Artılarıyla Eksikleriyle Türkiye…

İkinci dünya savaşından sonra Türk- Amerikan ilişkileri hızla gelişmeye başladı. Hitler Almanyası’nı bozguna uğratan Amerika bütün dünyaya süper güç (patron) olduğunu göstermek istiyordu. Osmanlı döneminde misyonerleriyle arazi çalışmaları yapan Amerika 1945'den sonra asker ve politikacılarıyla Türkiye'de görünmeye başladı.

Rusya'dan dünyaya ihraç edilmek istenen komünizm tehlikesine karşı Amerika, Türkiye ve Yunanistan'a  yardım etmeye başladı. Kore'ye beraber asker göndermek, NATO'y üyelik Türk- Amerikan ilişkilerini zirveye ulaştırdı. Daha sonar Kıbrıs konusunda ilişkiler 1960'larda ve 1974'de biraz bozulduysa da devam etti. Türkiye 2000'li yılların başına kadar Amerika'dan hep yardım bekledi. Amerika'dan yardım alma konusunda komşumuz Yunanistan ile hep bir rekabet içinde olduk. Bu rekabet doğu komşumuz Ermenistan ile de siyasi konularda oldu ve hala devam ediyor.

Amerika hep uzun vadeli stratejik planlar yaptığı için tüm yumurtalarını bir sepete koymadı. Özellikle Ortadoğu ülkeleri olmak üzere Türkiye gibi geri kalmış üçüncü dünya ülkelerini hep kendi çıkarları için kullandı. İsrail gibi hep problem üreten bir ülkeye tam destek vererek bir taşla birden fazla kuş vurdu. Hem İsrail, Amerika'nın Ortadoğu’yu control için kullandığı bir üs oldu hem de İsrail gibi çevresine tehlike saçan bir ülkenin tehditlerine karşı Arapları Amerika’nın kucağına attı. Böylece dünyanın süper gücü gücüne güç katmak için sahipleri yahudi olan Amerikan silah firmalarına pazar buldu.

Dünyanın hangi ülkesi sürekli para basarak kendi parasının değerini korur ve hatta parası değer kazanır? Elbette Amerika. Süper güç olmanın, silah sanayiinde, ekonomide, teknoloji ve bilimde lider olmanın diğer ülkeler üzrinde oluşturduğu pisikolojik ve sosyolojik o dayanılmaz güç Amerika'yi olması gereken yerden daha yükarda biryerlerde tutuyor.

Burda Amerikayı suçlamıyorum. Elbette her ülke milli menfaatlrine göre hareket eder. İdeal olan elbette milli menfaatler doğrultusunda hareket ederken adil olmaktır. Ancak böyle bir beklenti kapitalist, liberal bir ortamda saflık olur. Dikkati çekmek istediğim nokta şudur: Türkiye gibi ülkelerin ekonomilerini Amerikan dolarına endekslemiş olmaları vahım bir hatadır. Çin'in reservleri trilyonlarca dolar, Türkiye'nin 90 milyar dolar, neredeyse dünyada reservlerinde Amerikan doları olmayan merkez bankası kalmamış.

Bu yüzden yıllardır israf ekonomisi ile ürettiğinden çok daha fazlasını tüketen bir toplum olan Amerikalılar hala dünyanın en yüksek hayat standartlarında yaşayan toplum olmayı sürdürüyor. İssizliğin yüzde 10 civarında olduğu bu ülkede kişi başına düşen milli gelir 35-40 bin dolar civarında.

Dünyanın her yerinde geçerli olan kaç tane para birimi var? New York yada Moskova'da alışveriş yaparken cebinizdeki lirayı kullanabilir misiniz? Bu sorular için belki olumlu bazı istisnai cevaplar alabiliriz. Acaba hangi gelişmiş ülke Türk lirasını merkez bankasında rezerv olarak tutuyor? İşte parasını, sahip olduğu kaynakları ve değerleri yönetmeyi bilmeyen ülkeler Amerika gibi süper güçler üretirler ve kendilerini o sanal gücün yörüngesi yaparlar.

Halbuki altın gibi her yerde ve her zaman geçerli olan bir akçe varken gidip Sam amcanın yeşil kağıtlarını en kıymetli kasalarda şaklamak, köylü Ayşe teyzenin yastık altında yıllarca para ve altın saklamaktan daha ahmakane bir durumdur.

Yukarda değindiğim, geçmiş 50-60 yıla yayılan stratejik hatalara rağmen ülkemiz dinsel ve kültürel dinamikleriyle bir arada kalmayı ve hayatiyetini sürdürmeyi başarmış, dünya milletleri arenasında saygın yerini muhafaza etmiştir. Yıllarca Amerika’nın eline bakan, 70 sente muhtaç bir ülkenin bunca yıl sonra birçok eksiğine rağmen kabuğunu kırıyor olması, dünya siyaseti ve ekonomisinde ağırlığının olması, uluslararası çok bilinmeyenli problemlerde (denklemlerde) söz sahibi olması ve en önemlisi de karar verme sürecini ve kararları etkiliyor olması tarihi ve siyasi rolü gereği Türkiye için çok olumlu bir gelişmedir.