgulayan Özvar “Türkiye’nin stratejik alanlardaki iddiasını, bu alanlarda yetiştireceğimiz nitelikli insan kaynağıyla güçlendireceğiz.” ifadelerini kullandı.

“Savunma sanayiindeki dönüşümü kritik teknolojilere taşıyoruz”

Savunma sanayisinde Türkiye’nin son yıllarda ortaya koyduğu başarının arkasındaki en önemli unsurlardan birinin yetişmiş insan gücü olduğuna dikkati çeken Özvar, şöyle devam etti:

“Savunma sanayiinde kendi mühendislerimize, bilim insanlarımıza ve gençlerimizin kabiliyetine güvenerek gerçekleştirdiğimiz büyük dönüşümü şimdi yapay zekâya, siber güvenliğe, çip teknolojilerine ve geleceğin diğer kritik alanlarına taşıyoruz. Hedefimiz yalnızca bugünün ihtiyacını karşılamak değil, önümüzdeki 10, 20 yılın teknolojilerini geliştirecek bilim insanlarını bugünden yetiştirmektir.”

Özvar, üniversitelerde üretilen bilginin yalnızca laboratuvarlarda veya akademik yayınlarda kalmasını istemediklerini belirterek “Bilginin teknolojiye, ürüne, patente ve ekonomik değere dönüşmesini istiyoruz. Bunun temel şartı güçlü ve nitelikli insan kaynağıdır. Bu programla gençlerimizi stratejik alanlara yönlendirirken aynı zamanda ülkemizin araştırma ve yenilik kapasitesini de büyüteceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Adaylara iki alandan 5 tercih hakkı

Adaylar başvurularını 8-22 Eylül 2026 tarihleri arasında Yükseköğretim Kurulu tarafından oluşturulan Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Başvuru Sistemi üzerinden elektronik ortamda yapacak. Başvuru sırasında adaylara ilan edilen programlar arasından en fazla iki farklı alandan toplam 5 tercih hakkı tanınacak. Adaylar yalnızca tercih ettikleri programlar kapsamında değerlendirmeye alınacak.

Kontenjanlara, başvuru sisteminde belirtilen alanlardan lisans mezunu olanlar ile belirtilen lisans alanlarından mezun olup ilgili alanlardan birinde tezli yüksek lisans yapanlar başvurabilecek.

Programa başvurabilecek mezuniyet alanları geniş bir disiplin yelpazesini kapsıyor. Bilgisayar, yazılım, elektrik-elektronik, yapay zekâ, mekatronik, makine, endüstri, malzeme, enerji, havacılık ve uzay gibi çok sayıda mühendislik alanının yanı sıra bilgisayar bilimleri, matematik, istatistik ve bilgisayar bilimleri, bilişim sistemleri ve teknolojileri gibi programların mezunları da ilgili kontenjanlara başvurabilecek. Belirlenen başvuru alanları arasında tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk ve mimarlık gibi başarı sıralamasına dayalı öğrenci kabul eden farklı disiplinler de bulunuyor.

Böylece farklı bilim ve mühendislik disiplinlerinden gelen yeteneklerin Türkiye’nin öncelikli teknoloji alanlarına yönlendirilmesi hedefleniyor.

Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Öğrenci Seçilmesi ve Bu Öğrencilerin Araştırma Görevlisi Kadrolarına Atanmalarına ve Diğer Hususlara İlişkin Usul ve Esaslar’a https://www.yok.gov.tr/tr/announcements/oncelikli-alanlardaki-doktora-programlarina-ogrenci-secilmesi-ve-bu-ogrencilerin-arastirma-gorevlisi-kadrolarina-atanmalarina-ve-diger-hususlara-iliskin-usul-ve-esaslar-5iUZQ internet adresinden ulaşılabilir.

Sözlü sınav yapılmayacak

Merkezî yazılı sınav 28 Kasım 2026 tarihinde Yükseköğretim Kurulu tarafından ÖSYM’ye yaptırılacak.

Adaylar yalnızca başvuru sisteminde tercih ettikleri ve sınava girmeye hak kazandıkları program için sınava katılabilecek. Merkezî yazılı sınavdan 70 puanın altında alan adaylar başarısız sayılacak. Sınavın yüzde 50’si tüm adaylara yönelik ortak temel modülden, yüzde 50’si ise alan modülünden oluşacak.

Yapay zekâ alanında makine öğrenmesi, yapay sinir ağları, büyük dil modelleri, Transformer mimarisi ile güvenilir ve açıklanabilir yapay zekâ; siber güvenlikte kriptografi, kimlik doğrulama, tehdit modelleme, ağ ve yazılım güvenliği; bilişim teknolojilerinde programlama, veri tabanları, bulut bilişim ve yazılım yaşam döngüsü; donanım ve bilgisayar sistemlerinde ise bilgisayar mimarisi, mikroişlemciler, yüksek başarımlı hesaplama ile gömülü ve gerçek zamanlı sistemler sınav konuları arasında bulunuyor.

Merkezî sınavın ardından adayların nihai başarı puanı dört farklı ölçütün bir araya getirilmesiyle hesaplanacak. Merkezî yazılı sınav puanının yüzde 30’u, lisans mezuniyet notunun yüzde 25’i, ALES puanının yüzde 25’i ve yabancı dil sınavı puanının yüzde 20’si nihai puana yansıtılacak.

Programa yerleşmeye hak kazanan gençler, kabul edildikleri programlarda doktora eğitimlerini sürdürürken araştırma görevlisi olarak da akademik hayata adım atacak. Araştırma görevlisi kadrolarına atamalar ilgili üniversiteler tarafından yürürlükteki mevzuat kapsamında gerçekleştirilecek. Adaylara mezuniyetlerine göre bilimsel hazırlık yaptırılabilecek. Lisans mezunları için bütünleşik doktora yaptırılacak. (İLKHA)