Uzmanından soba zehirlenmesine karşı hayati uyarı ve tavsiyeler

Ülke genelinde hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin altına düşmesiyle birlikte özellikle kırsal bölgelerde odun ve kömür sobalarının kullanımı artıyor.

Kış aylarında soba kullanımının yaygınlaşması, karbonmonoksit zehirlenmesi riskini de beraberinde getiriyor.

Mardin Artuklu Üniversitesi Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Tahir Gökdemir, olası soba zehirlenmelerine karşı İLKHA mikrofonuna önemli açıklamalarda bulunarak alınması gereken önlemler, zehirlenme belirtileri ve uygulanması gereken acil müdahale yöntemleri hakkında bilgi verdi.

Karbonmonoksit zehirlenmelerinin ölümcül sonuçlara yol açabileceğine dikkat çeken Gökdemir, bu gazın renksiz, kokusuz ve fark edilmesi son derece zor bir yapıya sahip olduğunu belirterek halkı dikkatli olmaları konusunda uyardı.

"Karbonmonoksit, oksijenden yaklaşık 240 kat daha güçlü bağlanır"

Karbonmonoksit gazının nasıl oluştuğunu ve insan vücuduna verdiği zararları anlatan Gökdemir, şu ifadeleri kullandı:

"Karbonmonoksit, bir karbon ve bir oksijen atomundan oluşan bir gazdır. Yanma sırasında ortaya çıkar. Tam yanma gerçekleştiğinde oluşmaz; ancak yanma tam olarak gerçekleşmediğinde karbon atomu bir oksijen atomuyla birleşerek karbonmonoksit gazını meydana getirir. Bu gaz çok zehirli ve sinsidir. Çünkü kokusu ve rengi yoktur, gözle görülür bir tahrişe de neden olmaz. Solunum yoluyla akciğerlerimize ulaşır ve kan dolaşımına geçerek tüm vücudumuza yayılır. Bu durum tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Fizyopatolojik mekanizması ise şu şekildedir: Normalde oksijen, hemoglobine bağlanarak vücudun bütün dokularına taşınır ve böylece organların oksijen ihtiyacı karşılanır. Ancak karbonmonoksitin hemoglobine olan bağlanma afinitesi oksijene kıyasla yaklaşık 240 kat daha yüksektir. Bu nedenle karbonmonoksit, hemoglobine bağlanarak oksijenin taşınmasını engeller. Başta beyin ve kalp olmak üzere hayati organlarda oksijensizliğe, organ hasarına ve hatta ölüme neden olabilir."

"Karbonmonoksit zehirlenmesinde temel tedavi oksijendir"

Gökdemir, tedavi sürecine ilişkin değinerek "Öncelikle kişiyi hemen ortamdan uzaklaştırmalı ve ortamı havalandırmalıyız. Temel tedavi oksijendir. Hastaya yüksek konsantrasyonlu oksijen tedavisi başlanır. Kan gazı incelemeleriyle ölçülen karboksihemoglobin düzeyi yüksekse veya hasta riskli gruptaysa, hastayı hiperbarik (yüksek basınçlı) oksijen tedavisi açısından değerlendirmek ve gerekli görülmesi hâlinde bu tedaviye yönlendirmek gerekir. Hastaların önemli bir kısmı ise acil serviste uygulanan oksijen tedavisiyle iyileşebilir." diye belirtti.

"Uyumadan önce sobanın tamamen söndüğünden emin olunmalı"

Soba kullanılan evlerde özellikle gece yatmadan önce dikkat edilmesi gereken hususlara değinen Gökdemir "İlk olarak sobadaki ateşin tamamen söndüğünden emin olmak gerekir. Soba yanarken aynı odada uyunmamalıdır. İkinci olarak havalandırmaya dikkat edilmeli, menfezler kesinlikle kapatılmamalıdır. Bu risk yalnızca soba kullanılan odalara özgü değildir. Doğalgaz kullanımında da benzer tehlikeler söz konusudur. Fırınlarda çalışanlar gibi bazı meslek grupları da karbonmonoksit gazına maruz kalma riski altındadır. Bu nedenle havalandırmaya çok dikkat edilmelidir. Sağlık Bakanlığının da karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı alınması gereken önlemler, ilk yardım ve tedavi süreçlerine ilişkin bilgilendirmeleri ve algoritmaları bulunmaktadır. Halkın bu bilgileri incelemesinde fayda vardır." dedi.

"Baş ağrısı, bulantı ve halsizlik zehirlenmenin ilk belirtileri olabilir"

Gökdemir, zehirlenmenin belirtileri ve oluşturabileceği sağlık sorunlarına da dikkat çekerek "Genellikle baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik ve yorgunluk gibi belirtiler görülür. Öncelikli olarak etkilenen sistem sinir sistemidir. Beyin hücrelerinin etkilenmesi bu şikâyetlere yol açar. Ayrıca kaslarda yorgunluk ve halsizlik ortaya çıkabilir. Kalbin etkilenmesi halinde kalp krizi bile gelişebilir. Yani hastalığın tablosu hafif baş ağrısı ve halsizlikten başlayarak doğrudan komaya kadar ilerleyebilir. Bu durumda hastanın mutlaka hastaneye götürülmesi, oksijen tedavisi uygulanması ve gerekli görülmesi hâlinde hiperbarik oksijen tedavisine alınması gerekir." ifadelerini aktardı. (İLKHA)