TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Yıldırım: "Orta Koridor, stratejik bir alternatif transit merkez olarak daha fazla dikkat çekmektedir"

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım, 13. Küresel Bakü Forumu’nda yaptığı konuşmada, "Jeopolitik gerilimler artıyor, küresel tedarik zincirleri yeniden şekilleniyor ve birçok bölgede bölünmeler ile parçalanmaların ortaya çıktığını görüyoruz. Bu kapsamda, Orta Koridor olarak da bilinen Hazar Ulaşım Rotası, Orta Asya, Hazar Denizi, Kafkasya ve Türkiye üzerinden Uzak Doğu ile Avrupa’yı birbirine bağlayan stratejik bir alternatif transit merkez olarak giderek daha fazla dikkat çekmektedir" dedi.
Azerbaycan’da 13. Küresel Bakü Forumu "Geçiş halindeki bir dünyada ayrılıkları ortadan kaldırmak" teması ile başladı. Başkent Bakü’da gerçekleştirilen forumda dünyanın farklı bölgelerinden mevcut ve eski cumhurbaşkanları, başbakanlar, Birleşmiş Milletler (BM) yapılarının başkanları, bilim insanları ve uzmanlar olmak üzere birçok kişi katıldı. Forumun açılış konuşmasını Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yaptı. İlham Aliyev, "Bence artık her zamankinden daha açık bir şekilde görülüyor ki güvenlik, istikrar ve emniyet konuları her ülkenin gündeminde birinci sırada yer almalıdır. Çünkü bunlar olmadan diğer her şey tamamen anlamsızdır. Yıllarca, hatta on yıllarca kalkınmaya yatırım yapan ülkeler bugün risklerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle güvenlik ve istikrar, çabalarımızı birleştirmemiz gereken başlıca unsur olmalıdır" dedi.
Azerbaycan için bölgesel güvenliğin her zaman bir numaralı konu olduğuna vurgu yapan Aliyev, "Çünkü Bakü’de düzenlenen birçok forumda da söylediğim gibi, işgal döneminde barışın sağlanması ve egemenliğimizin yeniden tesis edilmesi bizim için her zaman gündemin en üst sırasında yer alıyordu. Neyse ki şu anda aslında yalnızca yedi aydır barış içinde yaşıyoruz. Bu da bir kez daha gösteriyor ki barış ve adalet davasına ulaşmak için güçlü siyasi irade, cesaret ve kararlılık göstermek gerekir. Bizim durumumuzda egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü yeniden tesis etmemiz yaklaşık 30 yıl sürdü. Bunu Birleşmiş Milletler Şartı’na ve 51. maddeye, yani meşru müdafaa hakkına uygun şekilde yaptık. İşgal altındaki topraklarımızı güç kullanarak kurtardık ve barışı siyasi yollarla sağladık. Dolayısıyla bugün küresel ölçekte benzersiz diyebileceğim bir deneyime sahibiz" diye konuştu.

"Artık ateş açma yok, kurban yok, can kaybı yok"
Yedi aydır Ermenistan’la barış içinde yaşadıklarını ve bunun avantajlarını da gördüklerini belirten İlham Aliyev, "Defalarca söyledim ve söylemeye devam edeceğim. Barıştan daha iyi hiçbir şey yoktur. Bugün dünyada yaşanan gelişmeler, ortaya çıkan yeni kriz noktaları ve devam eden çatışmalar uluslararası davranış düzeni için bir tehdit oluşturmaktadır. Aynı zamanda uluslararası hukuk için de bir tehdittir. Uluslararası hukuk normları ihlal edildiğinde, ülkelerin toprak bütünlüğü çiğnendiğinde ve uluslararası kuruluşların kararları görmezden gelindiğinde bu durum büyük bir sorun oluşturmaktadır. İşgal, etnik temizlik ve soykırım yaşamış, ardından egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve onurunu güç kullanarak geri kazanmış ve sonra da yenilmiş düşmana barış teklif etmiş bir ülkenin bu benzersiz deneyimini uluslararası toplumla paylaşabileceğimizi düşünüyorum" şeklinde konuştu.
Ermenistan ile barışın yalnızca kağıt üzerinde sağlanmadığını söyleyen İlham Aliyev, "Bir barış anlaşması parafe edildi ve yedi ay önce ortak bir bildiri kabul ettik. Ancak barış sahada da vardır. Sınırlarımızda sakin bir durum var. Artık ateş açma yok, kurban yok, can kaybı yok. Ermenistan’a farklı destinasyonlardan mal taşınmasına yönelik tüm kısıtlamaları kaldırdık. Hatta Ermenistan ile ticarete başladık. Onlar için kritik olan petrol ürünlerini ihraç etmeye başladık. Böylece kalıcı değil, sonsuza kadar sürecek bir barışa bağlı olduğumuzu gösteriyoruz. Bu bizim stratejimiz ve politikamızdır ve bir kez daha Azerbaycan’ın barışçıl bir ülke olduğunu ortaya koymaktadır. İkinci Karabağ Savaşı sırasında ve sonrasında gerçekleştirilen terörle mücadele operasyonu sırasında bizi suçlayanlar ya dar görüşlüydü ya da taraflıydı. Çünkü yaptıklarımız uluslararası hukuka uygundu" ifadelerini kullandı.

"Boru hatlarıyla doğal gaz ihraç eden ve coğrafi kapsama açısından en fazla ülkeye ulaşan ülke Azerbaycan’dır"
Günümüzde enerji güvenliğinin belirli ölçüde sekteye uğramış olduğunu belirten Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, "Petrol ve gaz fiyatlarındaki eşi görülmemiş artış tüketiciler için birçok sorun oluşturmaktadır. Bazıları bunun petrol ve gaz üreten ülkeler için iyi olduğunu düşünebilir, ancak bu doğru değildir. Çünkü bu ülkelerin egemen varlık fonları vardır ve bu fonlar farklı finansal araçlara yatırım yapmaktadır. Borsa çöktüğünde, bu ülkeler yüksek petrol fiyatlarından kazandıklarından daha fazlasını kaybedebilirler. Bu nedenle Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC+) formatının sorumlu bir üyesi olarak dengeli ve öngörülebilir petrol fiyatlarını savunuyoruz. OPEC+ içindeki çabalarımız ve ortak çözüm bulunmasına yönelik katkılarımız büyük takdir görmektedir" dedi.
Enerji güvenliğinin bu günlerde her zamankinden daha fazla ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu kaydeden Aliyev, "Azerbaycan enerji sektörünün tüm alanlarında üretim ve ihracat yapmaktadır, petrol, gaz, petrol ürünleri, petrokimya ve elektrik. Özellikle doğal gaz ve elektrik ihracatımızı artırmayı planlıyoruz. Geçen yıl burada bir araya geldiğimizde Azerbaycan gazını alan ülkelerin sayısı 12 idi. Bir yıl içinde bu sayı 16’ya çıktı. Hepsi gazı Azerbaycan’dan boru hatları aracılığıyla alıyor. Bu nedenle boru hatlarıyla doğal gaz ihraç eden ve coğrafi kapsama açısından en fazla ülkeye ulaşan ülke Azerbaycan’dır. İhracat hacmi artmaktadır ve artmaya devam edecektir. Bu da birçok ülkenin enerji güvenliği için önemli bir faktördür" diye konuştu.

"Ermenistan ile barışın ardından Orta Koridorun yeni bir uzantısı üzerinde de çalışıyoruz"
Azerbaycan’da fosil yakıt satışından elde ettiği gelirlerin büyük ölçüde ulaşım ve lojistik altyapısına yatırıldığını belirten Aliyev, "Bugün doğu-batı ve kuzey-güney koridorlarında vazgeçilmez bir ortak haline geldik. Orta Koridor ve Kuzey-Batı koridorlarının Azerbaycan’daki altyapısı tamamen tamamlanmıştır. Şu anda sadece kapasiteyi artırmak için yeni yatırımlar yapıyoruz, çünkü Azerbaycan üzerinden geçiş talebi artmaktadır. Ermenistan ile barışın ardından Orta Koridorun yeni bir uzantısı üzerinde de çalışıyoruz. Bu hat Ermenistan üzerinden geçecek ve Ermenistan ilk kez bir transit ülke haline gelecektir. Bu sayede Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında sürdürülebilir bir ulaşım bağlantısı kurulacaktır. Aynı zamanda enerji hatları, fiber optik bağlantı, elektrik kabloları ve potansiyel olarak boru hatları da bu hat üzerinden geçebilecektir" ifadelerini kullandı.

"Jeopolitik gerilimler artıyor"
Geçiş sürecindeki bir dünyada yaşadıklarını belirten Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım, "Jeopolitik gerilimler artıyor, küresel tedarik zincirleri yeniden şekilleniyor ve birçok bölgede bölünmeler ile parçalanmaların ortaya çıktığını görüyoruz. Böyle bir dönemde, bölünmeleri derinleştirmek yerine bağlantı kuran girişimler giderek daha önemli hale geliyor. Altyapı, ticaret ve bölgesel iş birliği yalnızca ekonomik amaçlara hizmet etmekle kalmaz, aynı zamanda bölgeler, toplumlar ve ekonomiler arasında köprü görevi görebilir. Bu kapsamda, Orta Koridor olarak da bilinen Hazar Ulaşım Rotası, Orta Asya, Hazar Denizi, Kafkasya ve Türkiye üzerinden Uzak Doğu ile Avrupa’yı birbirine bağlayan stratejik bir alternatif transit merkez olarak giderek daha fazla dikkat çekmektedir" dedi.
Küresel gelişmelerin bu tür alternatif bağlantıların önemini daha da ortaya koyduğunu söyleyen Yıldırım, "Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaş, Avrasya genelindeki geleneksel ulaşım rotalarını önemli ölçüde etkilemiştir. Aynı zamanda İran, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’i de içeren Orta Doğu’daki gerilimler, küresel enerji piyasalarında ve uluslararası ticarette belirsizlik oluşturmaya devam etmektedir. Bu gelişmeler, jeopolitik gerilimler arttığında küresel tedarik zincirlerinin ne kadar kırılgan olabileceğini bize bir kez daha hatırlatmaktadır" diye konuştu.

"Orta Koridor stratejik önem kazanmaktadır"
Gerilimli bir ortamda, çeşitlendirilmiş ve güvenilir ulaşım koridorlarının bölgesel ve küresel ekonomik istikrar için giderek daha değerli bir hale geldiğini belirten Binali Yıldırım, "Bu nedenle Orta Koridor yalnızca ekonomik bir fırsatı değil, aynı zamanda uluslararası ticaret sisteminin dayanıklılığının önemli bir unsurunu temsil etmektedir. Bugün Çin ile Avrupa arasındaki ticaret yıllık 800 milyar doları aşmakta ve 1 trilyon dolara yaklaşmaktadır. Ancak bu ticaretin büyük kısmı hala deniz yollarına ya da kuzey ve güney koridorlarına dayanmaktadır. İşte bu nedenle Orta Koridor stratejik önem kazanmaktadır. Orta Koridor, Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan daha hızlı ve daha çeşitlendirilmiş güzergahlar sunarken, aynı zamanda koridor üzerindeki ülkeler arasında ekonomik iş birliğini de güçlendirmektedir" ifadelerini kullandı.
Koridor üzerinden taşınan yük hacminin şu anda yıllık yaklaşık 5 ila 6 milyon dolar civarında olduğuna vurgu yapan Yıldırım, "Bu miktar diğer büyük küresel ticaret rotalarıyla kıyaslandığında henüz mütevazı bir seviyededir. Ancak devam eden altyapı çalışmaları, daha iyi lojistik koordinasyonu ve gümrük prosedürlerinin iyileştirilmesiyle bu güzergah oldukça büyük bir potansiyele sahiptir. Önümüzdeki yıllarda sınır geçiş kapasitesi önemli ölçüde artacaktır. Bu tür bağlantılar transit süresini kısaltacak, taşımacılık maliyetlerini azaltacak ve Avrasya genelinde ticaret akışlarının verimliliğini önemli ölçüde artıracaktır. Orta Asya ülkeleri için bu rota küresel pazarlara erişim açısından yeni fırsatlar oluşturmaktadır. Azerbaycan için Hazar bölgesindeki önemli bir lojistik merkez rolünü güçlendirmektedir. Türkiye için ise Asya ile Avrupa arasında vazgeçilmez bir geçit konumunu daha da sağlamlaştırmaktadır" şeklinde konuştu.

"Ekonomik iş birliği, barış ile refahın birbirini güçlendirdiği şartların oluşmasına yardımcı olabilir"
Bu geniş çerçevede Türkiye’deki kuruluşların rolünün de giderek daha önemli hale gelmekte olduğunu belirten Yıldırım, "Bu kuruluşlar, ticaret, ulaşım, enerji ve kültürel değişim gibi alanlarda üye ülkeler arasında iş birliğini güçlendirmek için değerli bir platform sunmaktadır. Bağlantısallığı ve koordineli ekonomik kalkınmayı teşvik ederek yalnızca bölgesel refaha değil, aynı zamanda daha geniş coğrafyada istikrar ve barışa da katkı sağlamaktadır. Ancak altyapı, koridorlar ve ticaret hacimleri hakkında konuşurken en önemli unsuru, yani insan boyutunu unutmamalıyız. Kalkınmanın, bağlantısallığın ve iş birliğinin nihai amacı her zaman insanların refahı olmalıdır" dedi.
Dünyamızın daha fazla duvara değil daha fazla köprüye, daha fazla çatışmaya değil daha fazla diyaloğa ihtiyacı olduğunu belirten Binali Yıldırım, "Ekonomik iş birliği, kültürel anlayış ve karşılıklı saygı, barış ile refahın birbirini güçlendirdiği şartların oluşmasına yardımcı olabilir. Eğer insan onuruna, kapsayıcı büyümeye ve ortak refaha odaklanırsak, Orta Koridor ve Zengezur gibi girişimler yalnızca ekonomik bağlantısallığa değil, aynı zamanda daha istikrarlı ve daha barışçıl bir uluslararası düzene de katkı sağlayabilir. Bu anlamda aslında sadece ulaşım projelerini tartışmıyoruz. İnsanların yaşayabileceği fırsatlar oluşturmaya, uluslar arasındaki iş birliğini güçlendirmeyi ve refah ile barışın el ele yürüdüğü bir gelecek inşa etmeyi konuşuyoruz" diye konuştu.