Mezopotamya’nın bereketli topraklarında zeytin serüveni: Derik’in yeşil altını yağ, sabun ve sofralık lezzete dönüşüyor

Mardin’in Derik ilçesinde zeytin hasadı tüm yoğunluğuyla sürüyor. Yüzyıllardır bölgenin tarımsal kültürünün önemli bir parçası olan asırlık zeytin ağaçları, sonbaharla birlikte meyvelerini üreticilerin emeğiyle buluşturuyor.

Sabahın erken saatlerinde bahçelerin yolunu tutan çiftçiler, gün boyunca büyük emek vererek dallardaki zeytinleri tek tek topluyor.

İlçenin iklimi, toprak yapısı ve üreticilerin yıllardır sürdürdüğü geleneksel yetiştiricilik sayesinde kendine özgü bir kaliteye ulaşan Derik zeytini, yalnızca sofralık olarak değil, zeytinyağı ve sabun üretiminde de değerlendiriliyor.

Özellikle coğrafi işaret tesciline sahip Halhali zeytiniyle tanınan Derik'te, hasat edilen ürünler ilçede kurulan atölyelerde işlenerek farklı ürünlere dönüştürülüyor.

Böylece zeytinin yalnızca ham madde olarak satılması yerine, işlenerek daha yüksek katma değer oluşturması hedefleniyor.

Meslek lisesinde kurulan zeytin işletme atölyesinde öğrenciler, zeytin kırma, çizme, işleme ve zeytinyağı üretimi gibi aşamaları uygulamalı olarak öğrenirken aynı zamanda üretim sürecine de katkı sunuyor.

“Bu yıl çok şükür verimli bir yıl geçiriyoruz”

Mardin İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş, Derik'in il genelinde zeytin yetiştiriciliğinin en yoğun yapıldığı ilçelerin başında geldiğini belirterek, bu yıl yağışların da etkisiyle verimli bir sezon geçirdiklerini söyledi.

Derik'in kendine özgü toprak ve iklim yapısının zeytinin kalitesine önemli katkı sunduğunu ifade eden Gümüş “Bu yıl çok şükür verimli bir yıl geçiriyoruz. Yağışlar çok iyi durumda. Derik, ilimiz genelinde en yoğun zeytin yetiştiriciliği yapılan ilçemizdir. Derik'in kendine özgü hem toprak yapısı hem iklimi ve çiftçilerimizin özverili çalışmalarıyla ortaya çıkan coğrafi işaretli bir çeşidimiz var: Halhali zeytini. Bilindiği gibi birçok çeşidimiz var ama en meşhuru Halhali'dir. Halhali'nin hem zeytini hem de zeytinyağı, kalite itibarıyla 2019 yılında Londra'da düzenlenen yarışmada dünya birinciliği ve altın madalya kazanmıştır. 2020'de Japonya'da gümüş madalya, yine aynı yıl Londra'da yapılan bir yarışmada sofralık zeytin kategorisinde üçüncülük elde etmiştir. Bu bakımdan Mardin ve Derik zeytinimiz son derece kaliteli, dünyaca tanınan ve bilinen bir değere sahiptir.” dedi.

“Bu yılki rekolte tahminimiz 2 bin 500 tonun üzerinde”

Geçen yıl olumsuz iklim koşulları nedeniyle zeytin üretiminde düşüş yaşandığını, bu yıl ise daha yüksek bir rekolte beklediklerini kaydeden Gümüş “Geçen yıl iklim koşulları nedeniyle rekoltemiz biraz düşüktü ama bu sene çok daha yüksek. Bu yılki rekolte tahminimiz 2 bin 500 tonun üzerinde üretim olacağı yönünde ve ilçe ekonomisine yaklaşık 250 milyon liralık katma değer katmasını bekliyoruz. Yarışmalarda zeytinyağının kimyasal içeriği de değerlendiriliyor elbette. Ancak bizce bu kalitenin temel sebebi Mardin'in doğal toprak yapısı, kalkerli yapısı ve magnezyum, potasyum gibi besin maddelerinin yüksek oranıdır. Bu sayede zeytinimiz daha kaliteli ve daha verimli yetişiyor. Tabii bir de Mardin halkının gönül güzelliği, ürettiği ürüne yansıyor. Mezopotamya'nın sırrı da işte bu zeytinin yağında ve kendisinde saklı.” ifadelerini kullandı.

“Derik'te 15 kilometrelik kapalı sistem sulama tesisi kuruluyor”

Derik'te kurulacak 15 kilometrelik kapalı sistem sulama hattının da üretime önemli katkı sağlayacağını ifade eden Gümüş, “Bu yıl, Terörsüz Türkiye kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığımıza sunduğumuz bir proje bulunuyor, inşallah olumlu sonuçlanır. Zeytin alanlarının daha da genişletilmesi amacıyla, özellikle ova kesimi dışında, daha eğimli ancak bu işe uygun arazilerimizin değerlendirilmesi için bir proje çalışmamız bulunuyor. Valimiz tarafından çiftçilerimize ve Derik halkına müjdesi verildiği gibi, 15 kilometrelik kapalı sistem sulama sistemi Derik'te kuruluyor. Bunun zeytin üretimi ve verimliliği üzerinde de olumlu etkisi olacağını değerlendiriyoruz.” diye konuştu.

Lise öğrencileri zeytini işleyerek üretime katkı sunuyor

Gümüş, “Öte yandan Derik'teki lisemizde tarım bölümü bulunmaktadır. Kaymakamlığımızca okul içerisinde bir atölye kuruldu. Burada öğrencilerimize zeytinin sadece hasat edilmesi değil, zeytinyağına işlenmesi ve sabuna dönüştürülmesi de uygulamalı olarak öğretiliyor. Böylece zeytin ve zeytinyağının yanında sabun üretilerek ürünlerimizin daha fazla katma değerli hale gelmesi hedefleniyor. Bu çalışmalarda Kaymakamlığımızın, okul müdürlüğümüzün ve Milli Eğitim Müdürlüğümüzün değerli katkıları bulunmaktadır.” dedi.

Derik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Tarım Teknolojileri Öğretmeni Ramazan Atsoy ise atölyenin, hayatını kaybeden Derik Kaymakamı Muhammed Safi Türk'ün projesiyle hayata geçirildiğini belirterek, öğrencilerin üretim sürecinde aktif görev aldığını söyledi.

Atsoy “Hayatını kaybeden Derik Kaymakamı Muhammed Safi Türk'ün projesiyle zeytin işletme atölyesi çalışmasını gerçekleştirdik. Tarım Teknolojileri öğrencilerimize burada zeytin kırma, çizme ve sonraki işlemleri yaptırıyoruz. Yüksek asit oranlı zeytinyağı ile diğer zeytinyağını, zeytin ve zeytinyağı şeklinde ayrı olarak sınıflandırdığımız ürünleri burada aktif olarak üretiyoruz. Aynı şekilde öğrencilerimiz de aktif olarak çalışmaktalar.” ifadelerini kullandı.

“Günlük 500 kilonun üzerinde üretim yapıyoruz”

Hasat döneminin başlamasıyla atölyedeki çalışmaların da yoğunlaştığını belirten Atsoy “Oldukça yoğun bir hasat dönemi yaşıyoruz. Ekim ve Kasım ayları hasat dönemi olduğu için Derik'te de Türkiye'de olduğu gibi hasat başladı ve yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Öğrencilerimiz hem katma değer oluşturmak hem de kendilerine bir katkı sağlamak amacıyla burayı işletiyor. Halk tarafından da yoğun bir talep var. Öğrencilerimiz bu ortamlarda çalışırken halkımıza da hizmet veriyoruz. Tesisimiz halka açıktır ve şu anda günlük 500 kilonun üzerinde üretim yapıyoruz.” şeklinde ifade etti.

“Çok şükür bu sene bereketli geçti, zeytinimiz bol”

Derik'te zeytin üreticiliği yapan Muhammed Ecer de bu yılki hasadın verimli geçtiğini ancak satış fiyatları ve pazarlama konusunda beklentilerinin karşılanmadığını söyledi.

Ailesine ait zeytin bahçesinde hasat çalışmalarına destek verdiğini belirten Ecer “Zeytin bahçesi anneme ait olduğundan ona yardım ediyorum. Hasat, sonbaharın ortalarında başlar, sonlarına doğru biter. Çok şükür bu sene bereketli geçti, zeytinlerimiz bol. Ancak satıştan memnun değiliz, yetkililerin el atmasını istiyoruz. Millet perişan olmasın. Verimi çok şükür iyi ama satıştan memnun değiliz. Halhali cinsi en güzel zeytin çeşididir. Kilosunu 250 liradan satıyoruz. Hepsi aynı değil, çok çeşit mevcut. 6-7 çeşidimiz var: Halhal, Bellotti, Zoncık gibi nice çeşit var. Bazı zeytinin kilosu 250 lira, kimisi 100 lira, kimisi 300 lira. Halhali zeytini tescillidir, Avrupa'da birinci olmuştur.” şeklinde konuştu.

Zeytinler geleneksel yöntemlerle hazırlanıyor

Sofralık zeytin hazırlama sürecini de anlatan Ecer “Sabah saat 09.00'da geliyoruz, öğleden sonra 15-16'ya kadar çalışıyoruz. Eskiden buralarda çok zeytinlik vardı ama şimdi maalesef çoğu kaldırıldı, yerlerine ev yapıldı. Topladığımız zeytinleri çevre illere satıyoruz. Zeytinyağımız da oluyor, Allah'a şükür. Sofralık zeytini elde etmek için ise öncelikle zeytinleri ezip kırıyoruz. Bir gün suda bekletiyor, suyunu değiştirip tuzluyor ve bidonlara koyuyoruz. 15-20 gün arayla suyunu tekrar yeniliyor, tuzunu ayarlıyoruz. Yaklaşık 15-20 gün içerisinde tüketilebilir duruma geliyor.” ifadelerini kullandı.

“Derik zeytininin adı kullanılarak farklı ürünler satılıyor”

Yaklaşık 40 yıldır zeytin hasadıyla uğraştığını belirten Şerife Önemli ise Derik zeytininin marka değerinin korunması gerektiğine dikkat çekti. Bazı kişilerin Derik zeytininin tanınırlığından yararlanarak farklı bölgelerde yetiştirilen zeytinleri Derik ürünüymüş gibi piyasaya sunduğunu belirten Önemli, bu durumun hem üreticiyi hem de tüketiciyi mağdur ettiğini söyledi.

Önemli “40 yıldır zeytin toplama işiyle uğraşıyorum. Bazıları Derik zeytininin önünde fotoğraf çektirip buranın zeytininden aldığını söyleyerek piyasaya farklı bir zeytinle milleti kandırıyorlar. Bir aydır zeytin hasadı başladı. 10-15 gün sonra da hasat bitiyor. Halhal, Zoncık, Mavii, Balloti ve daha nice zeytin çeşitlerimiz mevcut. Çok uzun ömürlü ağaçlar var. Zeytinimiz Türkiye'de bir numaradır.” iifadelerini kaydetti.

Önemli, geleneksel yöntemlerle hazırlanan sofralık zeytinin yanı sıra ilçede üretilen zeytinyağının da önemli bir değere sahip olduğunu belirterek “Zeytini kahvaltı sofrasına ulaştırma serüveninde topladığımız zeytinleri ilk önce kırıyoruz. Birkaç işlemden sonra Allah'ın bereketi ve rahmetiyle zeytini tüketiyoruz. Ayrıca zeytinyağımız da ülkede birinci sırada yer almakta.” diye belirtti. (İLKHA)