Sudan’da kıtlık alarmı: 19,5 milyon kişi açlıkla karşı karşıya

Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana devam eden çatışmalar, kuraklık ve insani yardımların ulaştırılmasındaki engeller, milyonlarca kişiyi açlık tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın da aralarında bulunduğu 32 ülke, krizin daha da derinleşmesini önlemek için çatışan taraflara insani yardımın önündeki engelleri kaldırma çağrısı yaptı.

Ortak açıklamada, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) tarafından yapılan değerlendirmelere işaret edilerek Sudan’da önümüzdeki aylarda kıtlık riskinin bulunduğu ve acil adım atılması gerektiği vurgulandı.

Açıklamaya göre, ülkede yaklaşık 19,5 milyon kişi akut gıda güvensizliği yaşıyor. Bu sayı Sudan nüfusunun yüzde 41’ine karşılık geliyor. Yaklaşık 5 milyon kişi ise gıda güvensizliğinin acil durum seviyesinde olduğu koşullarda hayatını sürdürüyor.

Gerekli müdahalelerin yapılmaması halinde, ağır akut yetersiz beslenme sorunu yaşayan çocukların sayısının 825 bini aşabileceği uyarısı da yapıldı.

Darfur’a hava yoluyla yardım çağrısı

Ortak açıklamada, çatışmanın taraflarının Sudan halkının çektiği acıları hafifletme konusunda başlıca sorumluluğu taşıdığı belirtildi. Taraflardan, cephe hatlarını aşan ve sınır ötesinden gerçekleştirilen insani yardım faaliyetlerine izin vermeleri istendi.

Özellikle ülkenin batısındaki Darfur bölgesine hava yoluyla yardım ulaştırılabilmesinin önündeki engellerin kaldırılması gerektiği vurgulandı. İnsani yardım çalışanlarının Sudan genelinde korunması ve faaliyetlerini sürdürebilmesi, sivil altyapıya yönelik saldırılardan kaçınılması da çağrılar arasında yer aldı.

İmzacı ülkeler, uluslararası topluma Sudan’a yönelik insani yardım finansmanını artırma çağrısında bulunurken, finans kuruluşlarından da programlarını ülkedeki gıda güvenliği koşullarına uygun hale getirmelerini istedi.

İngiltere hükümetinin 23 Ekim’de yayımladığı ortak açıklamada da aynı risklere dikkat çekilmiş, çatışmaların tarımsal üretimi, sağlık hizmetlerini ve tedarik zincirlerini aksattığı belirtilmişti. Dünya Sağlık Örgütü de 12 Ekim’de yayımladığı uyarıda, Darfur ve Kordofan bölgelerinde çatışma, kitlesel yerinden edilme, kuraklık ve yetersiz insani yardım finansmanı nedeniyle kıtlık riskinin arttığını bildirmişti.

Hartum yönetimi gıda durumunun iyi olduğunu savunuyor

Sudan Dışişleri Bakanlığı ise uluslararası açıklamaların aksine ülkedeki gıda durumunun güven verici olduğunu ileri sürdü. Bakanlık, stratejik gıda stoklarının ve devam eden tarımsal faaliyetlerin ülkenin ihtiyaçlarını karşılayacağını belirterek kıtlık yaşanacağı yönündeki değerlendirmeleri reddetti.

Açıklamada, savaş boyunca stratejik stokların yağmalandığı ve altyapının tahrip edildiği kabul edilirken, buna rağmen ülkede kıtlık yaşanmadığı savunuldu. Yağış yetersizliği, çölleşme ve tarım bölgelerinden zorunlu göç nedeniyle gıda sıkıntısı yaşanan yerlerdeki açıkların kapatılması için tedbirler alındığı kaydedildi.

Bakanlık ayrıca, Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK) kontrolündeki bölgeler dahil olmak üzere Sudan genelinde insani yardımların ulaştırılmasını kolaylaştırmaya devam edeceğini bildirdi. Yardım çalışanlarının vize ve hareket izinlerinin düzenlenmesine ilişkin işlemlerin de kolaylaştırılacağı belirtildi.

Sudan Dışişleri Bakanlığı, insani yardımların HDK'yi finanse etmek ve güçlendirmek amacıyla kullanılmasına karşı olduklarını ifade etti. Bazı Batılı ülkelerin insani koşulları siyasi amaçlarla kullandığını savunan bakanlık, önerilen insani ateşkesin HDK'ye yeniden silahlanma ve mevzilerini güçlendirme fırsatı vereceğini öne sürdü. Bu değerlendirmeler Sudan hükümetinin açıklamasında yer aldı.

Savaş milyonlarca kişiyi yerinden etti

Sudan ordusu ile HDK arasında Nisan 2023’te başlayan savaş, ülkenin gıda üretimini ve temel hizmetlerini ağır biçimde etkiledi. Çatışmalar nedeniyle milyonlarca kişi evlerini terk etmek zorunda kalırken, çiftçiler ürünlerini toplamakta ve tarımsal faaliyetlerini sürdürmekte güçlük çekiyor. Son dönemde etkili olan kuraklık da gıda arzını olumsuz etkiliyor.

Birleşmiş Milletler destekli IPC’nin Mayıs 2026 tarihli değerlendirmesinde, 19,5 milyon kişinin akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya olduğu, yaklaşık 135 bin kişinin ise en ağır gıda güvensizliği aşamasında bulunduğu bildirilmişti. Kuruluş, Kuzey Darfur, Güney Darfur ve Güney Kordofan’daki 14 bölgede kıtlık riski bulunduğunu açıklamıştı.

Dünya Gıda Programı, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ile UNICEF de mayıs ayında yaptıkları ortak açıklamada, 2026 boyunca 5 yaşın altındaki yaklaşık 825 bin çocuğun ağır akut yetersiz beslenme yaşayabileceği uyarısında bulunmuştu.

Savaşın sona erdirilmesi ve insani yardımların güvenli, hızlı ve kesintisiz biçimde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması, uluslararası kuruluşların öncelikli çağrıları arasında yer alıyor. (İLKHA)