Polonya'da siyasi kriz: Polis, Başbakan Tusk'un emriyle Anayasa Mahkemesi'ni bastı

Polonya’da hükümet ile cumhurbaşkanlığı arasındaki gerginlik kurumsal krize dönüştü.

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin Senegal’e resmi ziyaret düzenlemek üzere yola çıktığı saatlerde, Başbakan Donald Tusk’ın talimatıyla polis Anayasa Mahkemesi binasına baskın düzenledi.

Baskın haberini uçakta alan Cumhurbaşkanı Nawrocki ziyaretini yarıda keserek acil kodla ülkeye dönme kararı aldı.

Nawrocki: yaptığı açıklamada, “Böyle bir anda başkan Polonya'da olmalı. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Ülkeme dönüyorum." dedi.

Gelişmelerin ardından muhalefet kanadı sert bir açıklama yaparak yaşananları hukuka ve anayasaya açık bir müdahale olarak niteledi.

Muhalefet cephesi yaşananlar için "Dünya çapında benzeri görülmemiş bir darbe" dedi. Halkı Anayasa Mahkemesi binası önünde toplanmaya çağıran muhalefet liderleri, hükümetin adımını protesto etmeye hazırlanıyor.

Polonya'da Anayasa Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Yardımcısı Bartlomiej Sochanski, mahkemenin çalışmasını engelledikleri gerekçesiyle 1 ay süreliğine açığa alındı.

Mahkemenin internet sitesinde yayınlanan açıklamada, Genel Mahkemelerin Yapısına İlişkin Kanun'un 130. maddesine dayanılarak Bogdan Swieczkowski ve Bartlomiej Sochanski'nin Polonya Parlamentosu tarafından usulüne uygun biçimde seçilmiş tüm hakimlerin katılımıyla Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'nun toplanmasını engelledikleri, Anayasa Mahkemesi'nde davalara bakacak hâkim heyetlerini kanuna aykırı biçimde belirledikleri belirtildi.

Polonya Adalet Bakanı ve Genel Savcısı Waldemar Zurek, Swieczkowski ve Sochanski'nin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve cezai sorumluluğa tabi tutulmaları için 50 ciltlik soruşturma dosyasını Anayasa Mahkemesi'ne ilettiğini bildirirken, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı görevine ise geçici olarak mahkemedeki en kıdemli olan Hâkim Anna Korwin-Piotrkowska'nın getirildiği duyuruldu.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Swieczkowski ve Yardımcısı Sochanski'nin görevden alınması kararı, ana muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) tarafından tepkiyle karşılandı.

PiS Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski başta olmak üzere parti yöneticileri ve bazı vatandaşlar Anayasa Mahkemesi'nin önünde toplanırken, mahkeme önünde yoğun güvenlik önlemleri alan polis binaya girmeye çalışan 3 kişiyi gözaltına aldı.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek görevimizdir. Yıllarca süren hukuksuzluktan sonra bu, zorlu, bazen acı verici bir süreçtir ve kararlı bir eylem gerektirir. Başka yol yoktur.” açıklamasını yaptı.

Polonya'daki siyasi krizin temeli, yargının bağımsızlığı ve Anayasa Mahkemesi'nin kontrolü üzerindeki mücadeleye dayanıyor.

2015'te iktidara gelen Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), yargı sisteminde yaptığı değişikliklerle mahkemeleri siyasallaştırmakla suçlanırken, 2023'te iktidara gelen Başbakan Donald Tusk bu yapıyı değiştirmek için reform girişimlerinde bulundu.

Ancak PiS'in desteklediği Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile Tusk hükümeti, Anayasa Mahkemesi üyelerinin atanması ve yetkileri konusunda karşı karşıya geldi.

Tusk hükümeti önceki iktidarın yargı üzerindeki etkisini ortadan kaldırmayı savunurken, muhalefet hükümeti mahkemeyi kendi siyasi çıkarları doğrultusunda şekillendirmeye çalışmakla suçladı. (İLKHA)