Polonya'da Anayasa Mahkemesi krizi büyüyor

Polonya Anayasa Mahkemesinin resmi internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski görevlerinden uzaklaştırıldı. Kararın kamuoyuna yansımasının ardından muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) yöneticileri, eski üst düzey devlet yetkilileri ve çok sayıda gösterici mahkeme binası önünde toplandı. Güvenlik güçleri binayı polis ablukasına alırken, gösteriler sırasında yaşanan olaylarda 3 kişi gözaltına alındı.

Görevden uzaklaştırma kararının ardından mahkemenin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska'nın kurumun yönetimini geçici olarak devraldığı bildirildi.

Krizin derinleşmesi üzerine Senegal'e gitmek üzere yolda bulunan Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, seyahatini yarıda keserek ülkeye döndüğünü duyurdu. Varşova'ya dönen Nawrocki, görevden uzaklaştırılan Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüşerek gelişmeleri değerlendirdi.

Daha sonra Anayasa Mahkemesi binasına giden Nawrocki'nin içeri girmeye çalışırken görevliler ve bazı yargıçlarla gerginlik yaşadığı bildirildi. Taraflar yaşanan arbede konusunda birbirlerini suçlarken, Cumhurbaşkanı bir süre sonra bölgeden ayrıldı.

Başbakan Donald Tusk ise hükümetin adımlarını savunarak, önceki dönemde yaşanan hukuki sorunların giderilmesi ve hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi için reformların gerekli olduğunu söyledi. Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski de polis müdahalesinin, görev yapması gereken yargıçların çalışma koşullarını korumayı amaçladığını ifade etti.

Yaşanan gelişmelerin ardından Polonya'nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch ile Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch görevlerinden istifa ettiklerini açıkladı. ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose ise taraflara itidal çağrısında bulunarak siyasi gerilimin daha da tırmanmasından endişe duyduklarını belirtti.

Krizin arka planında ise son yıllarda Polonya'da yargı kurumları üzerindeki yetki ve atama tartışmaları bulunuyor. Şubat 2022'de Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilen Bogdan Swieczkowski, 9 Aralık 2024 tarihinde dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından mahkeme başkanlığına atanmıştı. Donald Tusk hükümeti ise uzun süredir mahkemenin yapısı ve yargıç atamaları konusunda değişiklik yapılması gerektiğini savunuyordu.

Son gelişmeler, Polonya'da yargı bağımsızlığı ve anayasal kurumların işleyişine ilişkin tartışmaları yeniden ülke gündeminin ilk sırasına taşıdı. (İLKHA)